Хожиева Рўзигул Худайбердиевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Пора олиш-беришда воситачилик қилиш учун жавобгарлик белгиланган жиноят қонунчилигини такомиллаштириш”, 12.00.08 – Жиноят ҳуқуқи. Жиноят-ижроия ҳуқуқи ихтисослиги (юридик фанлар).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.4.PhD/Yu891
Илмий раҳбар: Ўразалиев Муроджон Қораевич, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат юридик университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат юридик университети, DSc.07/13.05.2020.Yu.22.03.
Расмий оппонентлар: Суюнова Дилбар Жолдасбаевна, юридик фанлар доктори, профессор; Ҳожиев Носиржон Комилович, юридик фанлар бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади пора олиш-беришда воситачилик қилиш жиноятининг жиноят-ҳуқуқий жиҳатларини комплекс ўрганиш асосида аниқланган муаммоларни бартараф этиш, шунингдек, мазкур жиноятга қарши курашишнинг жиноят-ҳуқуқий чораларини такомиллаштириш ҳамда мазкур жиноятни тўғри квалификация қилишга қаратилган илмий-назарий хулосалар, қонунчиликка таклифлар ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
коррупсиявий ҳолатларнинг олдини олиш ва давлат хизматига бўлган ишончни мустаҳкамлаш сабабли давлат хизматчиси ўз фаолияти давомида манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслиги, беғараз ва холис бўлиши, хизмат мавқеидан шахсий ва бошқа ғайриқонуний мақсадларда фойдаланмаслиги лозимлиги, шунингдек, хизмат фаолиятига, давлат органлари, уларнинг мансабдор шахслари ва фуқароларнинг фаолиятига қонунга хилоф таъсир кўрсатилишига йўл қўймаслиги зарурлиги илмий асосланган;
спорт мусобақалари натижаларининг холислигини, спорт фаолиятининг адолат тамойилларини таъминлаш ва унинг жамиятдаги нуфузини сақлаб қолиш сабабли спорт мусобақалари натижаларини ёки уларнинг боришини қасддан ўзгартириш мақсадида спортчининг, тренернинг, спорт ҳакамининг ёхуд спорт мусобақалари бошқа иштирокчиларининг ва ташкилотчиларининг улар бажариши лозим ёки мумкин бўлган муайян ҳаракатни пора эвазига оғдириб олаётган шахс манфаатларини кўзлаб бажарганлиги учун жиноий жавобгарлик белгилаш лозимлиги асосланган;
давлат фуқаролик хизматида коррупсияга оид ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, хизмат кўрсатиш сифати ва давлат органлари фаолияти самарадорлигини ошириш сабабли пора бериш ёки воситачилик ҳолатига йўл қўймаслик мақсадида давлат фуқаролик хизматчисининг хизмат вақтида беғараз ва холис бўлиши, манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслиги лозимлигига оид ахлоқий ва этика қоидалари белгиланиши зарурлиги асосланган;
коррупсиявий хавф-хатарларни бартараф этиш, шаффофликни ошириш ва юридик шахсларнинг бошқарув органларида ғайриқонуний таъсир кўрсатиш имкониятларини чеклаш сабабли аффилланган шахсларнинг пора олиш-беришда воситачилик қилиш эҳтимолини минималлаштириш, бутунлай чеклаш мақсадида, юридик шахс устав фондида улуши бўлган яқин қариндошлар акцияларга эгалик қилса ёки ташкилотда бошқарув органи ходими бўлса, улар аффилланган шахслар деб эътироф этилиши лозимлиги асосланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
давлат фуқаролик хизматчисининг фаолиятида порахўрликка оид жиноятлар содир этилишининг барвақт олдини олиш мақсадида давлат хизматини амалга оширишда беғараз ва холис бўлиш, ўз хизмат мавқеидан шахсий ва бошқа ғайриқонуний мақсадларда фойдаланмаслик, шунингдек хизмат фаолиятига, давлат органлари, уларнинг мансабдор шахслари ва фуқароларнинг фаолиятига қонунга хилоф таъсир кўрсатилишига йўл қўймаслик сингари мажбуриятлар юклатилиши зарурлигига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикасининг 2022-йил 8-августдаги ЎРҚ–788-сон “Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида”ги Қонунининг 12-моддасининг 7-хатбошисини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2024-йил 14-февралдаги
01/қ-08-26-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг татбиқ этилиши давлат фуқаролик хизматчисининг ўз хизмат мавқеъидан шахсий ва бошқа ғайриқонуний мақсадларда фойдаланишига йўл қўймаслигига хизмат қилади;
спортчи, тренер, спорт ҳаками ёхуд спорт мусобақаларининг бошқа иштирокчилари ва ташкилотчилари ўз ваколати доирасидаги муайян ҳаракатни пора эвазига оғдириб олаётган шахс манфаатларини кўзлаб бажариши ёхуд бажармаслиги коррупсион қилмиш саналганлиги сабабли бундай қилмишни криминализация қилиш лозимлиги тўғрисидаги таклифдан 2024-йил 4-ноябрдаги ЎРҚ–988-сон “Спорт соҳасида коррупсиянинг олдини олиш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг ЖКга қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Қонуннинг 1-моддасини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2024-йил 14-ноябрдаги 3/08-225-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг татбиқ этилиши спорт мусобақалари ташкилотчилари ва иштирокчиларини пора эвазига оғдириб олишда ифодаланадиган қилмишлар учун жиноий жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлашга хизмат қилган;
пора бериш ёки воситачилик ҳолатига йўл қўймаслик мақсадида давлат фуқаролик хизматчисининг хизмат вақтида беғараз ва холис бўлиши, манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслиги лозимлигига оид ахлоқий ва этика қоидалари белгиланишига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикасининг 2022-йил 8-августдаги ЎРҚ–788-сон “Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида”ги Қонунининг
12-моддасининг 5-хатбошисини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2024-йил 14-февралдаги 01/қ-08-26-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг татбиқ этилиши давлат фуқаролик хизматчисининг хизмат фаолияти давомида манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслигига оид норманинг шаклланишига хизмат қилган;
манфаатлар тўқнашуви бўйича яқин қариндошлар, уларнинг юридик шахс устав фондида улуши бўлса ёки акцияларга эгалик қилса ёки ташкилотда бошқарув органи ходими бўлса давлат органининг ёки бошқа ташкилотнинг ходимига алоқадор шахслар деб топилиши кераклиги тўғрисидаги таклифлардан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 5-июндаги ЎРҚ–931-сон “Манфаатлар тўқнашуви тўғрисида”ги Қонунининг 5-моддасини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 8-сентябрдаги 3/дн-172-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга татбиқ этилиши давлат органининг ёки бошқа ташкилотнинг ходимига алоқадор шахсларни аниқлаштиришга хизмат қилган.