Mirzaev Akbarjon Baxrom o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Koronavirusdan keyingi son boshchasini aseptik nekrozini erta davrda xirurgik davolashni takomillashtirish», 14.00.44 – Raqamli tibbiyot, 14.00.22 – Travmatologiya va ortopediya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.4.PhD/Tib3394.
Ilmiy rahbar: Asilova Saodat Ubaevna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent tibbiyot akademiyasi.
Ilmiy kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent Kimyo halqaro universiteti huzuridagi PhD.03/28.08.2024.Tib.l33.03 raqamli ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Yusupov Jambul Ruslanovich, fizika-matematika fanlari doktori; Xamraev Farxod Sharapovich, tibbiyot fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot universiteti (Tojikiston Respublikasi).
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: son suyagi boshchasining Covid-19 dan keyingi aseptik nekrozini erta bosqichlarda raqamlashtirish modeli asosida bashoratlash orqali tashxislash va davolash natijalarini yaxshilashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor son suyagi boshchasi mavjud rentgenologik (Launshtein va Dunn) tashxislash usuliga ko‘ra, chanoq-son bo‘g‘imini 900-bukish va 450-tashqi rotatsiya proeksiyasi bilan takomillashtirilib, medullyar yoki g‘ovaksimon-kortikal nekroz hajmi hamda lokalizatsiyasini xolisona o‘lchash imkonini berishi isbotlangan;
son suyagi boshchasini trombotsitlar bilan boyitilgan autoplazma (PRP), stromal-vaskulyar fraksiya (SVF), qizil suyak iligi konsentrati (BMAC) va selektiv biologik sintez (BIOSscrew) usullarini ilk bor kompleks qo‘llash negizida kaminvaziv dekompressiya qilinishining suyak to‘qimalari regeneratsiyasini kuchayishi, son suyagi boshida nekroz holatini samarali kamaytirishi va bo‘g‘im funksional faoliyatini yaxshilashi isbotlangan;
son suyagi boshchasi postkovid aseptik nekrozi magnit-rezonans tomografiyasining koronar va ko‘ndalang kesmalaridagi ko‘rsatkichlarni (nekrotik o‘choqning medullyar yoki g‘ovaksimon-kortikal turi, o‘choqning son boshchasi apeksiga ko‘ra tiplari) kompleks baholash asosida innovatsion neyroalgoritm orqali HTML tilida nekroz o‘chog‘i hajmini aniqlash dasturiy ilovasi yaratilib, son boshchasi dekompressiya amaliyoti samaradorligini yuqori aniqlik bilan raqamli formatda baholashi isbotlangan;
ilk bor HTML, CSS va JavaScript asosida ishlovchi postkovid avaskulyar nekrozi klinik (kasallik darajasi, steroid qabul qilgani), radiologik (suyak ko‘migi shish, nekroz tipi) ma’lumotlari va xavf omillarini (menopauza, chekishi va qabul qilgan alkogol miqdori) algoritmik qayta ishlash orqali chanoq son dekompressiya amaliyotini bashoratlash WEB-ilovasi ishlab chiqilgan hamda Kerboul burchagi va ARCO bosqichi bilan yuqori korrelyasiyaga ega (r=0,98 p<0,001) ekanligi, kasallik prognozini avtomatlashtirish negizida bemorlarga muqobil davo taktikasini tanlash samaradorligini oshirishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Koronavirusdan keyingi son boshchasining aseptik nekrozini erta davrda xirurgik davolashni takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalari asosida:
birinchi ilmiy yangilik: ilk bor son suyagi boshchasi mavjud rentgenologik (Launshtein va Dunn) tashxislash usuliga ko‘ra, chanoq-son bo‘g‘imini 900-bukish va 450-tashqi rotatsiya proeksiyasi bilan takomillashtirilib, medullyar yoki g‘ovaksimon-kortikal nekroz hajmi hamda lokalizatsiyasini xolisona o‘lchash imkonini berishi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Toshkent tibbiyot akademiyasi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 21 iyunda 06-24/328-t -son bilan tasdiqlangan «Son suyagi boshchasining koviddan keyingi aseptik nekrozini erta bosqichlarda jarrohlik yo‘li bilan davolash usuli» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyulda 06/40-son xulosasi berilgan. Mazkur taklif Xorazm viloyati nogironlarni protezlash reabilitatsiya markazi bo‘yicha 07.11.2024 yildagi 01/911-son hamda Respublika ixtisoslashtirilgan travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 06.06.2024 yildagi 76-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: koviddan keyingi aseptik nekrozning kam invaziv tadbiq etilgan usul orqali jarrohlik amaliyotidan keyingi asoratlarni kamaytirish va bemorlarning funksional natijalarini yaxshilash, nogironlikni kamaytirish imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan 25928995 so‘m byudjet mablag‘lari taklif etilgan rentgen tashxislash usuli va kaminvaziv jarrohlik amaliyoti koviddan keyingi aseptik nekroz bilan kasallangan bemorlarni erta aniqlash va yirik jarrohlik aralashuvlardan qochish natijasida iqtisod qilinadi;
ikkinchi ilmiy yangilik: son suyagi boshchasini trombotsitlar bilan boyitilgan autoplazma (PRP), stromal-vaskulyar fraksiya (SVF), qizil suyak iligi konsentrati (BMAC) va selektiv biologik sintez (BIOSscrew) usullarini ilk bor kompleks qo‘llash negizida kaminvaziv dekompressiya qilinishining suyak to‘qimalari regeneratsiyasini kuchayishi, son suyagi boshida nekroz holatini samarali kamaytirishi va bo‘g‘im funksional faoliyatini yaxshilashi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Toshkent tibbiyot akademiyasi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 21 iyunda 06-24/328-t -son bilan tasdiqlangan «Son suyagi boshchasining koviddan keyingi aseptik nekrozini erta bosqichlarda jarrohlik yo‘li bilan davolash usuli» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyulda 06/40-son xulosasi berilgan. Mazkur taklif Xorazm viloyati nogironlarni protezlash reabilitatsiya markazi bo‘yicha 07.11.2024 yildagi 01/911-son hamda Respublika ixtisoslashtirilgan travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 06.06.2024 yildagi 76-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: koviddan keyingi aseptik nekrozning kam invaziv tadbiq etilgan usul orqali jarrohlik amaliyotidan keyingi asoratlarni kamaytirish va bemorlarning funksional natijalarini yaxshilash, nogironlikni kamaytirish imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan 25928995 so‘m byudjet mablag‘lari taklif etilgan rentgen tashxislash usuli va kaminvaziv jarrohlik amaliyoti koviddan keyingi aseptik nekroz bilan kasallangan bemorlarni erta aniqlash va yirik jarrohlik aralashuvlardan qochish natijasida iqtisod qilinadi;
uchinchi ilmiy yangilik: son suyagi boshchasi postkovid aseptik nekrozi magnit-rezonans tomografiyasining koronar va ko‘ndalang kesmalaridagi ko‘rsatkichlarni (nekrotik o‘choqning medullyar yoki g‘ovaksimon-kortikal turi, o‘choqning son boshchasi apeksiga ko‘ra tiplari) kompleks baholash asosida innovatsion neyroalgoritm orqali HTML tilida nekroz o‘chog‘i hajmini aniqlash dasturiy ilovasi yaratilib, son boshchasi dekompressiya amaliyoti samaradorligini yuqori aniqlik bilan raqamli formatda baholashi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Toshkent tibbiyot akademiyasi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 21 iyunda 06-24/328-t-son bilan tasdiqlangan «Son suyagi boshchasining koviddan keyingi aseptik nekrozini erta bosqichlarda jarrohlik yo‘li bilan davolash usuli» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan hamda «Chanoq son bo‘g‘imi aseptik nekrozini erta bosqichda rentgen tashhislash usuli» nomida foydali model patenti olingan (№ FAP 2454, 03.04.2024). Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyulda 06/40-son xulosasi berilgan. Mazkur taklif Xorazm viloyati nogironlarni protezlash reabilitatsiya markazi bo‘yicha 07.11.2024 yildagi 01/911-son hamda Respublika ixtisoslashtirilgan travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 06.06.2024 yildagi 76-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: koviddan keyingi aseptik nekrozning kam invaziv tadbiq etilgan usul orqali jarrohlik amaliyotidan keyingi asoratlarni kamaytirish va bemorlarning funksional natijalarini yaxshilash, nogironlikni kamaytirish imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan 25928995 so‘m byudjet mablag‘lari taklif etilgan rentgen tashxislash usuli va kaminvaziv jarrohlik amaliyoti koviddan keyingi aseptik nekroz bilan kasallangan bemorlarni erta aniqlash va yirik jarrohlik aralashuvlardan qochish natijasida iqtisod qilinadi;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: ilk bor HTML, CSS va JavaScript asosida ishlovchi postkovid avaskulyar nekrozi klinik (kasallik darajasi, steroid qabul qilgani), radiologik (suyak ko‘migi shish, nekroz tipi) ma’lumotlari va xavf omillarini (menopauza, chekishi va qabul qilgan alkogol miqdori) algoritmik qayta ishlash orqali chanoq son dekompressiya amaliyotini bashoratlash WEB-ilovasi ishlab chiqilgan hamda Kerboul burchagi va ARCO bosqichi bilan yuqori korrelyasiyaga ega (r=0,98 p<0,001) ekanligi, kasallik prognozini avtomatlashtirish negizida bemorlarga muqobil davo taktikasini tanlash samaradorligini oshirishi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Toshkent tibbiyot akademiyasi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 21 iyunda 06-24/328-t -son bilan tasdiqlangan «Son suyagi boshchasining koviddan keyingi aseptik nekrozini erta bosqichlarda jarrohlik yo‘li bilan davolash usuli» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyulda 06/40-son xulosasi berilgan. Mazkur taklif Xorazm viloyati nogironlarni protezlash reabilitatsiya markazi bo‘yicha 07.11.2024 yildagi 01/911-son hamda Respublika ixtisoslashtirilgan travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 06.06.2024 yildagi 76-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: koviddan keyingi aseptik nekrozning kam invaziv tadbiq etilgan usul orqali jarrohlik amaliyotidan keyingi asoratlarni kamaytirish va bemorlarning funksional natijalarini yaxshilash, nogironlikni kamaytirish imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan 25928995 so‘m byudjet mablag‘lari taklif etilgan rentgen tashxislash usuli va kaminvaziv jarrohlik amaliyoti koviddan keyingi aseptik nekroz bilan kasallangan bemorlarni erta aniqlash va yirik jarrohlik aralashuvlardan qochish natijasida iqtisod qilinadi.
