Rajabova Maftuna Ikrom qizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Zamonaviy xalqaro munosabatlar tizimida tolerantlik omilini rivojlantirish tendensiyalari (Koreya Respublikasi va O‘zbekiston misolida)”, 23.00.04 – Xalqaro munosabatlar, jahon va mintaqa taraqqiyotining siyosiy muammolari.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/Ss595
Ilmiy rahbar: Saidov Sanjar Shavkatovich siyosiy fanlar doktori (DSc), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, DSc.03/29.12.2022.Ss.21.02
Rasmiy opponentlar:
Jo‘raev Sayfiddin Axmatovich siyosiy fanlar doktori, professor.
Berdiev Bektosh Oxnorovich siyosiy fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Milliy universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: Koreya Respublikasi va O‘zbekiston Respublikasi xalqaro munosabatlari tizimida tolerantlik omilining o‘ziga xos jihatlarini hamda uning siyosiy va sotsiomadaniy konseptlarini ochib berish, shuningdek, ulardan foydalanish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
zamonaviy dunyo tartibining o‘zgarishi va mintaqaviy nizolarni hal qilishda yangi yondashuvlarning paydo bo‘lishi sharoitida tolerantlik va geosiyosiy o‘ziga xoslik muammolari kompleks yondashuv asosida mikro, mezo va makro darajada ochib berilgan;
o‘zaro xalqaro hamkorlikning barcha jabhalarida tolerantlik munosabatini yoyish masalasini dolzarblashtirish sabablari turli mafkuraviy va ijtimoiy nuqtayi nazardan Sharq jamiyatlari (Janubiy Koreya)da paydo bo‘layotgan iqtisodiy, demografik va etnomadaniy muammolarni konstruktiv shaklda hal qilish mezonlari aniqlangan;
XXI asrda yuz berayotgan dunyo tartibini beqarorlashtiruvchi diniy, etnik, mafkuraviy, siyosiy, iqtisodiy omillar o‘rtasida o‘zaro bog‘liqlik mavjudligini e’tirof etish bilan bir qatorda, siyosiy bag‘rikenglikni mustahkamlash ushbu omillarning salbiy ta’sirini bartaraf etishning samarali yo‘li sifatida isbotlangan;
O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan konstitusiyaviy va siyosiy islohotlar jarayonida diniy hamda dunyoviy bag‘rikenglik, ijtimoiy hamjihatlik, sheriklik va plyuralizm tamoyillarini o‘z ichiga olgan yondashuv asosida, yoshlar ongiga zarar etkazuvchi buzg‘unchi g‘oyalar, “ommaviy madaniyat” va axloqiy inqirozlarning oldini olish, jamiyatda sog‘lom ijtimoiy muhitni shakllantirish zarurati asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Zamonaviy xalqaro munosabatlar tizimida tolerantlik omilini rivojlantirish tendensiyalarini yoritish bo‘yicha ishlab chiqilgan ilmiy xulosa va takliflar asosida:
zamonaviy dunyo tartibining o‘zgarishi va mintaqaviy nizolarni hal qilishda yangi yondashuvlarning paydo bo‘lishi sharoitida tolerantlik va geosiyosiy o‘ziga xoslik muammolari kompleks yondashuv asosida mikro, mezo va makro darajada ochib berilishiga oid ilmiy xulosalardan Tadbirkorlar va ishbilarmonlar harakati – O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasi Saylovoldi dasturining V ustuvor yo‘nalishida belgilangan “Mamlakatimizda diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlikni ta’minlash, fuqarolarimizni turli mafkuraviy tahdidlar, zararli oqim va g‘oyalardan himoya qilish” vazifalarini bajarishda foydalanilgan (O’zLiDeP Siyosiy Kengashi Ijroiya qo’mitasining 2025-yil 23-maydagi 01-27/233-son ma’lumotnomasi). Natijada partiyaning siyosiy targ‘ibot materiallari va uslubiy ishlanmalarini tayyorlash hamda takomillashtirishga xizmat qilgan;
o‘zaro xalqaro hamkorlikning barcha jabhalarida tolerantlik munosabatini yoyish masalasini dolzarblashtirish sabablari turli mafkuraviy va ijtimoiy nuqtayi nazardan Sharq jamiyatlari (Janubiy Koreya)da paydo bo‘layotgan iqtisodiy, demografik va etnomadaniy muammolarni konstruktiv shaklda hal qilish mezonlari aniqlanganligiga oid xulosalardan O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan jamiyatimizda yoshlar orasida diniy va dunyoviy bag‘rikenglikni targ‘ib qilishga qaratilgan videomateriallar va uslubiy qo‘llanmalar tayyorlashda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining 2025-yil 4-iyuldagi 05-01-21-3682-son dalolatnomasi). Natijada bu kabi videomateriallar va uslubiy qo‘llanmalarning mazmun-mohiyati sezilarli darajada boyitilgan;
XXI asrda yuz berayotgan dunyo tartibini beqarorlashtiruvchi diniy, etnik, mafkuraviy, siyosiy, iqtisodiy omillar o‘rtasida o‘zaro bog‘liqlik mavjudligini e’tirof etish bilan bir qatorda, siyosiy bag‘rikenglikni mustahkamlash ushbu omillarning salbiy ta’sirini bartaraf etishning samarali yo‘li sifatida isbotlangani borasidagi ilmiy xulosa va amaliy tavsiyalardan O‘zbekiston Respublikasi Millatlararo munosabatlar va xorijdagi vatandoshlar masalalari bo‘yicha qo‘mitasi tomonidan konferensiya, seminar, davra suhbatlari, shuningdek, madaniy-gumanitar sohalardagi tadbirlarni tashkil etishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Millatlararo munosabatlar va xorijdagi vatandoshlar masalalari bo‘yicha qo‘mitasining 2025-yil 7-noyabrdagi 37-02-14/939-son ma’lumotnomasi). Natijada sohaga oid ilmiy-tahliliy, targ‘ibot materiallarining shakllanishi va samaradorligining oshishiga xizmat qilgan.
O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan konstitusiyaviy va siyosiy islohotlar jarayonida diniy hamda dunyoviy bag‘rikenglik, ijtimoiy hamjihatlik, sheriklik va plyuralizm tamoyillarini o‘z ichiga olgan yondashuv asosida, yoshlar ongiga zarar etkazuvchi buzg‘unchi g‘oyalar, “ommaviy madaniyat” va axloqiy inqirozlarning oldini olish, jamiyatda sog‘lom ijtimoiy muhitni shakllantirish zarurati asoslangani xususidagi ilmiy-nazariy taklif va tavsiyalardan Evropa Ittifoqining moliyaviy ko‘magida Konrad Adenaur nomidagi jamg‘arma boshchiligidagi konsersium doirasida “Yuksalish” umummilliy harakati tomonidan bajarilgan “Markaziy Osiyoda bag‘rikenglik va tinchlik uchun transchegaraviy va sektorlararo muloqot” nomli loyihada foydalanilgan (“Yuksalish” umummilliy harakati – nodavlat notijorat tashkilotining 2025-yil 19-iyundagi 381/25-son dalolatnomasi). Natijada loyihaning hududlarda millatlararo munosabatlarni tahlil qilishga qaratilgan tadqiqot vazifasini bajarishda dissertatsiya materiallari muhim manba bo‘lib xizmat qilgan.