Мирзаалиева Наргиза Ражаббоевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Абдулла Қаҳҳор ва Эрнест Ҳемингуей ҳикойалари қаҳрамонларининг қийосий типологик тадқиқи мавзуси, 10.00.06 – Қийосий адабийотшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.4.PhD/Fil2861.
Илмий раҳбар: Жураева Гулноза Ахматовна филология фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, DSc.03/30.12.2019.Fil.19.01 (бир марталик илмий кенгаш).
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Мусурманов Эркин Раббимович; филология фанлари доктори, профессор Умарова Маҳлиё Юнусовна.
Етакчи ташкилот: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Абдулла Қаҳҳор ва Эрнест Ҳемингуей ҳикойалари қаҳ-рамонларини қийосий типологик аспектда тизимли илмий асослаш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Абдулла Қаҳҳор ва Эрнест Ҳемингуей ҳикоялари қаҳрамонлари характери ва асар композициясидаги ўрни асосланиб, қаҳрамонлар руҳий индивидуллашувининг реалистик вазиятлар асосида такомилга эришишиши ижодкорлар услубига хос қисқа нарратив, портретларнинг аниқлиги, реалистик тасвир каби хусусиятлар орқали далилланган;
бадиий образ яратиш тамойиллари асосида миллий насримизда шаклланган харак-тер яратиш усулларининг жаҳон адабиётига хос реминссенсия, адабий таъсир ва типология сингари компа¬ративистикага доир белгилари очиб берилган;
образлар ти¬зимидаги характерлар руҳий индивидуаллигини таъминловчи портрет, пейзаж, нарса-буюм каби детал; туш мотиви, ички монолог, онг оқими каби руҳий таҳлил воситаларининг адабий қаҳрамон¬лар динамик ва турғун ҳолатларини таъминлашдаги оригинал ва муштарак алоқаси далилланган;
ҳикояларда қаҳрамонлар воситасида муаллифнинг бадиий мақсади: муаллиф ва қаҳрамонлар дунёқараши, ички монологлар, муаллиф мушоҳадаси каби онгости жараёнлари, шахсий-психологик кечинмалари акс этганлиги психоаналик метод асосида очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Абдулла Қаҳҳор ва Эрнест Ҳемингуей ҳикоялари қаҳрамонларининг қиёсий типологик тадқиқи бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Абдулла Қаҳҳор ва Эрнест Ҳемингуей ҳикоялари қаҳрамонлари руҳий ҳолати ва асар композициясидаги ўрни асосланиб, ҳикояларда қаҳрамонлар руҳий индивидуллашувининг реалистик вазиятлар асосида такомилга эришуви устувор эканлиги ижодкорлар услубининг ўзига хос консепсиясига асосидаги ёндашувлар билан бойитилишига оид илмий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адаби¬ёти университетида 2021–2023-йилларда бажарилган ПЗ-2020042022 рақамли “Туркий тилларнинг лингводидактик электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойи¬ҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адаби¬ёти университети 2024-йил 15-майдаги 01/4-2746-сон маълумотномаси). Натижада шарқ адабийотига хос ижтимоий-фалсафий, диний-маърифий мавзуларнинг ХХ аср оъзбек шеърийатида ёритилиши, бадиий реалликка доир образларнинг руҳийат ифодасидаги оърни муаммосига доир илмий материаллар тайёрлашга асос бўлган;
бадиий образ яратиш тамойиллари асосида миллий насримизда шаклланган харак-тер яратиш усулларининг жаҳон адабиётида эришилган ютуқлар билан муносабатга киришиш жараёнидаги реминссенсия, адабий таъсир ва типология сингари компа-ративистикага доир белгилари исботланганига оид илмий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021–2023-йилларда бажарилган ПФ-201912258 рақамли “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети 2024-йил 15-майдаги 01/4-2745-сон маълумотномаси). Натижада платформа назарий билимлар, замонавий ҳикоячилик ва қиёсий адабиёт¬шуносликка доир маълумотлар билан бойитилган;
образлар ти¬зимидаги характерлар руҳий индивидуаллигини таъминловчи портрет, пейзаж, нарса-буюм каби детал; туш мотиви, ички монолог, онг оқими каби руҳий таҳлил воситаларининг адабий қаҳрамон¬ларнинг динамик, турғун ҳолатларини таъминлашдаги алоқаси илмий хулосалардан “Ўзбекистон” телеканалининг “Ассалом, Ўзбекистон!” кўрсатуви, “Муносабат” ток-шоуси ссенарийларини тайёрлашда фой¬даланилган. (“Ўзбекистон” телерадиоканали давлат муассасасининг 2024-йил 12-ноябрдаги 01-44-421-сонли маълумотномаси). Натижада, кўрсатувлар мазмуни ижодкорлар ҳаёти ва ижодига доир илмий материаллар билан бойитилган;
ҳикоя қаҳрамонлар негизида муаллифнинг бадиий мақсади: муаллиф ва қаҳрамонларнинг руҳий дунёси, онгости жараёнлари, шахсий-психологик кечинмалари акс этганлиги психоаналик метод билан бойитилишига оид илмий хулоса¬лардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти универси¬тетида 2021–2023-йилларда бажарилган ПЗ-2020042022 рақамли “Туркий тилларнинг лингводидактик электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойда¬ланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти универси¬тети 2024-йил 15-майдаги 01/4-2746-сон маълумотномаси). Натижада шарқ адабийо¬тига хос ижтимоий-фалсафий, диний-маърифий мавзуларнинг ХХ аср оъзбек шеърийатида ёритилиши, бадиий реалликка доир образларнинг руҳийат ифодасидаги оърни муаммосига доир илмий материаллар тайёрлашга асос бўлган.