Ermatov Otabek Sayitovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): «Past haroratda olingan quyultirilgan tomat sharbati asosida souslar tayyorlash texnologiyasini takomillashtirish», 02.00.17 - Qishloq xo‘jalik va oziq-ovqat mahsulotlariga ishlov berish, saqlash hamda qayta ishlash texnologiyalari va biotexnologiyalari (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.4.PhD/T4146.
Ilmiy rahbar: Xoldorov Baxodir Baratovich, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasalar nomi: Jizzax politexnika instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Buxoro davlat texnika universiteti, DSc.03/28.02.2022.T.101.01.
Rasmiy opponentlar: Axmedov Azimjon Normo‘minovich, texnika fanlari doktori, professor; Choriev Abdusattor Jo‘raevich, texnika fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Guliston davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: past haroratda olingan quyultirilgan tomat sharbati asosida souslar tayyorlash texnologiyasini takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
sentrifugalash-bug‘latish tizimida tomat mahsulotlari olish usulida energiya sarfining 10-14% ga kamayishi, bug‘latish jarayoni jadallashishi natijasida yuqori harorat ta’sirining qisqarishi natijasida tomat pastasi rangining yorqin qizil bo‘lishi, ingredientlarning to‘liq saqlanib qolinishi, tomat pastasining mavjud usuldagiga nisbatan 5-9% ko‘proq yarimtayyor mahsulot chiqishi ilmiy asoslangan;
tomat sous-pastasi asosida yangi resept bo‘yicha tayyorlangan sousning tarkibida undirilgan moshning 17% miqdorda qo‘shilganda glyutensiz sous olish usuli yaratilishi hamda mineral moddalari 37%, oqsil miqdori 19% ga boyishi, yarimtayyor mahsulotning o‘rta zichlikka ega bir jinsli massa hosil qilishi, sabzavotlar xushbo‘yligi bilan tomat hidi va ta’mi mavjud bo‘lishi, rangi yorqin qizil holatda bo‘lishi ilmiy asoslangan;
pulpani fraksiyalab, ajratigan fugatni 500C haroratda ko‘p korpusli vakuum -bug‘latish kompleksida quyultirish jarayoni matematik modellashtirilgan, jarayonning iqtisodiy ko‘rsatkichlari uchun tenglamalar olinib, tadqiq etilgan va optimal sharoitlari isbotlangan;
tomat asosidagi sous-pasta yarimfabrikati uchun suyuq asosning resepturasi va ishlab chiqarish texnologiyasi yaratilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Past haroratda olingan quyultirilgan tomat sharbati asosida souslar tayyorlash texnologiyasini takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
tomat asosidagi sous-pasta yarimfabrikati uchun suyuq asosning reseptura va ishlab chiqarish texnologiyasi optimal rejimi “EAST AGRO INTERNATIONAL” MChJning “2025-2030 yillarda amaliyotga joriy etilish bo‘yicha istiqbolli ishlanmalari ro‘yxati”ga kiritilgan (O‘zbekiston oziq-ovqat sanoati uyushmasining 2025 yil 12 martdagi 12-24/03-25-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, energiya sarfi 10-14% ga kamayishi, mahsulot tannarxi esa 10% ga arzonlashish imkonini beradi;
sous-pasta yarimtayyor mahsulotlarining takomillashtirilgan texnologiyasi “BMB AGRO PLUS” MChJning “amaliyotga joriy etilish bo‘yicha istiqbolli ishlanmalari ro‘yxati”ga kiritilgan (“O‘zbekiston oziq-ovqat sanoati uyushmasining 2025 yil 12 martdagi 12-24/03-25-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, tomat asosidagi sous-pasta yarimtayyor mahsulotlarning konsistensiyasini shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy ingredientlar (bug‘doy va undirilgan mosh unlarini) turli sistemalarda bo‘kish darajasi va komponentlarning birgalikdagi o‘zaro ta’sirini tadqiq etish imkonini beradi.