Zoitova Nilufar Ma’murjon qizi
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Ferritinning ekstrakorporal urug‘lantirish samaradorligiga ta’sirini o‘rganish», 14.00.01 – «Akusherlik va ginekologiya» (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.3PhD/Tib3686.
Ilmiy rahbar: Yuldasheva Dilchexra Yusufxanovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertasiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat tibbiyot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Andijon davlat tibbiyot instituti, DSc.04/07.06.2024.Tib.95.03.
Rasmiy opponentlar: Axmadjonova Gulnoza Muradovna, tibbiyot fanlari doktori, dotsent; Ixtiyarova Gul`chexra Akmalovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: ayollar bepushtligida latent temir tanqisligini bartaraf etish orqali ekstrakorporal urug‘lantirish sikllarida embrionlar sifatini va homiladorlikning yuzaga kelish chastotasini oshirishdan iborat. 
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi: 
homiladorlikni rejalashtirishning perikonsepsiya davridagi ayollar uchun ambulator sharoitda samarali skrining vositasi sifatida tavsiya etish imkonini beruvchi latent temir tanqisligini aniqlashda Google Forms platformasi orqali yaratilgan so‘rovnomaning yuqori sezgirligi (93%) va o‘ziga xosligi (86%) isbotlangan;
bepushtlik mavjud ayollarda ootsitlar sifatining 47% ga (r<0,001), muvaffaqiyatli urug‘lanish chastotasining 3 barobarga (r<0,001) va embrionlar sifatining 3,3 barobarga (r<0,001) pasayishiga olib keluvchi, ekstrakorporal urug‘lantirish dasturlarida embrionlar sifatini va quyi ferritin ko‘rsatkichlarini namoyon qiluvchi latent temir tanqisligi ko‘rsatkichini mustaqil prediktor sifatida klinik ahamiyati asoslangan;
ootsitlar sifatining 2,2 barobarga (r<0,001), urug‘lanishning 3 barobarga (r<0,001), embrionlar sifatining 2,1 barobarga (r<0,001), homiladorlikni yuzaga kelish chastotasini 2,4 barobarga (r<0,001) kamayishiga olib keluvchi tuxumdonlarni stimulyasiya qilish davrida temir bilan faol davolash davomida follikulyar suyuqlikda ferritin miqdorining oshishi oksidativ stress bilan bog‘liqligi isbotlangan;
urug‘lantirishni 2,1 barobarga (r<0,001), embrionlar sifatini 2,5 barobarga (r<0,01) va homiladorlikni yuzaga kelish chastotasini 2,2 barobarga (r<0,01) oshirishni namoyon qiluvchi latent temir tanqisligini kompleks davolash muddati va reproduktiv oqibatlar o‘rtasidagi ishonchli bog‘liqlik isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Ekstrakorporal urug‘lantirish dasturidan oldin bepushtligi mavjud ayollarni klinik, funksional, gematologik, biokimyoviy, immunoferment, molekulyar-biologik, sitologik, morfologik va statistik tekshiruv usullari asosida: 
birinchi ilmiy yangilik: homiladorlikni rejalashtirishning perikonsepsiya davridagi ayollar uchun ambulator sharoitda samarali skrining vositasi sifatida tavsiya etish imkonini beruvchi latent temir tanqisligini aniqlashda Google Forms platformasi orqali yaratilgan so‘rovnomaning yuqori sezgirligi (93%) va o‘ziga xosligi (86%) isbotlanganligi Toshkent tibbiyot akademiyasi Muvofiqlashtiruvchi-ekspert kengashining 2025-yil 24-martdagi 03-25/541-t-son qarori bilan tasdiqlangan “Ferritin va fertillik: yordamchi reproduktiv texnologiyalardan oldin korreksiyalash algoritmi” uslubiy tavsiyanoma tarkibiga kiritilgan. Mazkur natijalar Doctor-D-IVF Reproduktiv tibbiyot va genetika institutining 2025-yil 2-maydagi 61-son, Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon viloyati filialining 2025-yil 12-maydagi 24-son hamda Toshkent shahar 6-son tug‘ruq kompleksining 2025-yil 12-maydagi 2-son buyruqlari bilan amaliyotga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi Ilmiy-texnik kengashining 2025 yil 17 iyuldagi №22/13-sonli xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: ayollarda perikonsepsion davrda latent temir tanqisligini aniqlash imkoniyatini berib, ekstrakorporal urug‘lantirishning samarasiz dasturlari va homiladorlikning asoratli kechishi xavfini kamaytirdi. Iqtisodiy samaradorligi: birlamchi diagnostika uchun asossiz xarajatlarni qisqartirish (o‘rtacha 520000 so‘mgacha), hamda takroriy ekstrakorporal urug‘lantirish dastrularini va asoratli homiladorlikni davolashning oldini olish hisobiga har bir bepusht ayol uchun 27990000 so‘mgacha tejamkorlikka erishish orqali namoyon bo‘lib, sog‘liqni saqlash tizimi uchun ahamiyatli iqtisodiy samara yaratdi;
ikkinchi ilmiy yangilik: bepushtlik mavjud ayollarda ootsitlar sifatining 47% ga, muvaffaqiyatli urug‘lanish chastotasining 3 barobarga va embrionlar sifatining 3,3 barobarga pasayishiga olib keluvchi, ekstrakorporal urug‘lantirish dasturlarida embrionlar sifatini va quyi ferritin ko‘rsatkichlarini namoyon qiluvchi latent temir tanqisligi ko‘rsatkichini mustaqil prediktor sifatida klinik ahamiyati asoslanganligi Toshkent tibbiyot akademiyasi Muvofiqlashtiruvchi-ekspert kengashining 2025-yil 24-martdagi 03-25/541- t-son qarori bilan tasdiqlangan “Ferritin va fertillik: yordamchi reproduktiv texnologiyalardan oldin korreksiyalash algoritmi” uslubiy tavsiyanoma tarkibiga kiritilgan. Mazkur natijalar Doctor-D-IVF Reproduktiv tibbiyot va genetika institutining 2025-yil 2-maydagi 61-son, Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon viloyati filialining 2025-yil 12-maydagi 24-son hamda Toshkent shahar 6-son tug‘ruq kompleksining 2025-yil 12-maydagi 2-son buyruqlari bilan amaliyotga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi Ilmiy-texnik kengashining 2025 yil 17 iyuldagi №22/13-sonli xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bunday yondashuvlarni joriy etish ayollarning reproduktiv salomatligini saqlashga xizmat qildi, takroriy samarasiz ekstrakorporal urug‘lantirish dasturlari bilan bog‘liq psixologik va ijtimoiy yukni kamaytirdi, hamda sog‘lom farzand tug‘ilish ehtimolini oshirdi. Iqtisodiy samaradorligi: 1 nafar bepushtlik mavjud ayol hisobiga ovulyasiya stimulyasiyasi davrida dori vositalari va laborator tekshiruvlar xarajatlarini qisqartirish, shuningdek ekstrakorporal urug‘lantirishning takroriy dasturlari sonini kamaytirish hisobidan o‘rtacha 28000000 so‘mgacha tejamkorlikka erishish imkonini berdi va sog‘liqni saqlash tizimi uchun ahamiyatli kumulyativ samara yaratdi;
ó÷èí÷è èëìèé ÿíãèëèê: îîöèòëàð ñèôàòèíèíã 2,2 áàðîáàðãà, óðóg‘ëàíèøíèíã 3 áàðîáàðãà, ýìáðèîíëàð ñèôàòèíèíã 2,1 áàðîáàðãà, hîìèëàäîðëèêíè þçàãà êåëèø ÷àñòîòàñèíè 2,4 áàðîáàðãà êàìàéèøèãà îëèá êåëóâ÷è òóõóìäîíëàðíè ñòèìóëÿöèÿ qèëèø äàâðèäà òåìèð áèëàí ôàîë äàâîëàø äàâîìèäà ôîëëèêóëÿð ñóþqëèêäà ôåððèòèí ìèqäîðèíèíã îøèøè îêñèäàòèâ ñòðåññ áèëàí áîg‘ëèqëèãè èñáîòëàíãàíëèãè Òîøêåíò òèááè¸ò àêàäåìèÿñè Ìóâîôèqëàøòèðóâ÷è-ýêñïåðò êåíãàøèíèíã 2025-éèë 24-ìàðòäàãè 03-25/541-t-ñîí qàðîðè áèëàí òàñäèqëàíãàí “Ôåððèòèí âà ôåðòèëëèê: ¸ðäàì÷è ðåïðîäóêòèâ òåõíîëîãèÿëàðäàí îëäèí êîððåêöèÿëàø àëãîðèòìè” óñëóáèé òàâñèÿíîìà òàðêèáèãà êèðèòèëãàí. Ìàçêóð íàòèæàëàð Doctor-D-IVF Ðåïðîäóêòèâ òèááè¸ò âà ãåíåòèêà èíñòèòóòèíèíã 2025-éèë 2-ìàéäàãè 61-ñîí,  Ðåñïóáëèêà èõòèñîñëàøòèðèëãàí îíà âà áîëà ñàëîìàòëèãè èëìèé-àìàëèé òèááè¸ò ìàðêàçè Àíäèæîí âèëîÿòè ôèëèàëèíèíã 2025-éèë 12-ìàéäàãè 24-ñîí hàìäà Òîøêåíò øàhàð 6-ñîí òóg‘ðóq êîìïëåêñèíèíã 2025-éèë 12-ìàéäàãè 2-ñîí áóéðóqëàðè áèëàí àìàëè¸òãà æîðèé ýòèëãàí (Ñîg‘ëèqíè ñàqëàø âàçèðëèãè Èëìèé-òåõíèê êåíãàøèíèíã 2025 éèë 17 èþëäàãè ¹22/13-ñîíëè õóëîñàñè). Èæòèìîèé ñàìàðàäîðëèãè: ðåïðîäóêòèâ é¢qîòèøëàð õàâôèíè êàìàéòèðèø, ýêñòðàêîðïîðàë óðóg‘ëàíòèðèø äàñòóðëàðèíèíã ñàìàðàäîðëèãèíè îøèðèø âà áåïóøò à¸ëëàðíèíã hà¸ò ñèôàòèíè ÿõøèëàøäà íàìî¸í á¢ëèá, èæòèìîèé àhàìèÿòãà ýãà âàçèôà — ¸ðäàì÷è ðåïðîäóêòèâ òåõíîëîãèÿëàðíèíã êàìðîq óðèíèøëàðèäà ñîg‘ëîì ôàðçàíä òóg‘èëèøèíè òàúìèíëàøãà õèçìàò qèëàäè. Èqòèñîäèé ñàìàðàäîðëèãè: ýêñòðàêîðïîðàë óðóg‘ëàíòèðèøíèíã òàêðîðèé öèêëëàðèãà ýhòè¸æíè êàìàéòèðèø âà qèììàòáàhî äîðè âîñèòàëàðèãà á¢ëãàí õàðàæàòëàðíè qèñqàðòèðèø îðqàëè íàìî¸í á¢ëèá, hàð áèð áåïóøò à¸ë ó÷óí ¢ðòà÷à 28000000 ñ¢ìãà÷à òåæàìêîðëèêêà ýðèøèø èìêîíèíè áåðäè, hàìäà áåìîðëàð âà ñîg‘ëèqíè ñàqëàø òèçèìè ó÷óí àhàìèÿòëè èqòèñîäèé ñàìàðà ÿðàòäè, øó áèëàí áèðãà ýêñòðàêîðïîðàë óðóg‘ëàíòèðèø äàñòóðëàðèíèíã óìóìèé îììàãà åòàðëè äàðàæàäà î÷èqëèãèíè îøèðäè.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: urug‘lantirishni 2,1 barobarga, embrionlar sifatini 2,5 barobarga va homiladorlikni yuzaga kelish chastotasini 2,2 barobarga oshirishni namoyon qiluvchi latent temir tanqisligini kompleks davolash muddati va reproduktiv oqibatlar o‘rtasidagi ishonchli bog‘liqlik isbotlanganligi Toshkent tibbiyot akademiyasi Muvofiqlashtiruvchi-ekspert kengashining 2025-yil 24-martdagi 03-25/541-t-son qarori bilan tasdiqlangan “Ferritin va fertillik: yordamchi reproduktiv texnologiyalardan oldin korreksiyalash algoritmi” uslubiy tavsiyanoma tarkibiga kiritilgan. Mazkur natijalar Doctor-D-IVF Reproduktiv tibbiyot va genetika institutining 2025-yil 2-maydagi 61-son,  Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon viloyati filialining 2025-yil 12-maydagi 24-son hamda Toshkent shahar 6-son tug‘ruq kompleksining 2025-yil 12-maydagi 2-son buyruqlari bilan amaliyotga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi Ilmiy-texnik kengashining 2025 yil 17 iyuldagi №22/13-sonli xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: ortiqcha temir terapiyasining ovulyasiya stimulyasiyasi davridagi noxush oqibatlarini oldini olishda namoyon bo‘lib, ootsit va embrionlar sifatining yomonlashishi xavfini kamaytirdi, ekstrakorporal urug‘lantirishning samarasiz sikllar sonini qisqartirdi. Iqtisodiy samaradorligi: latent temir  tanqisligini tuzatish muddatlarini optimallashtirish orqali sog‘liqni saqlash tizimi resurslaridan oqilona foydalanishga, oilalarning moliyaviy yukini kamaytirishga hamda har bir bepusht ayol uchun o‘rtacha 28000000 so‘mgacha tejamkorlikka erishish imkonini berdi.