Атаева Фарзона Нуриддиновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): "Ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг реабилитация усулларини такомиллаштириш", 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.2.PhD/Tib2344.
Илмий рахбар: Худоярова Дилдора Рахимовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.04/30.12.2019.Tib.102.01.
Расмий оппонентлар: Закирова Нодира Исламовна тиббиёт фанлари доктори; Рузиева Нодира Хакимовна, тиббиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади иммунокоррекция ва бальнеотерапияни жорий этиш орқали ташқи генитал эндометриозни жарроҳлик йўли билан даволаш натижаларини яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ташқи генитал эндометриоз касаллиги анъанавий жарроҳлик йўли билан даволангандан сўнг аёллар организмида дисфункция холатлари ривожланишининг асосий сабаблари (кичик чанокдаги чандик касаллиги, сурункали огрик синдроми, психоэмоционал бузилишлар, дисминорея) аникланган;
ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг реабилитация усуллари анъанавий даво усулига кушимча рекомбинант интерлейкин-2 ва радон терапиясини куллаш оркали такомиллаштирилган;
стандарт комплексли жарроҳлик даволашдан кейин яллиғланиш олди цитокинлари даражаси ИЛ-2 1,6 маротаба камайиши фонида ИЛ-1 β 1,5 маротаба ва ИЛ-8 1,3 маротаба ошиши каби ишончли узгариши кузатилган булса, такомиллаштирилган комплекс даволашдан кейин уларни киймати ИЛ-2 1,6 маротаба ошиш ва ИЛ-1 β 1,8 маротаба ва ИЛ-8 2,1 маротаба камайиши аниқланган;
илк бор ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг тавсия этилган комплекс даво-реабилитация тадбирларини куллаш оркали оғриқ синдромининг ишончли тарзда камайишига, кичик чаноқ аъзолари ҳаракатчанлигининг ошишига, чандиқли жараён ифодаланганлигининг пасайишига эришилганлиги аникланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг реабилитация усулларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: ташқи генитал эндометриоз касаллиги анъанавий жарроҳлик йўли билан даволангандан сўнг аёллар организмида дисфункция холатлари ривожланишининг асосий сабаблари (кичик чанокдаги чандик касаллиги, сурункали огрик синдроми, психоэмоционал бузилишлар, дисминорея диспареуни.) аниклаш ва улар бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети хузуридаги эксперт кенгашининг 2024 йил 21 февральдаги 30-сони билан тасдиқланган “Ташқи генитал эндометриози булган беморларда оғриқ синдромини камайтиришда радон терапиясининг имкониятлари” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Каттақўрғон шаҳар Марказий кўп тармоқли тиббиёт бирлашмаси 15.01.2023 йилдаги 23-сонли буйрғи билан, Нуробод туман Абу Али Ибн Сино номидаги Нурбулок санаторийси 05.03.2021 йилдаги 15-сонли буйрғи билан, клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 13 ноябрь 08/68-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ташқи генитал эндометриоз касаллиги анъанавий жарроҳлик йўли билан даволангандан сўнг аёллар организмида дисфункция холатлари ривожланишининг асосий сабабларини аниқлаш касалликнинг оғир кечишини башорат қилишга, интенсив даволашни ўз вақтида бошлашга ва асоратлар ривожланишининг олдини олишн имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: ташқи генитал эндометриоз касаллиги анъанавий жарроҳлик йўли билан даволангандан сўнг аёллар организмида дисфункция холатлари оғир кечишини ўз вақтида ташхислаш ва асоратлар ривожланишини олдини олиш натижасида бир нафар бемор ҳисобига бюджет маблағларини 2750000 сўмга иқтисодий самарадорликка эришилган.
иккинчи илмий янгилик: ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг реабилитация усуллари анъанавий даво усулига кушимча рекомбинант интерлейкин-2 ва радон терапиясини куллаш оркали такомиллаштирилган ва улар бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети хузуридаги эксперт кенгашининг 2024 йил 21 февральдаги 31-сони билан тасдиқланган “Ташқи генитал эндометриози бўлган аёлларда яллиғланиш медиаторлари тизимининг ҳолати.” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Каттақўрғон шаҳар Марказий кўп тармоқли тиббиёт бирлашмаси 15.01.2023 йилдаги 23-сонли буйрғи билан, Нуробод туман Абу Али Ибн Сино номидаги Нурбулок санаторийси 05.03.2021 йилдаги 15-сонли буйрғи билан, клиник амалиётига жорий этилган клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 13 ноябрь 08/68-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: интерлейкинлар даражаси ва уларнинг ўзаро боғлиқлигини аниқлаш касалликнинг оғир шакллари ривожланишини ўз вақтида олдини олишга, шунингдек, аелларнинг такрорий касалланишлар сони камайтиришга ва шу билан унинг соғлиғини сақлаш бўйича даволаш чора-тадбирлари тактикасини белгилаш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг реабилитация усуллари анъанавий даво усулига кушимча рекомбинант интерлейкин-2 ва радон терапиясини куллаш оркали такомиллаштириш касаллик ривожланишининг оғир шаклларини олдини олиш натижасида стационар даволаниш харажатларини камайтириш ва кунига 220000 минг сўм миқдорида давлат бюджети маблағларини иқтисод қилишга эришилган.
учинчи илмий янгилик: стандарт комплексли жарроҳлик даволашдан кейин яллиғланиш олди цитокинлари даражаси ИЛ-2 1,6 маротаба камайиши фонида ИЛ-1 β 1,5 маротаба ва ИЛ-8 1,3 маротаба ошиши каби ишончли узгариши кузатилган булса, такомиллаштирилган комплекс даволашдан кейин уларни киймати ИЛ-2 1,6 маротаба ошиш ва ИЛ-1 β 1,8 маротаба ва ИЛ-8 2,1 маротаба камайиши аниқланган ва улар бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети хузуридаги эксперт кенгашининг 2024 йил 21 февральдаги 31-сони билан тасдиқланган “Ташқи генитал эндометриози бўлган аёлларда яллиғланиш медиаторлари тизимининг ҳолати.” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Каттақўрғон шаҳар Марказий кўп тармоқли тиббиёт бирлашмаси 15.01.2023 йилдаги 23-сонли буйрғи билан, Нуробод туман Абу Али Ибн Сино номидаги Нурбулок санаторийси 05.03.2021 йилдаги 15-сонли буйрғи билан, клиник амалиётига жорий этилган клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 13 ноябрь 08/68-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар жарроҳлик даволашдан кейин аелларда дисфункционал ҳолатлар ривожланишини башоратлашда шахсий ёндашувни қўллашга, профилактик ва даволаш тадбирларини олиб боришнинг энг мақбул усулларини аниқлашга, шунингдек, ТГЭ касалликларининг қайта юзага келиши ва сурункали тус олишининг ҳамда эрта ногиронликнинг олдини олишга эришилган. Иқтисодий самарадорлиги: Муассасаларда амалда татбиқ этилган ишлар натижалари амалиётдан кейинги реабилитация жараёнини яхшилашга ва асоратлар частотасини деярли 11,9%, шунингдек, самарали натижалар сонини 2 баробарга ошириш, даволаниш харажатларини камайтириш имконини берган. Беморнинг стационар даволанишида касалланиш частотаси йилига 1 марта камайтирилган ва ҳар бир бемор учун иқтисодий самарадорлик 2750000 сўмни ташкил этиши аниқланган.
туртинчи илмий янгилик: илк бор ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг тавсия этилган комплекс даво-реабилитация тадбирларини куллаш оркали оғриқ синдромининг ишончли тарзда камайишига, кичик чаноқ аъзолари ҳаракатчанлигининг ошишига, чандиқли жараён ифодаланганлигининг пасайишига эришилганлиги аникланган ва улар бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети хузуридаги эксперт кенгашининг 2024 йил 21 февральдаги 31-сони билан тасдиқланган “Ташқи генитал эндометриози бўлган аёлларда яллиғланиш медиаторлари тизимининг ҳолати.” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Каттақўрғон шаҳар Марказий кўп тармоқли тиббиёт бирлашмаси 15.01.2023 йилдаги 23-сонли буйрғи билан, Нуробод туман Абу Али Ибн Сино номидаги Нурбулок санаторийси 05.03.2021 йилдаги 15-сонли буйрғи билан, клиник амалиётига жорий этилган клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 13 ноябрь 08/68-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ташқи генитал эндометриоз билан касалланган аелларни жарроҳлик йўли билан даволашдан сўнг ўтказган аелларда такрорий дисфункционал ҳолатлар ривожланишини башорат қилиш омилларини реабилитация қилиш алгоритмини ишлаб чиқиш, аелларда ушбу ҳолатларнинг шаклланиши ва зўрайишини олдини олиш учун реабилитацыя чора-тадбирларни ўз вақтида амалга ошириш имконини берган. Бу эса ўз навбатида аеллар орасида такрорий касалланиш даражасини сезиларли равишда пасайтирган. Иқтисодий самарадорлиги: аелларда тугиш ёшда ва кейинги даврларида ТГЭ касалликларнинг қайта юзага келишининг олдини олиш натижасида амбулатор ва стационар даволаниш харажатларини камайтириш имконини берган. Бу эса амбулатор-поликлиника хизматига ва стационарга мурожаатлар сонини 2-3 бараварга қисқариши хисобига бюджет маблағларини иқтисод қилиш имконини берган.