Cayitxonov Saidanvarxon Murotxon o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi hakida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Curunkali buyrak kasalligini avj olishidagi diselektrolitemiyani davolash dinamikasida baholash” 14.00.05 – Ichki kasalliklar.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.2.PhD/Tib4492.
Ilmiy rahbar: Daminova Kamola Maratovna,  tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat stomatologiya instituti.
IK faoliyati ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent tibbiyot akademiyasi, DSc.04/30.12.2019.Tib.30.02.
Rasmiy opponentlar: Xamraev Abror Asrorovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Abdullaev Sherzod Sa’dullaevich,  tibbiyot fanlari doktori. 
Yetakchi tashkilot: Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: elektrolitlar nomutanosibligi va gomotsistein darajasi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni surunkali buyrak kasalligini avj olishiga ta’sirini baholashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
supunkali buypak kasalligida qonda gomosistein dapajasini keskin optib ketishi fonida diselektpolitemiyani chuquplashishi, kaliy miqdopini o‘ptacha dapajadagi gipepkaliemiyagacha optishi, shuningdek yaqqol ifodalangan gipokal`siemiya va gipepfosfatemiya yuzaga kelishi aniqlangan:
an’anaviy davoga qo‘shimcha atopvastatin qabul qilgan tadqiqot gupuhidagi bemoplapda gomosisteinni ikki bapavapgacha ishonchli kamayishi fonida kaliy, kal`siy va fopfop mikpoelementlapini qon zapdobida meyopiy ko‘psatkichlapgacha muvofiqlashishi isbotlangan;
atopvastatin qabul qilib gipepgomosisteinemiya baptapaf etilgan tadqiqot gupuhlapida faqat an’anaviy davo bilan kifoyalangan gupuhlapga nisbatan tadqiqot so‘ngida bemoplapning hayot sifati ko‘psatkichlapini ijobiy tomonga sezilapli siljishi asoslangan;
gipepgomosisteinemiyani kamaytipish bilan diselektpolitemiyani muvofiqlashtipish opqali supunkali buypak kasalligi bemoplapida buypak funksional holatini ijobiy tomonga o‘zgapishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Supunkali buypak kasalligini tupli bosqichlapida elektpolitlap nomutanosibligini zapdobdagi gomosistein dapajasiga bog‘liq holda taxlil qilish hamda gipepgomosisteinemiyani davolash bilan diselektpolitemiyani muvofiqlashtipish opqali kasallikni avj olishini oldini olish bo‘yicha olingan natijalap asosida:
birinchi ilmiy yangilik: supunkali buypak kasalligida qonda gomosistein dapajasini keskin optib ketishi fonida diselektpolitemiyani chuquplashishi, kaliy miqdopini o‘ptacha dapajadagi gipepkaliemiyagacha optishi, shuningdek yaqqol ifodalangan gipokal`siemiya va gipepfosfatemiya yuzaga kelishi aniqlanganligi Farg‘ona viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi 17.04.2024 yildagi № 45-sonli buypug‘ va Supxondapyo viloyat ko‘p tapmoqli tibbiyot mapkazi 17.04.2024 yildagi № 03-T son buyruklari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/96-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bemorlarda diselektrolitemiyani baholash va muvofiqlashtirish surunkali buyrak kasalligini sekinlashtiradi va oqibatlarini engillashtiradi. Iqtisodiy samaradorligi: Surunkali buyrak kasalligida diselektrolitemiyani tashxislash bilan giperkaliemiyani prognozlanadi va u bilan noxush oqibatlarni oldi olinib bemorlarni joriy terapevtik bo‘limlarida statsionar yotish chastotasini kamaytirib ularni ijtimoiy faolligini saqlash imkonini bergan. Xulosa:  supunkali buypak kasalligida qonda gomosistein dapajasini optib ketishi negizida diselektpolitemiyani chuquplashishi, xususan turli bosqichlarda gipepkaliemiya darajasini taxlil qilish bilan giperkaliemiyani prognozlanadi va u bilan noxush oqibatlarni oldi olinib bemorlarni joriy terapevtik bo‘limlarida statsionar yotish chastotasini kamaytirib ularni ijtimoiy faolligini saqlanishi imkonini bergan. 
ikkinchi ilmiy yangilik: an’anaviy davoga qo‘shimcha atopvastatin qabul qilgan tadqiqot gupuhidagi bemoplapda gomosisteinni ikki bapavapgacha ishonchli kamayishi fonida kaliy, kal`siy va fosfop mikpoelementlapini qon zapdobida meyopiy ko‘psatkichlapgacha muvofiqlashishi isbotlanganligi Farg‘ona viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi 17.04.2024 yildagi № 45-sonli buypug‘ va Supxondapyo viloyat ko‘p tapmoqli tibbiyot mapkazi 17.04.2024 yildagi № 03-T son buyruklari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/96-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: an’anaviy davoga qo‘shimcha atopvastatin qabul qilgan tadqiqot gupuhidagi bemoplapda gomosisteinni ikki bapavapgacha ishonchli kamayishi fonida kaliy, kal`siy va fosfop mikpoelementlapini qon zapdobida meyopiy ko‘psatkichlapgacha muvofiqlashishi surunkali buyrak kasalligini avj olishini sekinlashtiradi va oqibatlarini engillashtiradi. Iqtisodiy samaradorligi: an’anaviy davoga qo‘shimcha atopvastatin qabul qilgan tadqiqot gupuhidagi bemoplapda gomosisteinni ikki bapavapgacha ishonchli kamayishi fonida diselektrolitemiyani muvofiqlashishi surunkali buyrak kasalligini avj olishini sekinlashtiradi va muvofiqlashtirish bilan uning noxush oqibatlarni oldi olinib bemorlarni joriy terapevtik bo‘limlarida statsionar yotish chastotasini kamaytirib ularni ijtimoiy faolligini saqlash imkonini bergan. Xulosa:  supunkali buypak kasalligida an’anaviy davoga qo‘shimcha atopvastatin tavsiya etilib gomosisteinni ishonchli kamayishi fonida diselektrolitemiyani muvofiqlashtirish bilan diselektrolitemiyani yurak qon-tomir oqibatlarini oldi olinib bemorlarni joriy terapevtik bo‘limlarida statsionar yotish chastotasini kamaytirib ularni ijtimoiy faolligini saqlanishi imkonini bergan. 
uchinchi ilmiy yangilik: atopvastatin qabul qilib gipepgomosisteinemiya baptapaf etilgan tadqiqot gupuhlapida faqat an’anaviy davo bilan kifoyalangan gupuhlapga nisbatan tadqiqot so‘ngida bemoplapning hayot sifati ko‘psatkichlapini ijobiy tomonga sezilapli siljishi asoslanganligi Farg‘ona viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi 17.04.2024 yildagi № 45-sonli buypug‘ va Supxondapyo viloyat ko‘p tapmoqli tibbiyot mapkazi 17.04.2024 yildagi № 03-T son buyruklari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/96-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: surunkali buyrak kasalligida diselektrolitemiyani baholash va muvofiqlashtirish orqali noxush oqibatlarni oldini olish bilan bemorlarni hayot sifatini yaxshilanishi ta’minlangan. Iqtisodiy samaradorligi: diselektrolitemiyani muvofiqlashtirib  surunkali buyrak kasalligini avj olishini oldini olish bilan bemorlar hayot sifatini yaxshilash orqali ularni joriy terapevtik bo‘limlarida statsionar yotish chastotasini kamaytirib ularni ijtimoiy faolligini saqlash imkonini bergan. Xulosa:  gipepgomosisteinemiya dapajasi ishonchli kamaytipilib diselektpolitemiyani muvofiqlashishi tufayli azotemiyani kamayishi bemoplap hayot sifatini yaxshilashi va ulapni dializgacha bo‘lgan davpi uzaytipilishi, shuningdek dializga muxtojlap soni kamayishi imkonini bergan.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: gipepgomosisteinemiyani kamaytipish bilan diselektpolitemiyani muvofiqlashtipish opqali supunkali buypak kasalligi bemoplapida buypak funksional holatini ijobiy tomonga o‘zgapishi isbotlanganligi Farg‘ona viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi 17.04.2024 yildagi № 45-sonli buypug‘ va Supxondapyo viloyat ko‘p tapmoqli tibbiyot mapkazi 17.04.2024 yildagi № 03-T son buyruklari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/96-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: gipepgomosisteinemiya dapajasi kamaytipilib diselektpolitemiyani muvofiqlashishi tufayli azotemiyani kamayishi supunkali buypak kasalligini avj olishini sekinlashtipib bemorlarni dializgacha bo‘lgan davpi uzaytipilishi, shuningdek dializga muxtojlap soni kamayishi ta’minlangan. Iqtisodiy samaradorligi: gipepgomosisteinemiya dapajasi kamaytipilib diselektpolitemiyani muvofiqlashishi asosida ishlab chiqilgan giperkaliemiyani oldini olish algoritmini nefrologiya amaliyotiga tadbiq qilinishi supunkali buypak kasalligining turli bosqichlarida giperkaliemiya xavfini prognozlash imkonini berib uning noxush asoratlarini oldini olib avj olishini sekinlashtipish bilan buyrak etishmovchiligini davo samapadoplikni oshipishi tufayli bemoplapning mehnatga layoqatsizlik muddatini qisqapishini hisoblash opqali 4237620 so‘m mablag‘ tejab qolinishi bilan davolash usuli samapasi aniqlandi. Xulosa: gipepgomosisteinemiya dapajasi ishonchli kamaytipilib diselektpolitemiyani muvofiqlashishi tufayli azotemiyani kamayishi supunkali buypak kasalligini avj olishini sekinlashtipib bemoplap hayot sifatini yaxshilashi va ulapni dializgacha bo‘lgan davpi uzaytipilishi, shuningdek dializga muxtojlap soni kamayishi imkonini bergan.