Latipov Ixtiyor Ikromovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Vitiligo bilan kasallangan bemorlarda ul`trabinafsha eksimer lazer fototerapiyasining klinik va immunologik asoslanishi” 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya; 14.00.11 – Dermatologiya va venerologiya.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.3.PhD/Tib3086.
Ilmiy rahbarlar: Abduraxmanov Mamur Mustafaevich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Azizov Baxadir Sadikovich, tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Rasmiy opponentlar: Ismailova Guli Amindjanovna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Xaitov Qahramon Najmitdinovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: vitiligo bilan kasallangan bemorlarda ul`trabinafsha eksimer lazer fototerapiyasi samaradorligini klinik va immunologik asoslashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor vitiligo bilan kasallangan bemorlarda yallig‘lanishga xos (IL-2, IL-6, IL-8, TNF-α) sitokinlar miqdorlari ortishi fonida yallig‘lanishga qarshi IL-10 sitokin miqdorining keskin kamayishi sababli sitokinlarning disbalansi yuzaga kelishi, vitiligo kechishining og‘irlashuviga bevosita ta’sir qilishi isbotlangan;
ilk bor vitiligo bilan kasallanganlar bemorlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks davolashni qo‘llash sababli organizmda yallig‘lanishga xos (IL-2, IL-6, IL-8, TNF-α) sitokinlar miqdorining keskin kamayishi va yallig‘lanishga qarshi sitokin (IL-10) miqdorining ishonarli ortishi va klinik xolatni ijobiy tomonga o‘zgarishiga olib kelishi isbotlangan;
ilk bor vitiligo bilan kasallanganlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks davolashni qo‘llash sababli to‘liq klinik samaradorlik - ikkilamchi melanomalar, terining chuqur kuyishlari paydo bo‘lmasligi hamda repigmentatsiya jarayonining kuchayishiga olib kelishi isbotlangan;
ilk bor vitiligo bilan kasallanganlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks muolajalaridan bir yil o‘tgach kasallikning klinik ko‘rinishlari regressiyasi sababli dermatologik DLQI indeksi ko‘rsatkichlarining ishonarli pasayishi va bemorlar hayot sifatini ijobiy yaxshilanishiga olib kelishi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Vitiligo bilan kasallangan bemorlarda ul`trabinafsha eksimer lazer fototerapiyasi samaradorligini klinik va immunologik asoslash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangiligi: ilk bor vitiligo bilan kasallangan bemorlarda yallig‘lanishga xos (IL-2, IL-6, IL-8, TNF-α) sitokinlar miqdorlari ortishi fonida yallig‘lanishga qarshi IL-10 sitokin miqdorining keskin kamayishi sababli sitokinlarning disbalansi yuzaga kelishi, vitiligo kechishining og‘irlashuviga bevosita ta’sir qilishi isbotlanganligi bo‘yicha «Vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari» va «Vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 6 iyuldagi 23-m/072-sonli va 8 iyuldagi 23-m/073-sonli xulosalari) va tasdiqlangan. Mazkur taklif Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №24-sonli, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №2936-2-39-TV/2023-sonli, Vobkent tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №837-2-33-TV/2023-sonli, Olot tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.09.2023 yildagi №3046-2-31-TV/2023-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №37-T-sonli va №38-T-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №27-1-sonli va №28-1-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi, Vobkent tuman tibbiyot birlashmasi, Olot tuman tibbiyot birlashmasi, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari va vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash orqali umumiy iqtisodiy samaradorlik 1872000 so‘mni tashkil etishi asoslangan. Xulosa: vitiligo bilan kasallangan bemorlarda yallig‘lanishga xos (IL-2, IL-6, IL-8, TNF-α) va qarshi IL-10 sitokin miqdorini aniqlash orqali vitiligo kechishini prognozlash mumkinligi asoslangan.
ikkinchi ilmiy yangiligi: ilk bor vitiligo bilan kasallanganlar bemorlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks davolashni qo‘llash sababli organizmda yallig‘lanishga xos (IL-2, IL-6, IL-8, TNF-α) sitokinlar miqdorining keskin kamayishi va yallig‘lanishga qarshi sitokin (IL-10) miqdorining ishonarli ortishi va klinik xolatni ijobiy tomonga o‘zgarishiga olib kelishi isbotlanganligi bo‘yicha «Vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari» va «Vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 6 iyuldagi 23-m/072-sonli va 8 iyuldagi 23-m/073-sonli xulosalari) va tasdiqlangan. Mazkur taklif Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №24-sonli, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №2936-2-39-TV/2023-sonli, Vopkent tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №837-2-33-TV/2023-sonli, Olot tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.09.2023 yildagi №3046-2-31-TV/2023-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №37-T-sonli va №38-T-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №27-1-sonli va №28-1-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi, Vobkent tuman tibbiyot birlashmasi, Olot tuman tibbiyot birlashmasi, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari va vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash orqali umumiy iqtisodiy samaradorlik 1872000 so‘mni tashkil etishi asoslangan. Xulosa: vitiligo bilan kasallanganlar bemorlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks davolashni qo‘llash yallig‘lanishga xos (IL-2, IL-6, IL-8, TNF-α) va qarshi sitokin (IL-10) miqdorlaridagi o‘zgarishlarni aniqlash asoslangan.
uchinchi ilmiy yangiligi: ilk bor vitiligo bilan kasallanganlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks davolashni qo‘llash sababli to‘liq klinik samaradorlik - ikkilamchi melanomalar, terining chuqur kuyishlari paydo bo‘lmasligi hamda repigmentatsiya jarayonining kuchayishiga olib kelishi isbotlanganligi bo‘yicha «Vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari» va «Vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 6 iyuldagi 23-m/072-sonli va 8 iyuldagi 23-m/073-sonli xulosalari) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №24-sonli, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №2936-2-39-TV/2023-sonli, Vobkent tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №837-2-33-TV/2023-sonli, Olot tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.09.2023 yildagi №3046-2-31-TV/2023-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №37-T-sonli va №38-T-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №27-1-sonli va №28-1-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi, Vopkent tuman tibbiyot birlashmasi, Olot tuman tibbiyot birlashmasi, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari va vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash orqali umumiy iqtisodiy samaradorlik 1872000 so‘mni tashkil etishi asoslangan. Xulosa: vitiligo bilan kasallanganlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks davolashni qo‘llash to‘liq klinik samaradorlikka olib kelishi isbotlangan.
to‘rtinchi ilmiy yangiligi: ilk bor vitiligo bilan kasallanganlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks muolajalaridan bir yil o‘tgach kasallikning klinik ko‘rinishlari regressiyasi sababli dermatologik DLQI indeksi ko‘rsatkichlarining ishonarli pasayishi va bemorlar xayot sifatini ijobiy yaxshilanishiga olib kelishi aniqlanganligi bo‘yicha «Vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari» va «Vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 6 iyuldagi 23-m/072-sonli va 8 iyuldagi 23-m/073-sonli xulosalari) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №24-sonli, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №2936-2-39-TV/2023-sonli, Vobkent tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 06.09.2023 yildagi №837-2-33-TV/2023-sonli, Olot tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.09.2023 yildagi №3046-2-31-TV/2023-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №37-T-sonli va №38-T-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali bo‘yicha 29.06.2024 yildagi №27-1-sonli va №28-1-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi, Peshku tuman tibbiyot birlashmasi, Vobkent tuman tibbiyot birlashmasi, Olot tuman tibbiyot birlashmasi, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi vitiligo bilan kasallangan bemorlarning klinik va immunologik xususiyatlari va vitiligo kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash orqali umumiy iqtisodiy samaradorlik 1872000 so‘mni tashkil etishi asoslangan. Xulosa: vitiligo bilan kasallanganlarda kombinirlangan fototerapiya hamda immunokorregirlovchi kompleks muolajalar qo‘llanganda dermatologik DLQI indeksi ko‘rsatkichlarini aniqlash asoslangan.
