Jumanqulov G‘afur Almamatovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “O‘smirlarda surunkali paraproktitda yara jarayoni sitokinlari va mahalliy immunokorreksiyasi” 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.1.PhD/Tib3430.
Ilmiy rahbar: Ziyadullaev Shuxrat Xudoyberdievich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Samarqand davlat tibbiyot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Rasmiy opponentlar: Fayzullaeva Nigora Yax`yaevna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Xamdamov Baxtiyor Zarifovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Tojikiston Respublikasi sog‘liqni saqlash sohasidagi diplomdan keyingi ta`lim instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: o‘smirlarda surunkali paraproktitda yara jarayoni sitokinlari miqdorini aniqlash va mahalliy immunokorreksiya usullarini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlarda immun tizimi hujayraviy (CD4+ va CD8+) va gumoral (IgA, IgG, IgM) bug‘inlari faoliyatining ishonarli pasayishi fonida aylanib yuruvchi immun komplekslari (AYuIK) miqdorining keskin ortishi sababli surunkali yallig‘lanish jarayonining kuchayishi kelib chiqishi isbotlangan;
ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlar qon zardobida immun tizimi yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlari va qon tomiri endotelial o‘sish omili (VEGF) miqdorlarining keskin ortishi va fibroblastlar o‘sish omili (bFGF) miqdorining pasayishi (R>0,05) kasallik kechishining zo‘rayishiga sabab bo‘lishi isbotlangan;
ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlarda immunokorregirlovchi bilan kombinirlangan davolash qon zardobida immun tizimi yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlar miqdorining keskin kamayishi va o‘sish omillari (VEGF, bFGF) miqdorining ishonarli ortishi natijasida to‘qimalar remodulyasiya jarayoni, angiogenez va adaptiv immunitetni kuchaytirishi sababli yara bitishi jarayonini tezlatishi aniqlangan;
ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlarda kuriozin geli bilan kombinirlangan davolash lokal immunitetda yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlar miqdorining keskin kamayishi va o‘sish omillari (VEGF, bFGF) miqdorining ishonarli ortishi yarada yallig‘lanish jarayonini kamaytirishi sababli tuqimalar regeneratsiyasi va angiogenezni kuchaytirishi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
O‘smirlarda surunkali paraproktitda yara jarayoni sitokinlari miqdorini aniqlash va mahalliy immunokorreksiya usullarini ishlab chiqish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlarda immun tizimi hujayraviy (CD4+ va CD8+) va gumoral (IgA, IgG, IgM) bug‘inlari faoliyatining ishonarli pasayishi fonida aylanib yuruvchi immun komplekslari (AYuIK) miqdorining keskin ortishi sababli surunkali yallig‘lanish jarayonining kuchayishi kelib chiqishi isbotlanganligi bo‘yicha «O‘smirlarda surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash» va «O‘smirlarda surunkali paraproktitni davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Samarqand davlat tibbiyot universiteti Ekspert kengashining 2024 yil 26 iyundagi 11-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 21.08.2024 yildagi №304-sonli va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi 23.08.2024 yildagi №207-sonli buyruqlari bilan amaliy faoliyatiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 13-noyabrdagi №08/61-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar surunkali paraproktit kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash va davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash bemorlarda kasallikni qaytalanish darajasini kamaytirishga, kasallik asoratlarini oldini olishga, bemorlarning xayot sifatini yaxshilashga va xamda ularni statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratgan. Xulosa: surunkali paraproktitda immun tizimi hujayraviy (CD4+ va CD8+) va gumoral (IgA, IgG, IgM) bug‘inlari faoliyati xamda aylanib yuruvchi immun komplekslari (AYuIK) miqdorining aniqlash orqali surunkali yallig‘lanish jarayonining kuchayishi prognozlash asoslangan;
ikkinchi ilmiy yangilik: ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlar qon zardobida immun tizimi yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlari va qon tomiri endotelial o‘sish omili (VEGF) miqdorlarining keskin ortishi va fibroblastlar o‘sish omili (bFGF) miqdorining pasayishi (R>0,05) kasallik kechishining zo‘rayishiga sabab bo‘lishi isbotlanganligi bo‘yicha «O‘smirlarda surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash» va «O‘smirlarda surunkali paraproktitni davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Samarqand davlat tibbiyot universiteti Ekspert kengashining 2024 yil 26 iyundagi 11-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 21.08.2024 yildagi №304-sonli va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi 23.08.2024 yildagi №207-sonli buyruqlari bilan amaliy faoliyatiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 13-noyabrdagi №08/61-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar surunkali paraproktit kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash va davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash bemorlarda kasallikni qaytalanish darajasini kamaytirishga, kasallik asoratlarini oldini olishga, bemorlarning xayot sifatini yaxshilashga va xamda ularni statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratgan. Xulosa: surunkali paraproktitda qon zardobida immun tizimi yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlari va o‘sish omillari (VEGF, bFGF) miqdorlarining o‘zgarishlari kasallik kechishining zo‘rayishiga sabab bo‘lishi isbotlangan;
uchinchi ilmiy yangilik: ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlarda immunokorregirlovchi bilan kombinirlangan davolash qon zardobida immun tizimi yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlar miqdorining keskin kamayishi va o‘sish omillari (VEGF, bFGF) miqdorining ishonarli ortishi natijasida to‘qimalar remodulyasiya jarayoni, angiogenez va adaptiv immunitetni kuchaytirishi sababli yara bitishi jarayonini tezlatishi aniqlanganligi bo‘yicha «O‘smirlarda surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash» va «O‘smirlarda surunkali paraproktitni davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Samarqand davlat tibbiyot universiteti Ekspert kengashining 2024 yil 26 iyundagi 11-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 21.08.2024 yildagi №304-sonli va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi 23.08.2024 yildagi №207-sonli buyruqlari bilan amaliy faoliyatiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 13-noyabrdagi №08/61-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar surunkali paraproktit kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash va davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash bemorlarda kasallikni qaytalanish darajasini kamaytirishga, kasallik asoratlarini oldini olishga, bemorlarning xayot sifatini yaxshilashga va xamda ularni statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratgan. Xulosa: surunkali paraproktitda immunokorregirlovchi bilan kombinirlangan davolash qon zardobida immun tizimi yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlar va o‘sish omillari (VEGF, bFGF) miqdorlarining o‘zgarishi to‘qimalar remodulyasiya jarayoni, angiogenez va adaptiv immunitetni xolatiga ta’sir qilishi aniqlangan;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: ilk bor surunkali paraproktitli o‘smirlarda kuriozin geli bilan kombinirlangan davolash lokal immunitetda yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlar miqdorining keskin kamayishi va o‘sish omillari (VEGF, bFGF) miqdorining ishonarli ortishi yarada yallig‘lanish jarayonini kamaytirishi sababli tuqimalar regeneratsiyasi va angiogenezni kuchaytirishi aniqlanganligi bo‘yicha «O‘smirlarda surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash» va «O‘smirlarda surunkali paraproktitni davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Samarqand davlat tibbiyot universiteti Ekspert kengashining 2024 yil 26 iyundagi 11-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 21.08.2024 yildagi №304-sonli va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi 23.08.2024 yildagi №207-sonli buyruqlari bilan amaliy faoliyatiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 13-noyabrdagi №08/61-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar surunkali paraproktit kasalligida klinik immunologik mezonlarni baholash orqali ishlab chiqilgan modifikatsiyalangan immunokorrektiv kompleks davoni qo‘llash o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik residivlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand viloyati Oqdaryo tuman tibbiyot birlashmasi va Jizzax viloyati Baxmal tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi surunkali paraproktitda yara jarayonining sitokin profilini baholash va davolash natijalarini yaxshilash uchun kompleks immunokorrektiv terapiyani qo‘llash bemorlarda kasallikni qaytalanish darajasini kamaytirishga, kasallik asoratlarini oldini olishga, bemorlarning xayot sifatini yaxshilashga va xamda ularni statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratgan. Xulosa: surunkali paraproktitda kuriozin geli bilan kombinirlangan davolash lokal immunitetda yallig‘lanishga xos (IL-1β, IL-8) sitokinlar va o‘sish omillari (VEGF, bFGF) miqdorlariga ta’sir etishi, yarada yallig‘lanish jarayonini kamaytirishi, tuqimalar regeneratsiyasi va angiogenezni kuchaytirishi aniqlangan.
