Мамажонова Зиёдахон Кобилжон кизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): "Стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида симпатоадренал тизим фаолиятини баҳолаш ва аниқланган бузилишларнинг профилактикаси (UzAvto Motors жамияти мисолида) " 14.00.43 – Профилактик тиббиёт.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.2.PhD/Tib2985.
Илмий рахбар: Хужамбердиев Мамазоир Аҳмедович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарган муассаса номи: Андижон давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат тиббиёт институти, DSc.04/30.11.2024.Tib.95.03.
Расмий оппонентлар: Тулабаева Гавхар Миракбаровна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Юсупова Шахноза Кадиржановна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент тиббиёт академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тақдиқотнинг мақсади: UzAvto Motors жамиятининг стрессга мойил ходимларида симпато-адренал тизим фаолиятини баҳолаш ва аниқланган бузилишларни профилактика усулларини жорий этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
UzAuto Motors акционерлик жамияти (АЖ) миқёсида САТ фаолияти таҳлил қилиниб, узоқ масофага қатновчи ҳайдовчилар ҳамда стрессга мойил ходимларда КА миқдорининг ошиши, биоген аминларнинг дезаминация ферменти (МАО) фаолиятининг пасайиши ва КА парчаланишининг якуний маҳсулоти – ванилилминдал кислотаси даражасининг ортиши асосланган;
ҳайдовчиларда довонда ва тоғ йўлларда ҳаракат вақтидаги КА ни циркад ритм асосидаги экскрецияси аниқланган;
UzAuto Motors АЖ орасида психологик тестлар ўтказилди, бу тестлар Миннесота кўп аспектли шахсий сўровномаси (MMPI), Бек депрессия шкаласи ва Спилбергнинг хавотирлик даражасини баҳолаш шкаласидан фойдаланган ҳолда узоқ масофага қатновчи ҳайдовчиларда стрессга мойиллик даражаси исботланган;
узоқ масофага қатновчи ҳайдовчиларда ГК билан боғлиқ ҳолда липопероксидация (ЛПО)нинг оралиқ маҳсулотлари, биоген аминлар ва МАО ферменти кўрсаткичлари ўртасидаги корреляцион боғланишлар илмий асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Стрессга мойил уюшган аҳоли ўртасида симпатоадренал тизим фаолиятини баҳолаш ва аниқланган бузилишларни аниқлаш (UzAvto Motors жамияти мисолида) бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: UzAuto Motors АЖ миқёсида САТ фаолияти таҳлил қилиниб, узоқ масофага қатновчи ҳайдовчилар ҳамда стрессга мойил ходимларда КА миқдорининг ошиши, биоген аминларнинг дезаминация ферменти МАО фаолиятининг пасайиши ва КА парчаланишининг якуний маҳсулоти — ВМК даражасининг ортиши бўйича таклифлар Андижон давлат тиббиёт институти томонидан 2024 йил 29 февралдаги №6 i-24/u-сонли хати билан расмийлаштирилган «Стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида симпато-адренал тизим фаолиятини баҳолаш ва аниқланган бузилишларни профилактикаси (UzAvto Motors жамияти мисолида)» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Фарғона шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 5.03.2024 йилдаги 20-буйруғи, Андижон вилояти Асака туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 11.03.2024 йилдаги 23-сонли буйруғи, Наманган вилояти Наманган шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 16.03.2024 йилдаги 28-сонли буйруғи бўйича тегишли бўлимлари амалиётига жорий этилган (Соғликни сақлаш хузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2024 йил 13 ноябрдаги №08/79 сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: узоққа қатновчи ҳайдовчиларда САТ ва дезаминацияловчи фермент МАО фаолиятини баҳолаш, назарий ҳамда амалий тасаввурларни кенгайтирган. Иқтисодий самарадорлиги: стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида САТ фаолияти бузилишларини тузатишга қаратилган профилактик чора тадбирлар, режадаги даволаниш (9400000 сўм) дан 4 баробар камроқ бюджет маблағлари сарфланишига имкон берди;
иккинчи илмий янгилик: ҳайдовчиларда довонда ва тоғ йўлларида ҳаракат давомида циркад ритм асосида КА даражасини аниқлаш бўйича таклифлар Андижон давлат тиббиёт институти томонидан 2024 йил 29 февралдаги №6 i-24/u-сонли хати билан расмийлаштирилган «Стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида симпато-адренал тизим фаолиятини баҳолаш ва аниқланган бузилишларни профилактикаси (UzAvto Motors жамияти мисолида)» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Фарғона шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 5.03.2024 йилдаги 20-буйруғи, Андижон вилояти Асака туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 11.03.2024 йилдаги 23-сонли буйруғи, Наманган вилояти Наманган шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 16.03.2024 йилдаги 28-сонли буйруғи бўйича тегишли бўлимлари амалиётига жорий этилган (Соғликни сақлаш хузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2024 йил 13 ноябрдаги №08/79 сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: узоққа қатновчи ҳодимлар орасида гипертония хавф омилларини эрта аниқлаш алгоритми ишлаб чиқилиш гипертония хамда кардио-церебрал асоратларни профилактикаси ва даволашга ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлиги: стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида САТ фаолияти бузилишларини тузатишга қаратилган профилактик чора тадбирлар, режадаги даволаниш (9400000 сўм) дан 4 баробар камроқ бюджет маблағлари сарфланишига имкон берди;
учинчи илмий янгилик: UzAuto Motors АЖ орасида Миннесота кўп аспектли шахсий сўровномаси (MMPI), Бек депрессия шкаласи ва Спилбергнинг хавотирлик даражасини баҳолаш шкаласидан фойдаланган ҳолда узоқ масофага қатновчи ҳайдовчиларда стрессга мойиллик даражасини аниқлаш бўйича таклифлар Андижон давлат тиббиёт институти томонидан 2024 йил 29 февралдаги №6 i-24/u-сонли хати билан расмийлаштирилган «Стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида симпато-адренал тизим фаолиятини баҳолаш ва аниқланган бузилишларни профилактикаси (UzAvto Motors жамияти мисолида)» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Фарғона шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 5.03.2024 йилдаги 20-буйруғи, Андижон вилояти Асака туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 11.03.2024 йилдаги 23-сонли буйруғи, Наманган вилояти Наманган шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 16.03.2024 йилдаги 28-сонли буйруғи бўйича тегишли бўлимлари амалиётига жорий этилган (Соғликни сақлаш хузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2024 йил 13 ноябрдаги №08/79 сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: уюшган ахоли популяциясида UzAuto Motors жамиятида стрессни аниқловчи психологик тест ўтказиш, ҳодимларнинг хаёт сифатини яхшиланишига олиб келган. Иқтисодий самарадорлиги: стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида САТ фаолияти бузилишларини тузатишга қаратилган профилактик чора тадбирлар, режадаги даволаниш (9400000 сўм) дан 4 баробар камроқ бюджет маблағлари сарфланишига имкон берди;
тўртинчи илмий янгилик: узоқ масофага қатновчи ҳайдовчиларда АГ билан боғлиқ ҳолда липопероксидация (ЛПО) нинг оралиқ маҳсулотлари ва биоген аминлар ўртасидаги корреляцион боғланишлар илмий асосда исботланганлиги бўйича таклифлар Андижон давлат тиббиёт институти томонидан 2024 йил 29 февралдаги №6 i-24/u-сонли хати билан расмийлаштирилган «Стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида симпато-адренал тизим фаолиятини баҳолаш ва аниқланган бузилишларни профилактикаси (UzAvto Motors жамияти мисолида)» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Фарғона шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 5.03.2024 йилдаги 20-буйруғи, Андижон вилояти Асака туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 11.03.2024 йилдаги 23-сонли буйруғи, Наманган вилояти Наманган шахар тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиникаси бўйича 16.03.2024 йилдаги 28-сонли буйруғи бўйича тегишли бўлимлари амалиётига жорий этилган (Соғликни сақлаш хузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2024 йил 13 ноябрдаги №08/79 сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: узоққа қатновчи ҳайдовчиларда кўплаб хавф омиллари орасидан липид пероксидланиш жараёни бузилиши олдини олиш, профилактик тадбирларни енгиллаштириши, қулайлик яратилиши ва ҳодимлар мехнат фаолиятини яхшилашга асос бўлган. Иқтисодий самарадорлиги: стрессга мойил уюшган аҳоли популяциясида САТ фаолияти бузилишларини тузатишга қаратилган профилактик чора тадбирлар, режадаги даволаниш (9400000 сўм) дан 4 баробар камроқ бюджет маблағлари сарфланишига имкон берди.