Kuziev Shaxobiddin Sobirovichning
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Sobolev fazosida hosilali optimal kvadratur formulalar”, 01.01.03 – Hisoblash matematikasi va diskret matematika (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.1.PhD/FM1014.
Ilmiy rahbar: Nuraliev Farxod Abdug‘anievich, fizika-matematika fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi V.I. Romanovskiy nomidagi Matematika instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Milliy universiteti huzuridagi DSc.03/30.12.2019.FM.01.02 raqamli ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Xudoyberganov Mirzoali Urazalievich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Uteuliev Nietbay Uteulievich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi Sobolevning differensiallanuvchi funksiyalar fazosida hosilali optimal kvadratur formulalar qurish, ularga mos xatolik funksionali normasini hisoblash hamda integral tenglamalarni sonli echishda hosilali optimal kvadratur formulalarni qo‘llashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
differensiallanuvchi funksiyalarning haqiqiy qiymatli Sobolev fazosida uchun algebraik ko‘phadlarga aniq bo‘lgan hosilali optimal kvadratur formula xatolik funksionali normasining analitik ko‘rinishini topilgan;
optimal koeffisientlarni topish uchun Vinner-Xopf tipidagi tenglamalar sistemasi olingan;
differensiallanuvchi funksiyalarning haqiqiy qiymatli Sobolev fazosida uchun hosilali optimal kvadratur formulaning koeffisientlari va xatolikning yuqori chegarasi topilgan;
differensiallanuvchi funksiyalarning haqiqiy qiymatli Sobolev fazosida uchun hosilali optimal kvadratur formulaning koeffisientlari topilgan;
differensiallanuvchi funksiyalarning haqiqiy qiymatli Sobolev fazosida uchun hosilali optimal kvadratur formulaning xatolik funksionali normasi hisoblangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Sobolevning fazosida algebraik ko‘phadlarga aniq bo‘lgan hosilali optimal kvadratur formulalar qurish bo‘yicha olingan yangi ilmiy natijalar asosida:
differensiallanuvchi funksiyalarning haqiqiy qiymatli Sobolev fazosida qurilgan hosilali optimal kvadratur formulalardan S-PM1 “Gidroturbonasos qurilmasi yordamida qishloq xo‘jaligi erlarini elektr energiya sarfisiz sug‘orish tizimi” mavzusidagi davlat ilmiy-texnik dasturlari doirasidagi xalqaro qo‘shma ilmiy amaliy loyihada elektr energiyasi bilan ishlaydigan sug‘orish tizimlarini samarali boshqarish va suv resurslarini tejash jarayonlarini ifodalovchi matematik modellar echimlarini baholashda foydalanilgan (Farg‘ona politexnika institutining 2024-yil 14-avgustdagi 01-2074-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, gidroenergetikada muhim ko‘rsatkichlardan biri bo‘lgan murakkab shaklli gidroturbinalarning yuzalarini kichik tugunlarga bo‘lish orqali ularning yuzalarini hisoblash, murakkab shaklli gidroturbinalarni loyihalash va optimal yuzalarni tanlash imkonini bergan;
differensiallanuvchi funksiyalar fazosida qurilgan algebraik ko‘phadlarga aniq bo‘lgan hosilali optimal kvadratur formulalardan “Avtotransport vositalarini metal qismlarini korroziyadan himoyalovchi mahalliy qoplama yaratish” mavzusidagi davlat ilmiy-texnik amaliy loyihasida avtomobillarning metal qismlari chidamliligini o‘rganishda foydalanilgan (Jizzax politexnika institutining 2024-yil 8-iyundagi 03-1200-1190-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, ushbu yangi hosilali optimal kvadratur formuladan avtomobillarning tag qismini korroziyadan himoyalovchi qoplamani mahalliy xom-ashyolardan tayyorlash texnologik jarayonida qo‘llaniladigan vollastonit gossipol polimer materiallarning xossalarini va obektiv xususiyatlarini o‘rganishga imkon yaratgan.