Kambarov Davronbek Saytboevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “OTM talaba qizlarida harakat etishmovchiligini gandbol mashg‘ulotlari orqali to‘ldirish”, 13.00.04–Jismoniy tarbiya, sport mashg‘ulotlari, sog‘lomlashtirish va adaptiv jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi (pedagogika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2020.3.PhD/Ped1847.
Ilmiy rahbar: Akramov Jasur Anvarovich Pedagogika fanlari nomzodi, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Guliston davlat universiteti.
Ilmiy Kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, DSc.03/30.12.2019.Ped.28.01.
Rasmiy opponentlar: Olimov Muxsinbek Sotivoldievich, pedagogika fanlari doktori, professor; Yusupov Zafar Zoirovich, pedagogika fanlari doktori (DSc).
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi talaba-qizlarning harakat faolligini etishmovchiligini gandbol va boshqa sport turlari vositalari bilan uyg‘unlashtirgan holda kompensatsiya qilishga mo‘ljallangan mashqlar majmuasini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
harakat faolligi etishmovchiligini kompensatsiya qiluvchi gandbol vositalari va qo‘shimcha sifatida qo‘llanilgan boshqa sport turlarining vositalari energiya hajmini kattaligi bo‘yicha optimal uyg‘unlikda tanlangan hamda ularni aralash (aerobli-anaerobli) rejimda qo‘llash hisobiga talaba-qizlarning harakat faoliyatini sog‘lomlashtiruvchi samarasini ta’minlash imkoniyati kengaytirilgan;
talaba-qizlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish ushun ishlab shiqilgan maxsus mashqlar majmuasi tarkibiga energiya hajmi eng katta bo‘lgan gandbol vositalarini (to‘pni harakatda olib yurish, uzatish, turli usullar bilan darvozaga otish, himoyada va hujumda texnik-taktik) singdirish hisobiga yuklamalarni qiz bolalar organizmining jismoniy holatiga mos tarzda hamda oshirib boruvshi mashg‘ulot yuklamalarini energetik ta’minoti nuqtai nazaridan tizimlashtirish imkoniyatlari kengaytirilgan;
talaba-qizlarning jismoniy yuklama oldi hayajonini bartaraf etish maqsadida ularning temperamenti, neyrodinamik va ekstra-introversiya balansi, qo‘zg‘alish va tormozlanish jarayonlari, situativ-psixik barqarorliligi, oyoq va qo‘llarining harakat qobiliyati kabi komponentlarini kompleks nazorat qilish hisobiga qizlarning harakat faolligi va sportga bo‘lgan qiziqishi oshirilgan;
talaba-qizlarning harakat faolligi etishmovchiligini oldini olish maqsadida, ularning salomatligi holatini hisobga olgan holda tabaqalashtirilgan gandbol vositalarini fitnes va estafeta yugurishlari bilan uyg‘unlikda qo‘llash orqali qizlarning harakat faoliyati samaradorligi oshirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Talaba-qizlarda harakat yotishmovshiligini gandbol mashg‘ulotlari vositalari orqali to‘ldirish bo‘yisha tadqiqotlar natijalari asosida:
talaba-qizlarning harakat faolligi etishmovchiligini kompensatsiya qiluvshi gandbol vositalari va boshqa sport turlaridan qo‘shimsha sifatida qo‘llaniladigan energiya xajmi katta bo‘lgan jismoniy mashqlar optimal uyg‘unlikda tanlangan va ularni yuklamalarini energiya bilan ta’minlanishini aralash (aerobli-anaerobli) rejimida qo‘llash bo‘yisha ishlab shiqilgan majmuasi Guliston davlat universiteti Filologiya fakul’teti talaba-qizlarining sport mashg‘ulotlari jarayoniga joriy qilingan (O‘zbekiston Resrublikasi srort vazirligining 2024 yil 22 maydagi 03-16/5184-son ma’lumotnomasi). Natijada, tajriba guruhi talaba-qizlarining jismoniy rivojlanganligi o‘rganilgan oltita ko‘rsatkishlarini o‘rtasha nisbiy o‘sishi 12,86%ga yaxshilangan (nazorat guruhida o‘sish 6,22%);
talaba-qizlarni jismoniy tayyorgarligini oshirish ushun maxsus mashqlar majmuasi tarkibiga eng katta energetik xajmli (harakatda to‘pni olib yurish, uzatish, turli usullar bilan darvozaga otish, ximoyada va xujumda texnik-taktik) gandbol vositalari Guliston davlat universiteti Filologiya fakulteti talaba-qizlarining srort mashg‘ulotlari jarayoniga joriy qilingan (O‘zbekiston Resrublikasi srort vazirligining 2024 yil 22 maydagi 03-16G‘5184-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, universitet talaba-qizlarining jismoniy rivojlanishi sezilarli darajada yaxshilandi: ko‘krak qafasi ekskursiyasi o‘rtasha 7,89 % ga, O‘S – 9,33 % ga, o‘ng va shar qo‘l kafti kushi – 17,58 % ga oshgan;
talaba-qizlarni start oldi hayajonini bartaraf etish ushun salomatlikning temperament, neyrodinamik va (ekstra-introversiya balansi, qo‘zg‘alish va tormozlanish jarayonlari, situativ-ruhiy mustaxkamlik, oyoq va qo‘l ish qobilyati harakatlanish komponetlar ko‘rsatkishlarini kompleks nazorat qilish bo‘yisha taklif va tavsiyalar Toshkent shaxar “Sila Znaniy” xususiy srort klubi srort mashg‘ulotlari jarayoniga joriy qilingan (O‘zbekiston Resrublikasi srort vazirligining 2024 yil 22 maydagi 03-16/5184-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, srort mashg‘ulotlari shug‘ullanuvshilarning ko‘krak qafasi ekskursiyasi o‘rtasha 6,68 % ga, O‘S – 8,75 % ga, o‘ng va shar qo‘l kafti kushi – 15,33 % ga oshgan hamda joyidan turib uzunlikka sakrash o‘rtasha – 12,08 sm. ga, 100 m – 2,15 s. ga, mokisimon yugurish natijalari – deyarli 1,14 sekundga yaxshilanishiga erishilgan;
talaba-qizlarning harakat faolligi yetishmovchiligini oldini olish ushun korreksion mashqlar majmuasiga salomatlik holatiga qarab fitness, estafeta yugurishlarni tabaqalashtirilgan gandbol vositalarini muvofiqlikda qo‘llash bo‘yisha taklif va tavsiyalar Namangan davlat universiteti Maktabgasha, boshlang‘ish ta’lim va jismoniy madaniyat fakulteti, boshlang‘ish ta’lim yo‘nalishlari talaba-qizlarining srort mashg‘ulotlari jarayoniga joriy qilingan (O‘zbekiston Resrublikasi srort vazirligining 2024 yil 22 maydagi 03-16/5184-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, tajriba guruhi talaba-qizlarining umumiy jismoniy tayyorgarligi ko‘rsatkishlari yaxshilangan: joyidan turib uzunlikka sakrash o‘rtasha –13,18 sm.ga, 100 m masfofaga yugurish – 1,97 s.ga, mokisimon yugurish natijalari 1,02 sekund yaxshilanishiga erishilgan.
