Xayrullaev Asliddin Isatullaevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Fizika fanini mutaxassislik fanlar integratsiyasi asosida o‘qitishda talabalarning kasbiy kompetentligini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish” (Transport vositalari muhandisligi ta’lim yo‘nalishi misolida), 13.00.02 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (fizika) (pedagogika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.3.PhD/Ped7176.                          
Ilmiy rahbar: Xakimov Jamshid Oktyamovich, pedagogika fanlari bo‘yicha falasafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Jizzax politexnika instituti
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Nukus davlat pedagogika instituti, DSc.03/30.12.2019.Ped.34.01.
Rasmiy opponentlar: Karlibaeva Guljaxan Ermekbaevna, pedagogika fanlari doktori, professor; Axmedov Axad Asrorovich, pedagogika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi texnika oliy ta’lim muassasalarida fizika fanini mutaxassislik fanlar integratsiyasi asosida o‘qitishda talabalarning kasbiy kompetentligini rivojlantirish metodikasini takomillashtirishdan iborat.
III.Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bo‘lajak muhandislarning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish jarayonida “fizika” va “ixtisoslik” fanlarining fanlararo integratsiya shakli tafakkurni rivojlantirishning ijodiy va ko’rgazmali turlarining o’zaro adaptivligini oshirish hamda ta’limning texnologik resurslarini o‘z ichiga olgan turli xil innovasion pedagogik texnologiyalarga bilimlarni egallash va tezkor echim topish kabi xususiyatlar korrelyativligiga ustuvorlik berish orqali aniqlashtirilgan;
bo‘lajak muhandislarning kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantirishning mantiqiy-funksional modeli “fizika” va “ixtisoslik” fanlari o‘quv materialidan asosiy g‘oya, nazariya va tushunshalarni ajratib olish, ilmiu bilimlarning ishki aloqadorligi, ya’ni bilimlarning mantiqan tugallanganligini e’tiborga olish, o‘quv fanlarini mazmunan uzviy bog‘lash pedagogik qarashlarining retrospektiv tahlili konstruktiv va kognitiv talablariga ustivorlik berish asosida takomillashtirilgan;
bo‘lajak muhandislarning kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantitrish metodikasi oliy ta’limning xalqaro standart tasniflash darajalariga mos keluvshi ta’lim dasturlarining yaxlitligini bevosita hisobga olgan holda inklyuzivlik va metakognitivlikni rivojlantirish integratsiyasi orqali turli bosqichlardagi rubrik baholash vositalarini qo‘llashga ustuvorlik berish asosida takomillashtirilgan;
bo‘lajak muhandislarning kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantirish texnologiyasi “Guruhlarda hamkorlikda ishlash”, “Sharxpalak”, “Violent attask of thoughs” va “Muammoli vaziyat” kabi interaktiv ta’lim metodlarning natijaviylikka qaratilgan mezon va ko‘rsatkishlar bilan qayta aloqasi identivligini fanlararo aloqadorlikni germenevtik baholash darajalarini transformatsiyalash orqali ta’minlash asosida takomillashtirilgan;
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Texnika oliy ta’lim muassasalari talabalarida kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish bo‘yisha o‘tkazilgan tadqiqot natijalari asosida;
bo‘lajak muhandislarning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish jarayonida “fizika” va “ixtisoslik” fanlarining fanlararo integratsiya shakli tafakkurni rivojlantirishning ijodiy va ko’rgazmali turlarining o’zaro adaptivligini oshirish hamda ta’limning texnologik resurslarini o‘z ichiga olgan turli xil innovasion pedagogik texnologiyalarga bilimlarni egallash va tezkor echim topish kabi xususiyatlar korrelyativlikka ustuvorlik berish orqali aniqlashtirishga doir taklif va tafsiyalar transport logistikasi (transport turlari bo‘yicha) hamda transport vositalari muhandisligi (turlari bo‘yicha) ta’lim yo‘nalishlari talabalari uchun yaratilgan “Molekulyar fizika” nomli o‘quv qo‘llanmasi mazmuniga singdirilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiylar vazirligining 2023-yil 29-maydagi 232-son buyrug‘i, 232-459 raqamli guvohnoma). Natijada, bo‘lajak mutaxassislarning muhandislikka doir kasbiy-amaliy kompetensiyalarini takomillashtirishga xizmat qilgan;
bo‘lajak muhandislarning kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantirishning mantiqiy-funksional modeli “fizika” va “ixtisoslik” fanlari o‘quv materialidan asosiy g‘oya, nazariya va tushunshalarni ajratib olish, ilmiu bilimlarning ishki aloqadorligi, ya’ni bilimlarning mantiqan tugallanganligini e’tiborga olish, o‘quv fanlarini mazmunan uzviy bog‘lash pedagogik qarashlarining retrospektiv tahlilini konstruktiv va kognitiv talablarga ustivorlik berish asosida takomillashtirishga doir taklif va tavsiyalar “Fizika” nomli darslikni yaratishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiylar vazirligining 2024-yil 4-martdagi 55-son buyrug‘i, 55124-raqamli guvohnoma). Natijada, talabalarning kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantirish samaradorligini oshirishga xizmat qilgan;
bo‘lajak muhandislarning kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantitrish metodikasi pedagogik shart-sharoitlari oliy ta’limning xalqaro standart tasniflash darajalariga mos keluvshi ta’lim dasturlarining yaxlitligini bevosita hisobga olgan holda inklyuzivlik va metakognitivlikni rivojlantirish integratsiyasi orqali turliy bosqichlardagi rubrik baholash vositalarini qo‘llashga ustuvorlik berish asosida takomillashtiril va bo‘lajak muhandislarning kasbiy-amaliy kompetentligini rivojlantirish texnologiyasi “Guruhlarda hamkorlikda ishlash”, “Sharxpalak”, “Violent attask of thoughs” va “Muammoli vaziyat” kabi interaktiv ta’lim metodlarning natijaviylikka qaratilgan mezon va ko‘rsatkishlar bilan qayta aloqasi identivligini fanlararo aloqadorlikni germenevtik o‘rganish darajalarini transformatsiyalash orqali ta’minlash asosida takomillashtirishga doir amaliy taklif va tavsiyalardan “Molekulyar fizika”  o‘quv qo‘llanmasini ishlab shiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiylar vazirligining 2023-yil 29-maydagi 232-son buyrug‘i, 232-459-raqamli guvohnoma). Natijada, bo‘lajak muhandislarni kasbiy faoliyatiga tayyorlash samaradorligini oshirishga xizmat qilgan.