Tashmatova Nargiza Baxadirovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Harbiy xizmatchilarda endokrin va qon tomir xavf omillarini hisobga olgan holda alopesiya uchun kompleks terapiyani takomillashtirish”, 21.02.23 – Harbiy tibbiyot (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.3.PhD/Har26.
Ilmiy rahbar: Rasulova Zulfiya Dadaevna, tibbiyot fanlari doktori.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Respublikasi Qurolli kuchlari Harbiy tibbiyot akademiyasi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar nomi), IK raqami: O‘zbekiston Respublikasi Qurolli kuchlari Harbiy tibbiyot akademiyasi, DSc.04/04.07.2023.Tib.171.01.
Rasmiy opponentlar: Sabirov Ulug‘bek Yusupxanovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Raimkulova Narine Robertovna, tibbiyot fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Toshkent tibbiyot akademiyasi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: Harbiy harbiy xizmatchilarda endokrin va qon tomir xavf omillarini hisobga olgan holda alopesiya uchun kompleks terapiyani takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor harbiy xizmatchilarda o‘choqli alopesiyadagi dermatopatologik jarayon kechishi va soch to‘kilishining tabiati va birga keladigan patologik holatlarda endokrin tizim gormonlari androgen, ekstrogen, prolaktin, insulin va qondagi temir miqdorini o‘zgarishi hisobiga bosh terisidagi mayda qon tomirlarning qon bilan ta’minlanishini o‘zgarishi hisobiga yuzaga kelishi asoslangan;
ilk bor alopesiya rivojlanishida yod tanqislik holati natijasida yuzaga keladigan qalqonsimon bezi gormonlarining o‘zgarishi bilan birgalikda kechadigan yashirin temir tanqislik holatida bosh sohasi terisidagi moddalar almashinuvining buzilishi natijasida kislorod bilan ta’minlashining izdan chiqishi hisobiga biriktiruvchi to‘qima rivojlanishi natijasida sochning yangilanishiga salbiy ta’siri isbotlangan;
ilk bor harbiy xizmatchilarda o‘choqli alopesiyaning endokrin va qon tomir xavf omillari trixodermatoskopik va lazerli Doppler floumetrik tadqiqot natijalariga ko‘ra soch to‘kilishini oldini olishga qaratilgan maksimal patofiziologik mexanizmlari qon aylanishi va bosh terisining kislorod bilan ta’minlanishi va biriktiruvchi to‘qimaning rivojlanishini oldini olish tartibining o‘rni asoslangan;
ilk bor levotiroksin natriy (L-tiroksin) va temir saqlovchi dori vositalarining (fersinol-Z) kiritish bilan davolash kombinasiyasidan foydalangan holda harbiy xizmatchilarnini davolash standartiga kiritish orqali gormonal balans nazorati hisobiga dermatologik kombinatsiyasi takomillashtirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi:
Harbiy xizmatchilarda o‘choqli alopesiyani tashxislash va davolash chora tadbirlarini takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: ilk bor harbiy xizmatchilarda o‘choqli alopesiyadagi dermatopatologik jarayon kechishi va soch to‘kilishining tabiati va birga keladigan patologik holatlarda endokrin tizim gormonlari androgen, ekstrogen, prolaktin, insulin va qondagi temir miqdorining o‘zgarishi hisobiga bosh terisidagi mayda qon tomirlarining qon bilan ta’minlanishining o‘zgarishi hisobiga yuzaga kelishi asoslangani bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida “Sovershenstvovanie kompleksnoy terapii alopesii s uchyotom endokrinnix i sosudistix faktorov riska” mavzusidagi uslubiy tavsiyanoma O‘R QK HTA muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashining 25.09.24 yildagi 1-son hamda HTA ilmiy kengashning 26.09.24 yildagi 2-son bayonnomalari bilan tasdiqlangan hamda O‘zR Mudofaa vazirligining 3.10.2024 yildagi 412-sonli ko‘rsatma xatiga asosan Termiz harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 34-son, Farg‘ona harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 20/8-son, Qarshi harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 15/1-son, Samarqand harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 22-son buyruqlari bilan amaliyotga tatbiq etilgan (O‘zR Mudofaa vazirligining 11.10.2024 yildagi 414-sonli ma’lumotnomasi). Tibbiy ijtimoiy samaradorligi: mazkur ilmiy yangilik harbiy xizmatchilarda soch to‘kilishi bilan xastalangan bemorlarni erta tashxislashda, asoratlarni kamaytirishga endokrin tizim faoliyatini boshqarish va qonning tarkibiy elementlari miqdorini nazorati to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga xizmat qilgan. Tibbiy iqtisodiy samaradorligi: harbiy xizmatchi bemorlarni tashxislash va davolash ishlariga sarflanadigan 640 ming so‘mni iqtisod qilish imkoni berishga muayyan darajada xizmat qilgan;
ikkinchi ilmiy yangilik: ilk bor alopesiya rivojlanishida yod tanqislik holati natijasida yuzaga keladigan qalqonsimon bezi gormonlarining o‘zgarishi bilan birgalikda kechadigan yashirin temir tanqislik holatida bosh sohasi terisidagi moddalar almashinuvining buzilishi natijasida kislorod bilan ta’minlashining izdan chiqishi hisobiga biriktiruvchi to‘qima rivojlanishi natijasida sochning yangilanishiga salbiy ta’siri isbotlangani bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida “Sovershenstvovanie kompleksnoy terapii alopesii s uchyotom endokrinnix i sosudistix faktorov riska” mavzusidagi uslubiy tavsiyanoma O‘R QK HTA muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashining 25.09.24 yildagi 1-son hamda HTA ilmiy kengashning 26.09.24 yildagi 2-son bayonnomalari bilan tasdiqlangan hamda O‘zR Mudofaa vazirligining 3.10.2024 yildagi 412-sonli ko‘rsatma xatiga asosan Termiz harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 34-son, Farg‘ona harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 20/8-son, Qarshi harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 15/1-son, Samarqand harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 22-son buyruqlari bilan amaliyotga tatbiq etilgan (O‘zR Mudofaa vazirligining 11.10.2024 yildagi 414-sonli ma’lumotnomasi). Tibbiy ijtimoiy samaradorligi: mazkur ilmiy yangilik harbiy xizmatchilarda soch to‘kilishi bilan xastalangan bemorlarda yod tanqislik holati natijasida yuzaga keladigan qalqonsimon bezi gormonlarining o‘zgarishi bilan birgalikda kechadigan yashirin temir tanqislik holatida bosh sohasi terisidagi moddalar almashinuvining buzilishi erta tashxislashda, asoratlarni kamaytirishi to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga xizmat qilgan. Tibbiy iqtisodiy samaradorligi: harbiy xizmatchi bemorlarni tashxislash va davolash ishlariga sarflanadigan 640 ming so‘mni iqtisod qilish imkoni berishga muayyan darajada xizmat qilgan;
uchinchi ilmiy yangilik: ilk bor harbiy xizmatchilarda o‘choqli alopesiyaning endokrin va qon tomir xavf omillari trixodermatoskopik va lazerli Doppler floumetrik tadqiqot natijalariga ko‘ra soch to‘kilishini oldini olishga qaratilgan maksimal patofiziologik mexanizmlari qon aylanishi va bosh terisining kislorod bilan ta’minlanishi va biriktiruvchi to‘qimaning rivojlanishini oldini olish tartibining o‘rni asoslangani bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida “Sovershenstvovanie kompleksnoy terapii alopesii s uchyotom endokrinnix i sosudistix faktorov riska” mavzusidagi uslubiy tavsiyanoma O‘R QK HTA muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashining 25.09.24 yildagi 1-son hamda HTA ilmiy kengashning 26.09.24 yildagi 2-son bayonnomalari bilan tasdiqlangan hamda O‘zR Mudofaa vazirligining 3.10.2024 yildagi 412-sonli ko‘rsatma xatiga asosan Termiz harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 34-son, Farg‘ona harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 20/8-son, Qarshi harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 15/1-son, Samarqand harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 22-son buyruqlari bilan amaliyotga tatbiq etilgan (O‘zR Mudofaa vazirligining 11.10.2024 yildagi 414-sonli ma’lumotnomasi). Tibbiy ijtimoiy samaradorligi: mazkur ilmiy yangilik harbiy xizmatchilarda harbiy xizmatchilarda soch to‘kilishi bilan xastalangan bemorlarni tashxislashda trixodermatoskopik va lazerli Doppler floumetrik tekshiruv usuli yordamida erta asoratlarni oldini olish to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga hizmat qilgan. Tibbiy iqtisodiy samaradorligi: harbiy xizmatchi bemorlarni tashxislash ishlariga sarflanadigan 400 ming so‘mni iqtisod qilish imkoni berishga muayyan darajada xizmat qilgan;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: ilk bor levotiroksin natriy (L-tiroksin) va temir saqlovchi dori vositalarining (fersinol-Z) kiritish bilan davolash kombinasiyasidan foydalangan holda harbiy xizmatchilarnini davolash standartiga kiritish orqali gormonal balans nazorati hisobiga dermatologik kombinatsiyasi takomillashtirilgani bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida “Sovershenstvovanie kompleksnoy terapii alopesii s uchyotom endokrinnix i sosudistix faktorov riska” mavzusidagi uslubiy tavsiyanoma O‘R QK HTA muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashining 25.09.24 yildagi 1-son hamda HTA ilmiy kengashning 26.09.24 yildagi 2-son bayonnomalari bilan tasdiqlangan hamda O‘zR Mudofaa vazirligining 3.10.2024 yildagi 412-sonli ko‘rsatma xatiga asosan Termiz harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 34-son, Farg‘ona harbiy gospitali bo‘yicha 5.10.2024 yildagi 20/8-son, Qarshi harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 15/1-son, Samarqand harbiy gospitali bo‘yicha 8.10.2024 yildagi 22-son buyruqlari bilan amaliyotga tatbiq etilgan (O‘zR Mudofaa vazirligining 11.10.2024 yildagi 414-sonli ma’lumotnomasi). Tibbiy ijtimoiy samaradorligi: mazkur ilmiy yangilik harbiy xizmatchilarda soch to‘kilishiga qarshi levotiroksin natriy (L-tiroksin) va temir saqlovchi dori vositalarining (fersinol-Z) kombinirlangan davo to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga xizmat qiladi. Tibbiy iqtisodiy samaradorligi: harbiy xizmatchi bemorlarni davolash ishlariga sarflanadigan 240 ming so‘mni iqtisod qilish imkoni berishga muayyan darajada xizmat qilgan.
