Hamraeva Oynisa Farxod qizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmogʻi): «Talabalarda irodaviy sifatlarni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari», 19.00.06 - Yosh va pedagogik psixologiya. Rivojlanish psixologiyasi (psixologiya fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.2.PhD/P960.
Ilmiy rahbar: Abdullaeva Barno Sayfutdinovna, psixologiya fanlar doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat pedagogika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent davlat pedagogika universiteti, PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Rasmiy opponentlar: Abdurasulov Rustam Abduraimovich, psixologiya fanlari doktori, professor; Sattorova Gulnora Ikromovna, psixologiya fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi talabalarda irodaviy sifatlarni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlarini o‘rganish hamda amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
talabalarning irodaviy sifatlarini shakllanishi mas’uliyatlilik, jur’atlilik, mustaqillik, matonatlilik, qati’yatlilikning ta’lim jarayoni bilan bog‘liq ravishda kuchayishi, tashabbuskorlikning esa pasayishi tufayli dinamik harakterga ega ekanligi asoslangan;
talbalarda irodaviy sifatlarning namoyon bo‘lishida ta’lim faoliyatidagi qiyinchilik va to‘siqlarga qaramasdan uzoqni ko‘zlab, shaxsning maqsad sari intilishida yuzaga keluvchi “iroda kuchi”ning uzoq vaqt tizimli namoyon bo‘lishiga hamda xulq-atvorda o‘zini o‘zi boshqarishning barcha komponentlarini faollashuviga olib kelganligi tufayli “qati’yatlilik”ning ustuvor harakterga ega ekanligi isbotlangan;
talabalarda irodaviy sifatlarni shakllanishi fikrlashning mustaqilligi, shaxsning o‘z xatti-harakatlarini rejalashtirishni qat’iyatlilikka integrativ tarzda situativ refleksiyada ustuvor namoyon bo‘lishi tufayli o‘z xulq-atvorini tartibga solish uslubi bilan bog‘liq ekanligi asoslangan;
talabalarda irodaviy sifatlarni shakllanishi iroda faoliyati (introspeksiya, notanish va yangi narsalargan olishga sezgirlik), iroda jarayoni (xulq–atvorni boshqarish, to‘siqlarni engib o‘tish) va iroda holat (qiyinchiliklarga nisbatan bardoshlilik)ning faoliyatda ustuvor namoyon bo‘lishi tufayli emosional barqarorlikni rivojlanishiga identiv ekanligi dalillangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Talabalarda irodaviy sifatlarni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlariga oid muammoni tadqiq etish natijasida:
talabalarning irodaviy sifatlarini shakllanishi mas’uliyatlilik, jur’atlilik, mustaqillik, matonatlilik, qati’yatlilikning ta’lim jarayoni bilan bog‘liq ravishda kuchayishi, tashabbuskorlikning esa pasayishi tufayli dinamik harakterga ega ekanligi asoslanganligiga oid takliflar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2024-yil 9-iyuldagi PM-PM-158 son buyrug‘i bilan «Ontogenez psixologiyasi. Differensial psixologiya» moduliga kiritilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy Markazining 2024-yil 13-iyuldagi PM-158 a-son ma’lumotnomasi). Natijada talabalarda irodaviy sifatlarni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlarini aniqlashtirilgan;
talbalarda irodaviy sifatlarning namoyon bo‘lishida ta’lim faoliyatidagi qiyinchilik va to‘siqlarga qaramasdan uzoqni ko‘zlab, shaxsning maqsad sari intilishida yuzaga keluvchi “iroda kuchi”ning uzoq vaqt tizimli namoyon bo‘lishiga hamda xulq-atvorda o‘zini o‘zi boshqarishning barcha komponentlarini faollashuviga olib kelganligi tufayli “qati’yatlilik”ning ustuvor harakterga ega ekanligi isbotlangan ma’lumotlar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2024-yil 9-iyuldagi PM-PM-158 son buyrug‘i bilan «Ontogenez psixologiyasi. Differensial psixologiya» moduliga kiritilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy Markazining 2024-yil 13-iyuldagi PM-158 a-son ma’lumotnomasi). Natijada talabalarda irodaviy sifatlarning ustuvor jihatlari aniqlangan;
talabalarda irodaviy sifatlarni shakllanishi fikrlashning mustaqilligi, shaxsning o‘z xatti-harakatlarini rejalashtirishni qat’iyatlilikka integrativ tarzda situativ refleksiyada ustuvor namoyon bo‘lishi tufayli o‘z xulq-atvorini tartibga solish uslubi bilan bog‘liq ekanligi asoslanganligiga oid takliflar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2024-yil 9-iyuldagi PM-PM-158 son buyrug‘i bilan «Ontogenez psixologiyasi. Differensial psixologiya» moduliga kiritilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy Markazining 2024-yil 13-iyuldagi PM-158 a-son ma’lumotnomasi). Natijada talabalarda irodaviy sifatlarni shakllanishiga ta’sir etuvchi ijtimoiy-psixologik omillarni tahlil qilingan;
talabalarda irodaviy sifatlarni shakllanishi iroda faoliyati (introspeksiya, notanish va yangi narsalargan olishga sezgirlik), iroda jarayoni (xulq–atvorni boshqarish, to‘siqlarni engib o‘tish) va iroda holat (qiyinchiliklarga nisbatan bardoshlilik)ning faoliyatda ustuvor namoyon bo‘lishi tufayli emosional barqarorlikni rivojlanishiga identiv ekanligi dalillangan takliflar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2024-yil 9-iyuldagi PM-PM-158 son buyrug‘i bilan «Ontogenez psixologiyasi. Differensial psixologiya» moduliga kiritilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy Markazining 2024-yil 13-iyuldagi PM-158 a-son ma’lumotnomasi). Natijada talabalarda irodaviy sifatlarni shakllanishiga mo‘ljallangan psixologik trening dasturlarini ishlab chiqilgan.
