Ziyodullaev Maqsud Maxmudovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Tajribada alkogoldan zaharlanishda yurakning morfologik xususiyatlari va uni alimentar korreksiya qilish», 14.00.02 – Morfologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/Tib2366.
Ilmiy rahbar: Ilyasov Aziz Saidmurodovich, biologiya fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent tibbiyot akademiyasi, DSc.04/30.12.2019.Tib.30.03.
Rasmiy opponentlar: Mirsharapov Utkur Mirsharapovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Qaxorov Zafar Abduraxmonovich, tibbiyot fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Osh davlat universiteti (Qirg‘iziston Respublikasi).
II. Tadqiqotning maqsadi: tajriba hayvonlarining postnatal rivojlanish davrida etanolning yurakka ta’siri natijasida yuzaga keladigan morfofunksional o‘zgarishlarni aniqlash va bu o‘zgarishlarni alimentar korreksiya qilish yo‘llarini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
tajriba sharoitida oq zotsiz kalamushlarning postnatal ontogenez davrida yurakning konussimon, elliptik, sharsimon shaklining a’zo uzunligi va kengligiga bog‘liqligi, shuningdek, etil spirtining yurakka ta`siri natijasida yurakning konussimon shakli kamayishi, elliptik, sharsimon shakli ortishi, og‘irlik indeksi kamayishi va hajm indeksi oshishi isbotlangan;
ilk bor tajribada zaytun moyi ta`sirida alkogoldan zararlangan yurak tuzilmalarining qisman qayta tiklanishi, zaytun tarkibidagi biologik faol moddalar ta`sir qilishning samaradorligi organizmning rivojlanish davriga bog‘liqligi asoslangan;
etanolning organizmga ta`siri natijasida yurak kameralari devorining barcha qavatlaridagi morfologik o‘zgarishlar, shuningdek, miokard qavatida morfo-funksional o‘zgarishlar kuzatilib, kardiomiotsitlarning yog‘li distrofiyasi, atrofiyasi va hujayralar orasiga biriktiruvchi to‘qimani o‘sishi mushak hujayralarining tuzilishi, funksional jihatdan dekompensatsiya davrga o‘tishiga, kameralar devorining ingichkalashib, bo‘shlig‘i kengayib, ekssentrik gipertrofiyani yuzaga keltirishi isbotlangan;
 tajriba sharoitida olti oylik davrda tajriba xayvonlar yuragining exokardiografiyasida etanoldan zaharlanish natijasida yurak qisqarishlari sonining oshishi va qon haydash hajmining kamayishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Tajribada alkogoldan zaharlanishda yurakning morfologik xususiyatlari va uni alimentar korreksiya qilish yo‘li bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: tajriba sharoitida oq zotsiz kalamushlarning postnatal ontogenez davrida yurakning konussimon, elliptik, sharsimon shaklining a’zo uzunligi va kengligiga bog‘liqligi, shuningdek, etil spirtining yurakka ta`siri natijasida yurakning konussimon shakli kamayishi, elliptik, sharsimon shakli ortishi, og‘irlik indeksi kamayishi va hajm indeksi oshishi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 7 dekabrda 8n-r/1440-son bilan tasdiqlangan «Organizm postnatal rivojlanish davrida yurakning o‘sish va rivojlanish dinamikasi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2777-2-35-TB/2024-son hamda Qorako‘l tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2177-2-37-TB/2024-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni  saqlash  vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26 avgustdagi 50/77-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: yurak qon-tomir kasalliklarini erta tashxislashda, asoratlarni kamaytirishga, aholini yurak nuqsonlari to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga, tibbiyot xodimlarining yurak nuqsonlari va ularning samarali tashxislash usullari, hamda yurak qon - tomir kasalliklarini profilaktikasi va davolash ko‘nikmalarini shakllantirish orqali tibbiy samaradorlikni oshirish imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: taklif etilgan usul aholi o‘rtasida yurak nuqsoni bo‘yicha nogironlik guruhiga ega bemorlar sonini qisqartirish va ularga sarflanadigan byudjet mablag‘larini tejash orqali iqtisodiy samaradorlikka erishish imkonini beradi;
ikkinchi ilmiy yangilik: ilk bor tajribada zaytun moyi ta`sirida alkogoldan zararlangan yurak tuzilmalarining qisman qayta tiklanishi, zaytun tarkibidagi biologik faol moddalar ta`sir qilishning samaradorligi organizmning rivojlanish davriga bog‘liqligi asoslanganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 7 dekabrda 8n-r/1440-son bilan tasdiqlangan «Organizm postnatal rivojlanish davrida yurakning o‘sish va rivojlanish dinamikasi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2777-2-35-TB/2024-son hamda Qorako‘l tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2177-2-37-TB/2024-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni  saqlash  vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26 avgustdagi 50/77-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: yurak qon-tomir kasalliklarini erta tashxislashda, asoratlarni kamaytirishga, aholini yurak nuqsonlari to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga, tibbiyot xodimlarining yurak nuqsonlari va ularning samarali tashxislash usullari, hamda yurak qon - tomir kasalliklarini profilaktikasi va davolash ko‘nikmalarini shakllantirish orqali tibbiy samaradorlikni oshirish imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: taklif etilgan usul aholi o‘rtasida yurak nuqsoni bo‘yicha nogironlik guruhiga ega bemorlar sonini qisqartirish va ularga sarflanadigan byudjet mablag‘larini tejash orqali iqtisodiy samaradorlikka erishish imkonini beradi;
uchinchi ilmiy yangilik: etanolning organizmga ta`siri natijasida yurak kameralari devorining barcha qavatlaridagi morfologik o‘zgarishlar, shuningdek, miokard qavatida morfo-funksional o‘zgarishlar kuzatilib, kardiomiotsitlarning yog‘li distrofiyasi, atrofiyasi va hujayralar orasiga biriktiruvchi to‘qimani o‘sishi mushak hujayralarining tuzilishi, funksional jihatdan dekompensatsiya davrga o‘tishiga, kameralar devorining ingichkalashib, bo‘shlig‘i kengayib, ekssentrik gipertrofiyani yuzaga keltirishi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 7 dekabrda 8n-r/1440-son bilan tasdiqlangan «Organizm postnatal rivojlanish davrida yurakning o‘sish va rivojlanish dinamikasi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2777-2-35-TB/2024-son hamda Qorako‘l tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2177-2-37-TB/2024-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni  saqlash  vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26 avgustdagi 50/77-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: yurak qon-tomir kasalliklarini erta tashxislashda, asoratlarni kamaytirishga, aholini yurak nuqsonlari to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga, tibbiyot xodimlarining yurak nuqsonlari va ularning samarali tashxislash usullari, hamda yurak qon - tomir kasalliklarini profilaktikasi va davolash ko‘nikmalarini shakllantirish orqali tibbiy samaradorlikni oshirish imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: taklif etilgan usul aholi o‘rtasida yurak nuqsoni bo‘yicha nogironlik guruhiga ega bemorlar sonini qisqartirish va ularga sarflanadigan byudjet mablag‘larini tejash orqali iqtisodiy samaradorlikka erishish imkonini beradi;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: tajriba sharoitida olti oylik davrda tajriba xayvonlar yuragining exokardiografiyasida etanoldan zaharlanish natijasida yurak qisqarishlari sonining oshishi va qon haydash hajmining kamayishi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 7 dekabrda 8n-r/1440-son bilan tasdiqlangan «Organizm postnatal rivojlanish davrida yurakning o‘sish va rivojlanish dinamikasi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2777-2-35-TB/2024-son hamda Qorako‘l tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 10.07.2024 yildagi 2177-2-37-TB/2024-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni  saqlash  vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26 avgustdagi 50/77-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: yurak qon-tomir kasalliklarini erta tashxislashda, asoratlarni kamaytirishga, aholini yurak nuqsonlari to‘g‘risidagi ma’lumotlardan xabardor bo‘lishiga, tibbiyot xodimlarining yurak nuqsonlari va ularning samarali tashxislash usullari, hamda yurak qon - tomir kasalliklarini profilaktikasi va davolash ko‘nikmalarini shakllantirish orqali tibbiy samaradorlikni oshirish imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: taklif etilgan usul aholi o‘rtasida yurak nuqsoni bo‘yicha nogironlik guruhiga ega bemorlar sonini qisqartirish va ularga sarflanadigan byudjet mablag‘larini tejash orqali iqtisodiy samaradorlikka erishish imkonini beradi.