Daniyarov Erkin Suyunovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi ximoyasi xakida e’lon
I. Umumiy ma`lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmogi nomi): ”Bolarda qovuq-siydik nayi reflyuksi diagnostikasi va davolash algoritmi”, 14.00.35-Bolalar xirurgiyasi (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ruyxatga olingan rakam: V2O21.2.PhD/Tib2005.
Ilmiy raxbar: Shamsiev Jamshid Azamatovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajargan muassasa nomi: Samarkand davlat tibbiyot universiteti.
RJ faoliyat kursatayotgan muassasa nomi, IK rakami: Samarkand davlat tibbiyot universiteti, DSc.04/30.12.2019. Tib. 102.01.
Rasmiy opponentlar: Axmedov Yusufjon Maxmudovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Ibodov Xabibullo, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Kozon davlat tibbyot akademiyasi.
Dissertatsiya yunalishi: nazariy va amaliy axamiyatga molik.
II. Tadkikotning maksadi minimal invaziv usullar yordamida diagnostika va davolash algoritmlarni optimallashtirish orqali bolalarda qovuq - siydik nayi reflyuksni davolash natijalarini yaxshilashdan iborat.
III. Tadkikotning ilmiy yangiligi:
qovuk-siydik nayi reflyuksining bolalardagi asosiy: tana haroratining oshishi, leykotsituriya, peshob chiqarish vaqtida qorin va bel sohasidagi og‘riqlar, achishish kabi klinik belgilari aniqlangan;
qovuk-siydik nayi reflyuksini an’anaviy ochiq jarrohlik usullari bilan davolashda sistit va pielonefritning zo‘rayishi (21,9%), anastomozit rivojlanishi (9,3%), L`eto uchburchagidan qon ketishi (6,25%) va residivlarning rivojlanishi (6,25%) kabi asoratlarni uchrash chastotasi aniqlangan;
ilk bor zamonaviy diagnostika va minimal invaziv endourologik texnologiyalar asosida bolalarda qovuk-siydik nayi reflyuksi diagnostikasi va davolash usullari takomillashtirilgan;
bolalarda qovuk-siydik nayi reflyuksi kam invaziv endourologik texnologiyalarni qo‘llash orqali davolanganda ushbu usulning samaradorligi 93,6% ni tashkil etganligi aniqlangan.
IV. Tadkikot natijalarining joriy kilinishi.
Bolarda qovuq-siydik nayi reflyuksi diagnostikasi va davolash algoritmi bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: qovuq-siydik nayi reflyuksining (QSR) bolalardagi asosiy: tana haroratining oshishi, leykotsituriya, peshob chiqarish vaqtida qorin va bel sohasidagi og‘riqlar, achishish kabi klinik belgilar aniqlanganligi va ular bo‘yicha takliflar Samarkand davlat tibbiyot universiteti Muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2023 yil 20 avgustda 60-son bilan tasdiqlangan «Bolarda qovuq-siydik nayi reflyuksi klinikasi va diagnostikasi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif SamDTU ixtisoslashgan bolalar xirurgik klinikasi urologiya bo‘limi bo‘yicha 28.01.2024 yildagi 2024-son hamda Xorazm viloyat ko‘p tarmoqli bolalar tibbiyot markazi bolalar xirurgiyasi bo‘limi bo‘yicha 01.07.2024 yildagi 144-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 4-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: 9 yoshgacha bo‘lgan bemorlar uchun xarakterli simptomlar majmuasi: leykotsituriya (92,8%), tana xaroratining ko‘tarilishi (88,0%), pielonefrit xurujlari (82,0%), siyish paytida qorin va bel og‘rig‘i (57,8%), 10 yoshdan oshgan bolalarda leykotsituriya ham asosan namoyon bo‘ldi (96,3%), ammo klinik ko‘rinishlarning keyingi triadasi teskari tartibda sodir bo‘ldi. Shunday qilib, 10 yoshdan oshgan bolalarda, yosh bolalardan farqli o‘laroq, siyish paytida qorin va bel og‘rig‘i ikkinchi o‘rinda (77,8%), so‘ngra pielonefrit xurujlari (74,1%) va tana haroratining ko‘tarilishi (66,7%) xolatlari kuzatildi. Bu kasallikning umumiy klinik ko‘rinishlari yosh bolalar uchun ko‘proq xos ekanligini ko‘rsatadi. Iqtisodiy samaradorligi: nazorat guruhida qovuk-siydik nayi reflyuksini davolashda har bir bemor uchun o‘rtacha xarajat 9,7 ming so‘mni tashkil etadi, asosiy guruhda esa bu ko‘rsatkich keskin pasayib, 4,3 ming so‘mni tashkil etdi. Ya’ni asosiy guruhda qovuk-siydik nayi reflyuksini davolashning tavsiya etilgan endoskopik usulidan foydalanish qovuk-siydik nayi reflyuksini davolash xarajatlarini kamaytirishga imkon berdi, bitta bemorga 2,1 marta. Shu bilan birga, asosiy guruhda iqtisodiy samaradorlik koeffisienti 86,0% ni tashkil etdi, bu nazorat guruhiga qaraganda 3,2 baravar samaraliroq ekanligi asoslandi;
ikkinchi ilmiy yangilik: qovuk-siydik nayi reflyuksini an’anaviy ochiq jarrohlik usullari bilan davolashda sistit va pielonefritning zo‘rayishi (21,9%), anastomozit rivojlanishi (9,3%), L`eto uchburchagidan qon ketishi (6,25%) va residivlarning rivojlanishi (6,25%) kabi asoratlarni uchrash chastotasi aniqlanganligi va ular bo‘yicha takliflar Samarkand davlat tibbiyot universiteti Muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2023 yil 20 avgustda 59-son bilan tasdiqlangan «Bolarda qovuq-siydik nayi reflyuksini innovatsion davolash usullari» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif SamDTU ixtisoslashgan bolalar xirurgik klinikasi urologiya bo‘limi bo‘yicha 28.01.2024 yildagi 2024-son hamda Xorazm viloyat ko‘p tarmoqli bolalar tibbiyot markazi bolalar xirurgiyasi bo‘limi bo‘yicha 01.07.2024 yildagi 144-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 4-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bolalarda qovuk-siydik nayi reflyuksini bitta endoskopik davolashdan so‘ng, samaradorlik 85,9% ni tashkil etdi, shundan 70,5% da reflyuksning to‘liq bartaraf qilishga erishildi va reflyuks darajasining III dan I gacha (11,5%) va IV dan II gacha pasayishi (3,9%) bemorlarning 15,4% da qayd etilgan. Umuman olganda, takroriy davolash hisobiga olgan holda endoskopik davolash samaradorligi 93,6% ni tashkil etdi. Bolalarda qovuk-siydik nayi reflyuksining klinik ko‘rinishlarining batafsil tavsifi berilgan, yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan asoratlar xavfi oldini olinadi va kamayadi. Iqtisodiy samaradorligi: nazorat guruhida qovuk-siydik nayi reflyuksini davolashda har bir bemor uchun o‘rtacha xarajat 9,7 ming so‘mni tashkil etadi, asosiy guruhda esa bu ko‘rsatkich keskin pasayib, 4,3 ming so‘mni tashkil etdi. Ya’ni asosiy guruhda qovuk-siydik nayi reflyuksini davolashning tavsiya etilgan endoskopik usulidan foydalanish qovuk-siydik nayi reflyuksini davolash xarajatlarini kamaytirishga imkon berdi, bitta bemorga 2,1 marta. Shu bilan birga, asosiy guruhda iqtisodiy samaradorlik koeffisienti 86,0% ni tashkil etdi, bu nazorat guruhiga qaraganda 3,2 baravar samaraliroq (26,6%);
uchinchi ilmiy yangilik: ilk bor zamonaviy diagnostika va minimal invaziv endourologik texnologiyalar asosida bolalarda qovuk siydik nayi reflyuksi diagnostikasi va davolash usullari takomillashtirilganligi va ular bo‘yicha takliflar Samarkand davlat tibbiyot universiteti Muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2023 yil 20 avgustda 59-son bilan tasdiqlangan «Bolarda qovuq-siydik nayi reflyuksini innovatsion davolash usullari» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif SamDTU ixtisoslashgan bolalar xirurgik klinikasi urologiya bo‘limi bo‘yicha 28.01.2024 yildagi 2024-son hamda Xorazm viloyat ko‘p tarmoqli bolalar tibbiyot markazi bolalar xirurgiyasi bo‘limi bo‘yicha 01.07.2024 yildagi 144-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 4-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: zamonaviy diagnostik va minimal invaziv endourologik texnologiyalar asosida bolalarda qovuk-siydik nayi reflyuksi diagnostikasi va davolashning ishlab chiqilgan algoritmlari jarrohlik travmatizmni minimallashtirish, operatsiyalar davomiyligini 51,7 ±3,4 dan 15,1±3,1 gacha, kasalxonada qolish muddatini 16,7 ± 3,3 dan 5,2±1,2 gacha, jarrohlik travmatizmini kamaytirish imkonini berdi va iqtisodiy samaradorlik koeffisienti 26,6% dan 86,0% gacha. Iqtisodiy samaradorligi: nazorat guruhida qovuk-siydik nayi reflyuksini davolashda har bir bemor uchun o‘rtacha xarajat 9,7 ming so‘mni tashkil etadi, asosiy guruhda esa bu ko‘rsatkich keskin pasayib, 4,3 ming so‘mni tashkil etdi. Ya’ni asosiy guruhda qovuk-siydik nayi reflyuksini davolashning tavsiya etilgan endoskopik usulidan foydalanish qovuk-siydik nayi reflyuksini davolash xarajatlarini kamaytirishga imkon berdi, bitta bemorga 2,1 marta. Shu bilan birga, asosiy guruhda iqtisodiy samaradorlik koeffisienti 86,0% ni tashkil etdi;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: bolalarda qovuk-siydik nayi reflyuksi kam invaziv endourologik texnologiyalarni qo‘llash orqali davolanganda ushbu usulning samaradorligi 93,6% ni tashkil etganligi aniqlanganligi va ular bo‘yicha takliflar Samarkand davlat tibbiyot universiteti Muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2023 yil 20 avgustda 59-son bilan tasdiqlangan «Bolarda qovuq-siydik nayi reflyuksini innovatsion davolash usullari» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif SamDTU ixtisoslashgan bolalar xirurgik klinikasi urologiya bo‘limi bo‘yicha 28.01.2024 yildagi 2024-son hamda Xorazm viloyat ko‘p tarmoqli bolalar tibbiyot markazi bolalar xirurgiyasi bo‘limi bo‘yicha 01.07.2024 yildagi 144-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 4-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: qovuk-siydik nayi reflyuksining tashxisi va davolash algoritmlari ishlab chiqildi, operatsiya jarayonini minimallashtirish, operatsiya davomiyligini 57,5±2,87 minutdan 17,3±1,16 minutga, gospitalizatsiya muddatini 16,7±3,3 kundan 5,2±1,2 kunga qisqartirish, uzoq muddatli samarani 65,6% dan 78,2% ga ko‘paytirish, salbiy natijalarni 18,8% dan 6,4% ga kamaytirish, davolash samaradorligini 81,8% dan 93,6% ga oshirish va iqtisodiy samaradorlik koeffisientni 26,6% dan 86% ga oshirish imkonini berdi. Iqtisodiy samaradorligi: qovuk-siydik nayi reflyuksini nazorat guruxida davolashda bir bemorga o‘rtacha xarajatlar 9 million 700 ming so‘mni tashkil etsa, asosiy guruxda bu ko‘rsatkich keskin kamayib, 4 million 300 ming so‘mga tushgan. Demak, taklif etilgan endoskopik davolash usuli asosiy guruxda bir bemorga bo‘lgan xarajatlarni 2,1 barobar qisqartirish imkonini berdi. Shu bilan birga, iqtisodiy samaradorlik koeffisienti asosiy guruxda 86%ni tashkil qildi, bu nazorat guruxidagidan (26,6%) 3,2 barobar yuqori hisoblanadi.
