Рўзиқулов Ғулом Юсуповичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қуёш ва иссиқлик насосли қурилмалар асосида энергия тежамкор совитиш-қуритиш камерасини ишлаб чиқиш”, 05.05.06-“Қайта тикланадиган энергия турлари асосидаги энергия қурилмалари” ихтисослиги бўйича.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.2.PhD/Т2302
Илмий раҳбар: Узоқов Ғулом Норбоевич, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти, PhD.03/30.09.2020.Т.111.03. рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Мирзаев Шавкат Мустакимович, техника фанлари доктори профессор; Теймурханов Анвар Теймурханович, техника фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро муҳандислик-технология институти.
Диссертация иши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади қишлоқ хоъжалик маҳсулотларини қуритиш, совитиш ва сақлаш учун қуёш ҳаво коллекторли ва иссиқлик насосли комбинациялашган энергия самарадор совитиш-қуритиш камерасини моделлаштириш ва ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қуёш ҳаво коллектори ва иссиқлик насосини комбинациялаштириш асосида қуёш нурланиш энергияси, қуёш ҳаво коллектори ва иссиқлик насоси конденсаторининг иссиқлик ташламаларидан бир вақтда фойдаланиш имконини берадиган такомиллаштирилган совитиш-қуритиш камерасининг технологик схемаси ишлаб чиқилган;
илк маротаба қишлоқ хоъжалик маҳсулотларини бир вақтда қуритиш, совитиш ва сақлаш имконини берадиган, қуритиш жараёнлари тўлиқ қуёш энергияси ва иссиқлик насоси конденсатори иссиқлик ташламалари ёрдамида амалга ошириладиган, қуёш ҳаво коллекторли ва иссиқлик насосли маҳсулотларни сақлаш ва қуритиш учун комбинациялашган қурилма ишлаб чиқилган (ФАП 02236);
ташқи ҳаво, қуёш радиацияси ва қуритиш камераси девори конструксиясининг иссиқлик-техник параметрларини ҳисобга олган ҳолда қуёш ҳаво коллекторли ва иссиқлик насосли комбинациялашган совитиш-қуритиш камерасининг ташқи ва ички девори, шаффоф қопламаси, ички ҳаво ва маҳсулот ҳароратларининг ўзгаришини аниқлаш имконини берадиган иссиқлик баланси тенгламалари асосидаги математик модел ишлаб чиқилган;
қишлоқ хоъжалик маҳсулотларини қуритиш ва сақлашда талаб этиладиган ҳарорат-намлик режимларини таъминлаш учун қуёш нурланиш энергияси, қуёш ҳаво коллектори ва иссиқлик насосларини комбинациялаштириш асосида энергия тежамкор қуритиш ва сақлашнинг рационал режимлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Қишлоқ хўжалик маҳсулотларини қуритиш, совитиш ва сақлаш учун қуёш ҳаво коллекторли ва иссиқлик насосли комбинациялашган совитиш-қуритиш камерасини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш ва қуритишга мўлжалланган комбинациялашган қурилма учун Ўзбекистон Республикаси интеллектуал мулк агентлигидан фойдали моделга патент олинган (№ФАП 02236; 27.02.2023). Натижада қуритиш жараёнлари тўлиқ қуёш энергияси ва иссиқлик насоси конденсатори иссиқлик ташламалари ёрдамида амалга ошириладиган, қуёш ҳаво коллекторли ва иссиқлик насосли маҳсулотларни сақлаш ва қуритишга моължалланган комбинациялашган қурилма ишлаб чиқилган;
марказлашган энергия таъминотидан узоқда жойлашган деҳқон ва фермер хоъжаликларида қишлоқ хоъжалик маҳсулотларини қуритиш, совитиш ва сақлаш учун ишлаб чиқилган комбинациялашган совитиш-қуритиш камераси ва унинг технологик схемалари Қашқадарё вилоятининг Нишон туманидаги “Ражабов Абдували” фермер хўжалигида жорий этилган (Оъзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 3-февралдаги №06/27-05/657-сонли маълумотномаси). Натижада, ҳажми 500 м3 бўлган қуритиш камерасида бир мавсумда 2,162,19 млн. кВтсоат электр энергиясини тежаш имконияти яратилган;
қишлоқ хўжалик маҳсулотларини совитиш ва сақлашда комбинациялашган совитиш камераси Қашқадарё вилоятининг Қарши шаҳридаги “Шахнур фреезер индустрй” МЧЖда жорий қилинган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 3- февралдаги №06/27-05/657-сон маълумотномаси). Натижада, совитиш камерасида 200 тонна маҳсулотни 1 мавсум (6 ой) давомида сақлашда 420000421000 кВтсоат электр энергияси тежалишига эришилган;
комбинациялашган режимда ишловчи қуёш ҳаво коллекторли ва иссиқлик насосли совитиш-қуритиш камераси Қашқадарё вилоятининг Касби туманидаги “Шоназаров Тўра Шоназарович” фермер хўжалигида жорий қилинган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 3-февралдаги №06/27-05/657-сон маълумотномаси). Натижада, қуритиш камерасининг ҳарорат режими (50...60℃) қуёш энергияси ва иссиқлик насосининг иккиламчи энергияси иссиқлигидан қопланиши ҳисобига қуритиш камерасида 100% анъанавий энергия тежалишига эришилган.