Turdiev Ulug‘bek Qayumovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): Byurgers turidagi tenglamalar bilan ifodalanuvchi jarayonlarni matematik modellashtirish, 05.01.07 – Matematik modellashtirish. Sonli usullar va dasturlar majmui (fizika - matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2019.4.PhD/FM451.
Ilmiy rahbar: Imomnazarov Xolmatjon Xudaynazarovich fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Qarshi filiali.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent davlat transport universiteti huzuridagi PhD.15/03.06.2023.FM/T.73.08 raqamli Ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Jabborov Nasriddin Mirzaodilovich fizika-matematika fanlari doktori, professor, Azamov Siroj Sobirovich fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni rivojlantirish ilmiy tadqiqot instituti.
II. Tadqiqotning maqsadi Byurgers turidagi tenglamalar bilan ifodalanuvchi jarayonlarni matematik modellashtirish va ikki tezlikli gidrodinamikada yuzaga keladigan bir o‘lchovli Byurgers tipidagi tenglamalar sistemasi uchun Koshi masalasini echishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
o‘zgarmas bosimga ega bo‘lgan qo‘shsuyuqlikli muhit harakatining matematik modeli saqlanish qonunlari usuli asosida takomillashtirilgan;
takomillashgan qo‘shsuyuqlikli muhit tenglamalar sistemasining xususiy holi sifatida Riman tipidagi tenglamalar sistemasi qurilgan;
Riman tipidagi tenglamalar sistemasining echimi harakatdagi to‘lqinlar yordamida topilgan, hamda ushbu echim uchun nochiziqli tenglamalar sistemasi ko‘rinishidagi formula keltirib chiqarilgan;
ikki tezlikli gidrodinamikada yuzaga keladigan Byurgers tipidagi bir o‘lchovli tenglamalar sistemasi uchun Koshi masalasi kuchsiz approksimatsiya usuli yordamida echilgan;
Byurgers tipidagi bir o‘lchovli tenglamalar sistemasi chekli ayirmalar usulda echilgan va hosil qilingan algoritm yordamida kompyuterda hisoblash tajribalarini o‘tkazishga mo‘ljallangan dasturiy ta’minot yaratilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Dissertatsiyada olingan natijalar quyidagi yo‘nalishlarda amaliyotga joriy qilingan:
qo‘shsuyuqlikli muhit tenglamalar sistemasining harakatlanuvchi to‘lqin ko‘rinishidagi echimidan 0315-2019-0005 raqamli “Ikki fazali muhitning termodinamik jihatdan mos keladigan matematik modelini kesishish effektli dissipativ yaqinlashishda matematik modellashtirish” grant loyihasida ikki tezlikli muhitlar dinamikasining amaliy geofizik masalalarini nazariy va sonli tadqiq qilishda foydalanilgan (Rossiya Fanlar Akademiyasi Sibir bo‘limi Hisoblash matematikasi va matematik geofizika institutining 2022 yil 9 dekabrdagi 15301/6-01-29-sonli ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning qo‘llanilishi, qo‘shsuyuqlikli muhit uchun to‘g‘ri dinamik masalani echish imkonini bergan.
o‘zgarmas bosimga ega bo‘lgan qo‘shsuyuqlikli muhit harakatining takomillashgan matematik modelidan OT-Atex-2018-340 “Ikki tezlikli muhitlar dinamikasining amaliy geofizik masalalarini nazariy va sonli tadqiq qilish” loyihasida qo‘shsuyuqlikli bir bosimli muhitda nochiziqli to‘lqinlar tarqalish jarayonining matematik modelini qurishda foydalanilgan (Qarshi davlat universitetining 2022 yil 14 apreldagi 04/1706-sonli ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning qo‘llanilishi, Burgers tipidagi tenglamalar sistemasi uchun Koshi masalasini echish imkonini bergan.