Atamurotov Farrux Shuxratovichning
Fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifrlari (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Kompakt obektlar atrofidagi plazma muhitida astrofizik jarayonlar” 01.03.01 – astronomiya va 01.04.02 – nazariy fizika (fizika-matematika fanlari). 
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.2.DSc/FM224.
Ilmiy maslahatchining F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Abdujabbarov Ahmadjon Adiljanovich, Fizika-matematika fanlari doktori, professor; Ahmedov Bobomurat Juraevich, Fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: “TIQXMMI” Milliy tadqiqot universiteti huzuridagi Fundamental va amaliy tadqiqotlar instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: “TIQXMMI” Milliy tadqiqot universiteti huzuridagi Fundamental va amaliy tadqiqotlar instituti, DSc.03/31.03.2022.T/FM.10.04.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: plazma mavjud bo‘lgan kompakt obekt atrofida fotonlar va zaif gravitatsion linzalari dinamikasi modelini ishlab chiqish va takomillashtirish, tortishish modellarining parametrlarini kuzatishdan foydalangan holda cheklashdir.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Kerr-Newman-Kiselev-Letelier qora tuynugining gorizonti kattaligi Kiselev va torli bulut parametrlarining ortishi bilan ortib borishi ko‘rsatilgan.
Fotonning effektiv potensialini tahlil qilish shuni ko‘rsatdiki, u Kiselev va torli bulut parametrlarining ortib borayotgan qiymatlari bilan kamayib bormoqda. Kiselev va torli bulut parametrlarining ortib borayotgan qiymatlari uchun foton orbitalarining ham kamayadi.
Torli bulut parametri Xoking radiatsiya jarayonini tezlashtirishi ko‘rsatilgan. Ko‘rsatilishicha, mukammal suyuqlik qorong‘u materiya parametri, zaryad va aylanish parametrlari ortishi bilan effektiv potensialning cho‘qqisi chapga siljiydi.
Yorug‘likning nurlanishi ham mukammal suyuqlikning qorong‘u materiya parametri va zaryadining kichik qiymati uchun yuqori ekanligi kuzatildi. Ko‘rsatilishicha, qora tuynuk soyasining o‘lchami katta kuzatuvchi masofasi uchun magnitlangan plasma ortishi bilan kamayib boradi va qizig‘i, bu avvalroq bir jinsli bo‘lmagan plazma uchun ham ko‘rsatilgan.
Bundan tashqari, bir jinsli plazma uchun aksion chastotasi oshishi bilan og‘ish burchagi ortadi. Singular izotermik sferalik plasmaning ta’siridagi og‘ish burchagi ma’lum darajada Singular bo‘lmagan izotermik sferalik plasmaga qaraganda kattaroq ekanligi ko‘rsatildi, garchi bu holatda farqni ahamiyasiz deb hisoblash mumkin.
Qora tuynukda bir jinsli plazma devorlari paydo bo‘lganda, fotonlar kattaroq burchak ostida og‘ishi ta’kidlangan. Bundan tashqari plazmaning ta’siri natijasida foton sferasi radiusi, og‘ish burchagi va kuchli og‘ish koeffisientlari oshishi ko‘rsatilgan.
Teleparallel nazariyasi bog‘lanish parametri kamayishi bilan Xoking haroratining oshishi ko‘rsatilgan. Nochiziqli zaryad va bog‘lanish parametrining ortishi bilan to‘planish samaradorligi pasayishi ko‘rsatilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi:
Plazma ishtirokida kompakt obektlar atrofidagi fotonlarning dinamikasi uchun ishlab chiqilgan nazariy modellar asosida:
fotonlar harakati bo‘yicha olingan ilmiy natijalar Shanxaydagi Fudan universiteti (FU) olimlari tomonidan qo‘llanildi (FU, Xitoy, 2023 yil 7 iyul ma’lumotnomasi);
kompakt obektlar atrofidagi gravitation linzalari bo‘yicha natijalar xorijiy tadqiqotchilarning ishlarida, yuqori impakt faktorli xorijiy jurnallarda plazmaning ixcham obektlar atrofidagi foton harakatiga ta’sirini tasvirlash uchun ishlatilgan (Physical Review D, 2023, 107-jild, 12-son, id.124003, Web-Sc, IF: 5.407 Qirollik Astronomiya Jamiyatining oylik xabarlari, 521-jild, 1-son, 708-716-betlar, Web-Sc, IF: 4.8; Zulmat olam fizikasi, 41-jild, maqola id.101249, Web-Sc, IF:5. Evropa fizik jurnali C, 83-jild, 5-son, id.426, Web-Sc, IF: 4.4;The European Physical Journal Plus, 138-jild, 3-son, id.192, Web-Sc, IF:3.4. Kosmologiya va astropartikullar fizikasi jurnali, 2021-jild, 10-son, id.013, 26-bet, Web-Sc, IF: 7.28).