Xalilov Shoxrux Erkin o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Poliakrilamid va oltingugurt aralashmalarining oqimda strukturaviy va fazaviy o‘zgarishlari”, 01.04.06 – Polimerlar fizikasi (fizika-matematika fanlari) ixtisosligi bo‘yicha.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/FM682
Ilmiy rahbarning F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Xolmuminov Abdulfatto Axatovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy Universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi: IK raqami: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.K/FM/T.36.01.
Rasmiy opponentlarning F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Abdurahmonov Umarbek, fizika-matematika fanlari doktori, professor, Ashurov Nurbek Shodievich, fizika-matematika fanlari nomzodi, katta ilmiy xodim.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy va nazariy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Poliakrilamid namunalari va oltingugurt mikrozarrachalari asosidagi suspenziyalarning turli rejimli bo‘ylama va siljish oqimlarida strukturaviy va fazaviy o‘zgarishlarini hamda shakllantirilgan flokulalar, suspenzion gel va kompozitlarning biologik faolligini prolongatsion tavsiflarini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi.
ilk marotaba oltingugurt mikrozarrachalari va poliakrilamid namunalari asosida aralashma, suspenziya, suspenzion gellar tayyorlashning prinsipial imkoniyatlari va optimal sharoitlari aniqlangan;
ilk marotaba bo‘ylama maydonning “cho‘ktirilgan” rejimli laminar oqimida mikrozarrachalarni makromolekulalar bilan flokulalangan suspenziyada oriyentatsion tartiblangan anizotropik struktura va faza hosil bo‘lishi, “ozod oqim” rejimida laminar turbulent o‘tishda Reynolds soni va “oqimaerozol” strukturaviy o‘tishning fizik parametrlari aniqlangan;
ilk marotaba suspenzion gellarning siljish oqimida strukturaviy va fazaviy o‘zgarishlarni amalga oshirish uchun maxsus “sferasirt” va “sirsirt” yacheykali reometrlar yig‘ilgan va ular vositasida suspenzion gel qatlam va kompozit shakllantirish prinsiplari aniqlangan;
ilk marotaba anionli poliakrilamid bilan flokulalangan oltingugurt mikrozarrachali suspenziyaning “oqim – aerozol” strukturaviy o‘zgarishi rejimida sepilganda sirtda adgeziyasi bilan bog‘liq prolongatsion tavsiflari qiyosiy tahlil qilingan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi:
Poliakrilamid va oltingugurt aralashmalarining oqimda strukturaviy va fazaviy o‘zgarishlari bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
gazni qayta ishlash zavodi oltingugurt tutgan chiqindilaridan oltingugurt kukunlarini ajratib olish, struktura va xossalarini o‘rganish bo‘yicha ilmiy tadqiqot natijalari MU-PZ-20171025219 raqamli “Neftni qayta ishlash chiqindilaridan oltingugurt ajratib olish va uning yonish issiqligidan foydalanishning texnologik asoslarini ishlab chiqish” mavzusidagi yoshlar amaliy loyihasini bajarishda qo‘llanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi O‘zbekiston Milliy universitetining 2022-yil “28” apreldagi № 04/11-2459 sonli ma’lumotnomasi). Natijalar tozalangan oltingugurt kukunlarini ajratib olish va ularning yonish issiqligidan foydalanish texnologik prinsiplarni ishlab chiqish imkonini bergan;
innovatsion g‘oyalar, texnologiyalar va loyihalar respublika yarmarkasida Navoiy viloyati hokimligi va O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan Poliakrilamid va oltingugurt asosida prolongatsion ta’sirga ega biofaol, arzon nanokompozit olish texnologiyasini ishlab chiqish va olingan preparatni amalda qo‘llashga tayyorlash bo‘yicha shartnoma tuzilgan (2022-yil 31-martdagi 04-sonli shartnoma). Natijada poliakrilamid va oltingugurt asosida prolongatsion ta’sirga ega biofaol, arzon nanokompozit olish texnologiyasini ishlab chiqish va olingan preparatni amalda qo‘llashga tayyorlash imkonini bergan;