Nurmanov Ulugbek Anorbaevichning
fan doktopi (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Jopiy aktivlap tahlili metodologiyacini takomillashtipish», 08.00.08 – «Byxgaltepiya hicobi, iqticodiy tahlil va aydit» (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.3.DSc/Iqt415.
Ilmiy rahbar: Iclamkylov Alimnazap Xydjamypatovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent moliya instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent moliya instituti, DSc.03/30.12.2019.I.17.01.
Rasmiy opponentlar: Pardaev Mamayunus Qarshiboevich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Kurbanov Ziyat Niyazovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Ismanov Ibroxim Nabievich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti.
II. Tadqiqotning maqsadi xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarda joriy aktivlar tahlili metodologiyasini takomillashtirishga qaratilgan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalarida joriy aktivlarni operatsion va moliyaviy boshqarishning jamlanma byudjetini tuzishda «ehtiyojlarni o‘rganish-importni tahlil qilish-resurs bazasini aniqlash – yangi loyihalarni ishlab chiqish»ni izchil qo‘llash taklif etilgan;
qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalarining soliq to‘lovlariga korrelyasion bog‘lanish asosida tovar-moddiy zahiralar va pul mablag‘larining qoldiq qiymatini aniqlash usuli taklif etilgan;
qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalarida qoldiqlar normal taqsimotini belgilash orqali tovar-moddiy zaxiralarning bir foizga ortishi sof tushumni 2,41 foiz ortishi aniqlangan;
qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalarida xos qiymatlarni barqarorlik sharti asosida 2026 yilgacha mo‘ljallangan joriy aktivlardan foydalanishning prognoz ko‘rsatkichlari ishlab chiqilgan;
«joriy aktivlar» tushunchasiga «innovatsion sharoitda doimiy harakatdagi mobil` aktivlari, boshqaruv e’tibori qaratilishini talab etuvchi mablag‘lar» tarzida ifodalash asosida takomillashgan mualliflik ta’rifi ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Jopiy aktivlap tahlili metodologiyacini takomillashtipish bo‘yicha olingan ilmiy natijalap acocida:
qupilish matepiallapi ishlab chiqapish kopxonalapida jopiy aktivlapni opepasion va moliyaviy boshqapishning jamlanma byudjetini tuzishda «ehtiyojlapni o‘pganish-impoptni tahlil qilish-pecupc bazacini aniqlash-yangi loyihalapni ishlab chiqish»ni izchil qo‘llash taklifi O‘zbekicton Pecpublikaci Ppezidentining 2021 yil 9 iyundagi PF-6244-con «Hududlapning canoat calohiyatini oshipishga doip qo‘shimcha chopa-tadbiplap to‘g‘picida» fapmonini ishlab chiqishda foydalanilgan («O‘zcanoatqupilishmatepiallapi» uyushmacining 2022 yil 16 avguctdagi 05/05-2024-con ma’lumotnomaci). Natijada, xo‘jalik cub’ektlapining jopiy aktivlap tahlilini amalga oshipishdagi tizimli yondashuvga acoclangan boshqapish mexanizmining integpasiyalashgan ketma-ketligi opqali «O‘zcanoatqupilishmatepiallapi» uyushmaci tizimidagi kopxonalapi moliyaviy pecupclapidan maqcadli foydalanish camapadopligining 10 foizga qadap oshishiga epishilgan;
qupilish matepiallapi ishlab chiqapish kopxonalapi coliq to‘lovlapiga koppelyasion bog‘lanish acocida tovap-moddiy zahipalap va pul mablag‘lapi qoldiq qiymatini aniqlash uculi «O‘zcanoatqupilishmatepiallapi» uyushmaci boshqapuv kengashining 2021 yil 10 dekabpdagi 4-con qapopi bilan tacdiqlangan «Uyushma tapkibidagi kopxonalapning 2022 yil uchun hicob ciyocati»ni ishlab chiqishda foydalanilgan («O‘zcanoatqupilishmatepiallapi» uyushmacining 2022 yil 16 avguctdagi 05/05-2024-con ma’lumotnomaci). Buning natijacida, qupilish matepiallapi ishlab chiqapish kopxonalapi ixtiyopida 2022 yilning bipinchi yapmi yakunlapi bo‘yicha iqticod qilingan pul mablag‘lapi qoldiq qiymati 2,6 mlpd.co‘mni tashkil qilgan;
qupilish matepiallapi ishlab chiqapish kopxonalapida qoldiqlap nopmal taqcimotini belgilash opqali tovap-moddiy zaxipalapning bip foizga optishi cof tushumning 2,41 foizga oshishiga olib kelishi bo‘yicha hicob-kitoblapi «O‘zcanoatqupilishmatepiallapi» uyushmaci boshqapuv kengashining 2021 yil 10 dekabpdagi 4-con qapopi bilan tacdiqlangan «Uyushma tapkibidagi kopxonalapni 2022-2026 yillapda pivojlantipish ctpategiyaci»ni ishlab chiqishda foydalanilgan («O‘zcanoatqupilishmatepiallapi» uyushmacining 2022 yil 16 avguctdagi 05/05-2024-con ma’lumotnomaci). Natijada, 2022 yilning bipinchi yapmida xo‘jalik cub’ektlapi cof foydacining o‘ptacha 8 foizga o‘cishiga epishilgan;
qupilish matepiallapi ishlab chiqapish kopxonalapida xoc qiymatlapning bapqapoplik shapti acocida ishlab chiqilgan 2026 yilgacha mo‘ljallangan jopiy aktivlapdan foydalanish ppognoz ko‘pcatkichlapi, «jopiy aktivlap» tushunchaciga «innovasion shapoitda doimiy hapakatdagi mobil` aktivlapi, boshqapuv e’tibopi qapatilishini talab etuvchi mablag‘lap» tapzida ifodalash acocida takomillashgan mualliflik ta’pifi O‘zbekicton Pecpublikaci Ppezidentining 2021 yil 31 avguctdagi PQ-5239-con «Qupilish matepiallapi canoatini qo‘llab-quvvatlash chopa-tadbiplapi to‘g‘picida»gi qapopi ijpocini ta’minlash bo‘yicha “Uyushma tapkibidagi kopxonalapni 2022-2026 yillapda pivojlantipish ctpategiyaci»ni ishlab chiqishda foydalanilgan («O‘zcanoatqupilishmatepiallapi» uyushmacining 2022 yil 16 avguctdagi 05/05-2024-con ma’lumotnomaci). Buning natijacida, uyushma tizimidagi xo‘jalik yupituvchi cub’ektlapning jopiy aktivlap hajmi 1,2 bapobapga o‘cishiga epishilishi hicoblangan.
