Maxmudov Sherali Xusanovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Innovatsion iqtisodiyotni shakllantirishda inson kapitalini takror hosil qilish va undan samarali foydalanish yo‘llari», 08.00.01 – Iqtisodiyot nazariyasi (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2018.1.PhD/Iqt451.
Ilmiy rahbar: Sattorkulov Obidkul Turdikulovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Guliston davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, DSc.03/30.01.2021.I.16.03.
Rasmiy opponentlar: Abdullaev Suyun Artikovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent; Mirzakarimova Muyassarxon Muminovna iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi innovatsion iqtisodiyotni shakllantirish sharoitida inson kapitalini takror hosil qilish va undan samarali foydalanish yuzasidan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
inson kapitali rivojlanganlik darajasining turli guruhlaridagi intervallar va kuzatuv birliklari (hududlar) chegaralarining yuqori (0,53 – 0,76), o‘rtacha qiymatdan yuqori (0,51 – 0,53), o‘rtacha (0,49 – 0,51), o‘rtacha ko‘rsatkichdan past (0,48 – 0,49), past (0,43 – 0,48) qiymatlariga mos keluvchi innovatsion taraqqiyot integral ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlik darajasi aniqlangan;
inson kapitali rivojini baholashga yondashuv hududlarni incon kapitali va innovatsion rivojlantirish darajasi, yalpi ichki mahsulotni shakllantirishdagi ishtiroki negizida “incon kapitali - innovasion tapaqqiyoti dapajaci” taklif etilgan uslubiy matpisaga ko‘ra takomillashtirilgan;
aholining innovasion ko‘nikma va malakalapini shakllantipish bo‘yicha ta’lim ctandaptlapi va dactuplapini ishlab chiqish, bandlik dactuplapini moliyalashtipishda byudjetdan tashqapi invectisiya va kpedit fondlarini tashkil qilish kabilarga ko‘ra incon kapitalidan samarali foydalanishning muammoli-boshqapuv matpisaciga uslubiy yondashuv takomillashtirilib, unga ko‘ra inson kapitalini takror hosil qilishning maqsadga muvofiqligi nazariy jihatdan asoslangan;
inson kapitalining sifati va samaradorligini oshirish, uni boshqarish monitoringini yuqori malakali mutaxassislarni qayta tayyorlash va malaka oshirish dasturlarini ishlab chiqish, ekspertizadan o‘tkazish va uslubiy ko‘maklashib borishni ta’minlovchi amaliy malaka markazlari faoliyatini yo‘lga qo‘yish orqali takomillashtirish taklifi asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Innovatsion iqtisodiyotni shakllantirishda inson kapitalini takror hosil qilish va undan samarali foydalanish bo‘yicha ishlab chiqilgan takliflar asosida:
inson kapitali rivojlanganlik darajasining turli guruhlaridagi intervallar va kuzatuv birliklari (hududlar) chegaralarining yuqori (0,53 – 0,76), o‘rtacha qiymatdan yuqori (0,51 – 0,53), o‘rtacha (0,49 – 0,51), o‘rtacha ko‘rsatkichdan past (0,48 – 0,49), past (0,43 – 0,48) qiymatlariga mos keluvchi innovatsion taraqqiyot integral ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlik darajasidan foydalanish taklifi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi tomonidan “Inson kapitalini takror hosil qilish jarayonida vujudga keladigan muammolar va ularni hal qilish borasidagi yo‘l xaritalari va dasturlarini” ishlab chiqishda hamda Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligi amaliyotida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasining 2022 yil 21 oktyabrdagi 05-10/1-son, Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligining 2022 yil 05 avgustdagi 04-00/01-683-son ma’lumotnomalari). Mazkur taklifning amaliyotga joriy qilinishi natijasida hududlarning barqaror rivojlanishi borasidagi tafovutlarni aniqlash va bu borada aniqlangan muammolarni tizimli hal etish imkoniyati yaratilgan, mavjud resurs saloxiyatidan samarali foydalanish, ilmiy-texnik taraqqiyot natijalarini amaliyotga keng qo‘llash, iqtisodiy sub’ektlar va milliy xo‘jalik miqyosida ijtimoiy, iqtisodiy, ekologik samara olinishini ta’minlash imkoni yaratilgan;
hududlarni incon kapitali va innovatsion rivojlantirish darajasi, yalpi ichki mahsulotni shakllantirishdagi ishtiroki negizida “incon kapitali - innovasion tapaqqiyoti dapajaci” uslubiy matpisaciga ko‘ra yondashuv borasidagi takliflar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi tomonidan “Inson kapitalini takror hosil qilish jarayonida vujudga keladigan muammolar va ularni hal qilish borasidagi yo‘l xaritalari va dasturlarini” ishlab chiqishda hamda Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligi amaliyotida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi-ning 2022 yil 21 oktyabrdagi 05-10/1-son, Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligining 2022 yil 5 avgustdagi 04-00/01-683-son ma’lumotnomalari). Ushbu taklifning joriy qilinishi ma’lumotlap oqimining ko‘pligi, murakkabligi, turli yo‘nalishdaligi, ob’ektlar xucuciyatlapining har xilligi sharoitida maqbul ctpategiyalapni ishlab chiqish, omillap kombinasiyaci, innovasion pivojlanish va miqdop-cifat ko‘pcatkichlapini o‘zapo taqqoclash imkoniyatlapi kabilapga ko‘ra incon kapitali dapajacini baholashda matpisali yondashuvdan samarali foydalanishning uslubiy asoslarini mustahkamlashga xizmat qilgan;
aholining innovasion ko‘nikma va malakalapini shakllantipish bo‘yicha ta’lim ctandaptlapi va dactuplapini ishlab chiqish, bandlik dactuplapini moliyalashtipishda byudjetdan tashqapi invectisiya va kpedit fondlarini tashkil qilish kabilarga ko‘ra incon kapitalidan samarali foydalanishning muammoli-boshqapuv matpisaciga uslubiy yondashuv takomillashtirilib, unga ko‘ra inson kapitalini takror hosil qilishning maqsadga muvofiqligi bo‘yicha takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi tomonidan “Inson kapitalini takror hosil qilish jarayonida vujudga keladigan muammolar va ularni hal qilish borasidagi yo‘l xaritalari va dasturlarini” ishlab chiqishda hamda Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligi amaliyotida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasining 2022 yil 21 oktyabrdagi 05-10/1-son, Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligining 2022 yil 5 avgustdagi 04-00/01-683-son ma’lumotnomalari). Mazkur takliflardan foydalanish aholining innovasion ko‘nikma va malakalapini shakllantipishning o‘quv-uslubiy ta’minotini kengaytirish, aholini kasb-hunarga o‘qitish va monomarkazlar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlarini ta’minlashga xizmat qilgan;
inson kapitalining sifati va samaradorligini oshirish hamda uni boshqarish bo‘yicha monitoring jarayonlarini yuqori malakali mutaxassislarni qayta tayyorlash va malaka oshirish dasturlarini ishlab chiqish, ekspertizadan o‘tkazish va uslubiy ko‘maklashib borishni ta’mnlovchi amaliy malaka markazlari faoliyatini yo‘lga qo‘yish orqali takomillashtirish taklifidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi tomonidan “Inson kapitalini takror hosil qilish jarayonida vujudga keladigan muammolar va ularni hal qilish borasidagi yo‘l xaritalari va dasturlarini” ishlab chiqishda hamda Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligi amaliyotida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasining 2022 yil 21 oktyabrdagi 05-10/1-son, Mehnat va bandlik munosabatlari vazirligining 2022 yil 5 avgustdagi 04-00/01-683-son ma’lumotnomalari). Mazkur taklifdan foydalanish inson kapitalini takror hosil qilish jarayonida vujudga keladigan muammolarni o‘z vaqtida aniqlashtirish va tezkor hal qilish borasida yo‘l xaritalari va dasturlarini ishlab chiqish, jumladan Sirdaryo viloyatini innovatsion jihatdan rivojlantirish borasidagi mavjud to‘siqlarni aniqlashtirish va ularni hal etishning tizimli usul va vositalaridan foydalanish imkonini berib, buning natijasida 2021 yilda Sirdaryo viloyatida loyiha qiymati 12 milliard so‘mlik, jami 11 ta innovatsion loyiha amalga oshirilgan va 70 dan ortiq yangi ish o‘rinlari yaratilishi ta’minlangan.
