Tvyordiy Dmitriy Aleksandrovichning falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): «To‘yinish va xotira effektiga ega dinamik jarayonlarni kasr tartibli Rikatti tenglamasi yordamida matematik modellashtirish», 05.01.07-Matematik modellashtirish. Sonli usullar va dasturlar majmui (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.2.PhD/FM700.
Ilmiy rahbar: Parovik Roman Ivanovich, fizika-matematika fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Milliy universiteti, Rossiya fanlar akademiyasi Kabardino-Balkar ilmiy markazining Amaliy matematika va avtomatlashtirish instituti va Rossiya fanlar akademiyasi Uzoq sharq bo‘limining Kosmofizik tadqiqotlar va radioto‘lqinlar tarqalishi instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Milliy universiteti huzuridagi DSc.03/30.12.2019.FM.01.02 raqamli ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Shadimetov Xolmatvay Maxkambaevich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Vodinchar Gleb Mixaylovich, fizika-matematika fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya).
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi Rikatti tenglamasi asosida to‘yingan jarayonlarning matematik modelini qurish, sonli echishning samarali usullarini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
o‘zgaruvchan koeffisientli Gerasimov-Kaputo tipidagi kasr tartibli hosilaga ega Rikatti tenglamasi asosida to‘yinishli jarayonlarning matematik modellari qurilgan;
nolokal oshkormas chekli-ayirmali sxemaning hamda nolokal oshkor chekli-ayirmali sxemaning approksimatsiyasi, turg‘unlik va yaqinlashish teoremalari isbotlangan;
to‘yinishli jarayonlarning matematik modellarini echish uchun N`yutonning modifikatsiyalangan usuli yaqinlashishining zaruriy sharti topilgan;
Runge qoidasiga ko‘ra sonli usullarning hisoblash aniqligi baholangan;
sonli echimlarning aniq echimlar bilan taqqoslashdagi hisoblash aniqligi baholangan;
o‘zgaruvchan koeffisientli kasr tartibli hosilaga ega Rikatti tenglamalariga asoslangan modellar uchun qo‘yilgan chegaraviy masalalarni sonli echish va natijalarni vizuallashtirish algoritmlari hamda dasturiy ta’minoti yaratilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: O‘zgaruvchan koeffisientli kasr tartibli hosilaga ega Rikatti tenglamalariga asoslangan modellarni echish uchun nolokal oshkormas chekli-ayirmali sxemalarni ishlab chiqish va uning yaqinlashishiga oid olingan natijalar asosida:
kasr tartibli hosilaga ega Rikatti tenglamalariga asoslangan modellar uchun qo‘yilgan chegaraviy masalalarni sonli echish va natijalarni vizuallashtirish algoritmlaridan 19-31-50027mol_nr. raqamli “Ereditar Rikatti tenglamasi yordamida ba’zi fizik jarayonlarni matematik modellashtirish” granti doirasida quyosh faolligi dinamikasini kompyuterli modellashtirishda qo‘llanilgan (Rossiya fanlar akademiyasi Uzoq sharq bo‘limi Kosmofizik tadqiqotlar va radioto‘lqinlar tarqalishi institutining 2022 yil 3 fevraldagi 54-son ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning qo‘llanilishi quyosh faolligi sikllari dinamikasini matematik modellashtirish – MMDCSA dasturini yaratish imkonini bergan;
to‘yinishli jarayonlarning matematik modellarini echish uchun N`yutonning modifikatsiyalangan usulidan AAAA-A19-119013190079-5 raqamli “Geofizik jarayonlarni matematik modellashtirish va elementar zarralar fizikasi” granti doirasida quyoshning ko‘tarilishdagi faollik dinamikasini o‘rganishda qo‘llanilgan (Rossiya fanlar akademiyasi Kabardino-Balkar ilmiy markazi Amaliy matematika va avtomatlashtirish institutining 2022 yil 1 fevraldagi 01-14/3-sonli ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning qo‘llanilishi quyoshning berilgan vaqt oralig‘idagi faollik dinamikasini aniqlash imkonini bergan.