Altiev Razzoq Saidovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Firibgarlikning jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari», 12.00.08 – Jinoyat huquqi. Kriminologiya. Jinoyat-ijroiya huquqi (yuridik fanlar).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2020.3.PhD/Yu201.
Ilmiy rahbar: Ochilov Hasan Rashidovich, yuridik fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat yuridik universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat yuridik universiteti, DSc.07/13.05.2020.Yu.22.03.
Rasmiy opponentlar: Abduqodirov Sherzod Yoqubjonovich, yuridik fanlar doktori, dotsent; Axmedova Guzalxon Utkurovna, yuridik fanlar doktori.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qoshidagi Yuristlar malakasini oshirish markazi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi o‘zgalar mulkini firibgarlik yo‘li bilan talon-toroj qilishning jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlarini kompleks o‘rganish asosida aniqlangan muammolarning echimini topish hamda mazkur jinoyatning oldini olishni takomillashtirishga oid taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iboratdir.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
jinoyat qonunchiligida xizmat mavqeidan foydalanib o‘zgalar mulkini firibgarlik yo‘li bilan talon-taroj qilish og‘irlashtiruvchi holat sifatida baholanishi zarurligi asoslangan;
firibgarlik jinoyatini sodir etish natijasida jabrlanuvchiga ancha miqdorda zarar etkazilgan taqdirda mazkur qilmish O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasi 2-qismi bilan kvalifikatsiya qilinishi zarurligi asoslab berilgan;
firibgarlik jinoyati natijasida mulk yoki unga bo‘lgan huquq nafaqat mulkdordan, balki uning vakilidan ham o‘zlashtirilishi mumkinligi asoslangan;
aldov yo‘li bilan kompyuter texnikasi vositalari yordamida manipulyasiya qilish orqali talon-toroj qilish kompyuter texnikasi vositalaridan foydalanib sodir etilgan firibgarlik sifatida baholanishi zarurligi asoslab berilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Firibgarlik jinoyatining jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlarini tadqiq etish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
xizmat mavqeidan foydalanib o‘zgalar mulkini firibgarlik yo‘li bilan talon-taroj qilishni og‘irlashtiruvchi holat sifatida belgilash zarurligi to‘g‘risidagi taklif JK 168-moddasi 3-qismiga o‘zgartirish kiritishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Korrupsiyaga qarshi kurashish va sud-huquq masalalari qo‘mitasining 2020 yil 11 maydagi 06/1-05/1214-son ma’lumotnomasi). Ushbu taklifning qabul qilinishi xizmat mavqeidan foydalanib sodir etilgan firibgarlikning differensiatsiyasiga xizmat qilgan;
o‘zgalar mulkini aldash yoki ishonchni suiiste’mol qilish yo‘li bilan ancha miqdorda talon-taroj qilinishini og‘irlashtiruvchi holat sifatida differensiatsiya qilinishi zarurligi to‘g‘risidagi taklifdan Jinoyat kodeksi 168-moddasi 2-qismiga o‘zgartirish kiritishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Korrupsiyaga qarshi kurashish va sud-huquq masalalari qo‘mitasining 2020 yil 11 maydagi 06/1-05/1214-son ma’lumotnomasi). Ushbu taklifning qabul qilinishi firibgarlik natijasida etkazilgan zarar miqdoridan kelib chiqib, aybdorga adolatli jazo tayinlashga xizmat qilgan;
firibgarlik deganda o‘zganing mulki yoki mulkka bo‘lgan huquqini aldash yoki ishonchni suiiste’mol qilish yo‘li bilan qonunga xilof ravishda hamda tekin egallash tushunilishi lozimligi, shuningdek, mulk yoki unga bo‘lgan huquq nafaqat mulkdordan, balki uning vakilidan ham o‘zlashtirilishi mumkinligi to‘g‘risidagi taklifdan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2017 yil 11 oktyabrdagi «Firibgarlikka oid ishlar bo‘yicha sud amaliyoti to‘g‘risida»gi 35-son qarorining 3-bandiga o‘zgartirish kiritishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining 2020 yil 9 oktyabrdagi 08/UM-587-20-son xati). Ushbu taklifning qabul qilinishi qilmishni jinoyat sifatida baholash va unga nisbatan jazo tayinlashda jinoyat qonunining qonuniylik va insonparvarlik prinsiplariga rioya etilishiga xizmat qilgan;
moliya, bank muassasalari, fondlar va shu kabilarda bo‘lgan mulkni aldov yo‘li bilan kompyuter texnikasi vositalari yordamida manipulyasiya qilish orqali talon-taroj qilish kompyuter texnikasi vositalaridan foydalanib sodir etilgan firibgarlik sifatida baholanishi lozimligi to‘g‘risidagi taklifdan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2017 yil 11 oktyabrdagi «Firibgarlikka oid ishlar bo‘yicha sud amaliyoti to‘g‘risida»gi 35-son qarorining 20-bandini yangi tahrirda qabul qilishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining 2020 yil 9 oktyabrdagi 08/UM-587-20-son xati). Ushbu taklifning qabul qilinishi kompyuter texnikasi vositalaridan foydalanib, sodir qilingan firibgarlikni to‘g‘ri kvalifikatsiya qilinishiga xizmat qilgan.