Salieva Gulrux Baxodirovnaning 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy darajalar beriladigan fan tarmogʻi): “4,6-Diamino-2-merkaptopirimidin asosida S-alkil mahsulotlari sintezi va ularning biologik faolligi”, 02.00.03 - Organik kimyo (kimyo fanlari). 
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.4.PhD/K622.
Ilmiy rahbar: Xoliqov Tursunali Suyunovich, kimyo fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O'zbekiston Milliy universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Milliy universiteti, DSc 03/30.12.2019.K.01.03.
Rasmiy opponentlar: Maksumov Abduhamid Gafurovich, kimyo fanlari doktori, professori; Jo‘raqulov Sherzod Niyatqobulovich, kimyo fanlari doktori, katta ilmiy xodim. 
Yetakchi tashkilot: Toshkent farmatsevtika instituti. 
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi 4,6-Diamino-2-merkaptopirimidin asosida S-alkil mahsulotlari sintezi va ularning biologik faolligini tadqiq qilishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
Ilk bor DAMP ning n-geptil, n-nonil, allil-, propargil-, 4-metilbenzil-, 2,4-dimetilbenzil-, 2,5-dimetilbenzil-, 2,6-dimetilbenzil-, 3-xlorobenzil-, 4-xlorobenzil-, 2,4-dixlorobenzil-, 2,6-diftorobenzil- hosilalari sintez qilingan;
Ilk bor “one pot” sintez usulida DAMPning -allil, -propargil, -benzil, -2,4-dimetilbenzil, -2,5-dimetilbenzil radikal tutgan tioalkilatsetoefir birikmalari sintez qilingan;
S-alkil hosilalarida zanjir uzunligi ortishi bilan reaksiya unumi kamaygan, harorat 20-70 oC gacha ortganda reaksiya unumi ortib borib, n-butil, n-pentil, n-geksil hosilalar uchun  harorat 50 oC da, n-geptil, n-nonil hosilalar uchun esa 70 oC da monomahsulot hosil bo‘lishi aniqlangan;
DAMPning allil, propargil hosilalari sintezi proton va aproton erituvchilarda olib borilganda reaksiya unumi aproton erituvchilarda yuqori bo‘lgan. DAMPning natriyli tuzi bilan allil, propargil bromidlar nisbati 1:2 bo‘lganda reaksiya tezligi va reaksiya unumi yuqoriligi (90%) isbotlangan;
DAMP bilan elektronodonor o‘rinbosarlar saqlagan dimetilalmashgan benzil hosilalarning nukleofil almashinish reaksiyalariga kirishish qobiliyati 2,4-dimetilbenzil xlorid < 2,5-dimetilbenzil xlorid < 2,6-dimetilbenzil xlorid qatorda kamayib borishi aniqlangan;
DAMP asosida olingan S-alkil hosilalarning tuzilishi mass spektrometrik, YaMR, IQ spektroskopik va RTT usullari yordamida isbotlangan;
Etalon “sisplatin” (11,07 µM), dori vositasiga nisbatan DAMP ning 2,5-dimetilbenzil hosilasi (4,42 µM) bachadon bo‘yni saraton hujayralariga (Hela) 2.5 marta ko‘proq foallik ko‘rsatib, tirik hujayralarning 95,8% ni  nobut qilgan. 
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. DAMPning alkil galogenidlar bilan reaksiyalari bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
2-{(2,4-dimetilbenzil)tio}pirimidin-4,6-diaminning rentgen tuzilish tahlili (RTT) natijalari Kembridj kristallografik markazi ma’lumotlar bazasiga kiritilgan (Cambridge Crystallographic Data Centre ning 2025-yil 25-martdagi 2431935-sonli ma’lumotnoma). Natijada, almashingan tiopirimidin hosilalari tarkibiga kiruvchi yangi moddalarning tuzilishini aniqlash imkonini bergan;
Toshkent farmatsevtika instituti “Innovatsion farmatsevtik birikmalar” ilmiy laboratoriyasida bajarilgan “Akvaporin kanallarini biologik faol birikmalar yordamida bloklash orqali saraton hujayralari proliferatsiyasini cheklash: molekulyar darajadagi eskperimental tadqiqotlar” (2022-2024 yy) mavzusida bajarilgan fundamental loyihada foydalanilgan (Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi 2025-yil 14-mart № 03/17-668-son ma’lumotnomasi). Natijada, 4,6-diamino-2-merkaptopirimidin asosida sintez qilingan S-alkil birikmalar jigar saraton (HepG2) hujayrasini ingibirlash faolligini namoyon qilgan.