Axmedov Nizomiddin Ilxomovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Ortirilgan yurak nuqsonlari istiqbolini belgilovchi immunologik mezonlar tavsifi” 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam:  B2021.4.PhD/Tib2327.
Ilmiy rahbar: Xamdamov Baxtiyor Zarifovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Rasmiy opponentlar: Fayzullaeva Nigora Yax’yaevna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Kenjaev Majid Latipovich, tibbiyot  fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: Toshkent pediatriya instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: orttirilgan yurak nuqsonlari istiqbolini belgilovchi immunologik mezonlarni tavsiflashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda T-immunodefisit xolati yuzaga kelishi sababli CD3+-, CD4+-, CD8+- va CD95+-limfotsitlar va IRI ko‘rsatkichi ishonarli kamayishi fonida CD20+-, CD16+- va CD25+-limfotsitlar miqdorining keskin ortishi isbotlangan; 
ilk bor yurak nuqsonlari (YuAN, YuMN, YuK va AN) aniqlangan bemorlarda yallig‘lanish jarayoni kuchayishi sababli bemorlarning klinik holati chuqurlashuviga to‘g‘ri proporsional ravishda VEGF va TGF-β miqdorining ishonarli keskin ortishi isbotlangan;
 ilk bor yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda yallig‘lanish jarayoni kuchayishi sababli immunoglobulinlar miqdorida kasallikning nozologik ko‘rinishlari orasida ishonarli farqlanmasdan o‘ziga xos disbalanslik - IgA va  IgM miqdorlarining ortishi fonida IgG miqdorining keskin kamayishi aniqlangan;
yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda kasallik og‘irlik darajasi ortishi sababli SRO, ASL-O, RO miqdorlari o‘zgarishlari yallig‘lanish hamda to‘qimalar shikastlanishi indikatorlari, VEGF va TGF-β miqdori ko‘rsatkichlari o‘zgarishlari kasallik istiqbolini belgilovchi diagnostik hamda prognostik sezgir markyorlar ekanligi ibotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
orttirilgan yurak nuqsonlari istiqbolini belgilovchi immunologik mezonlarni tavsiflash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangiligi: ilk bor yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda T-immunodefisit xolati yuzaga kelishi sababli CD3+-, CD4+-, CD8+- va CD95+-limfotsitlar va IRI ko‘rsatkichi ishonarli kamayishi fonida CD20+-, CD16+- va CD25+-limfotsitlar miqdorining keskin ortishi isbotlanganligi bo‘yicha «Turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 11 noyabrdagi 23-m/129-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi bo‘yicha 21.12.2023 yildagi 148-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filiali bo‘yicha 19.12.2023 yildagi 48-sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 8 iyuldagi 02/13-son ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi, yurak nuqsonlarini erta tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish,  nogironlik darajasini pasaytirishga va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filialining klinik amaliyotiga joriy etilishi turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usulini qo‘llash davolash taktikasini optimallashtirish, kasallik yakuni istiqbolini belgilash orqali har bir bemor immun statusini baholashda ajratilgan mablag‘ning 135000 so‘m tejash imkon yaratishi asoslangan. Xulosa: yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda T-immunodefisit xolati yuzaga kelishida CD3+-, CD4+-, CD8+- va CD95+-limfotsitlar va IRI ko‘rsatkichi kamayishi xamda CD20+-, CD16+- va CD25+-limfotsitlar miqdori ortishi asoslangan.
ikkinchi ilmiy yangiligi: ilk bor yurak nuqsonlari (YuAN, YuMN, YuK va AN) aniqlangan bemorlarda yallig‘lanish jarayoni kuchayishi sababli bemorlarning klinik holati chuqurlashuviga to‘g‘ri proporsional ravishda VEGF va TGF-β miqdorining ishonarli keskin ortishi isbotlanganligi bo‘yicha «Turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 11 noyabrdagi 23-m/129-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi bshhyicha 21.12.2023 yildagi 148-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filiali bo‘yicha 19.12.2023 yildagi 48-sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 8 iyuldagi 02/13-son ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi, yurak nuqsonlarini erta tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish,  nogironlik darajasini pasaytirishga va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filialining klinik amaliyotiga joriy etilishi turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usulini qo‘llash davolash taktikasini optimallashtirish, kasallik yakuni istiqbolini belgilash orqali har bir bemor immun statusini baholashda ajratilgan mablag‘ning 135000 so‘m tejash imkon yaratishi asoslangan. Xulosa: yurak nuqsonlari (YuAN, YuMN, YuK va AN) aniqlangan bemorlarda yallig‘lanish jarayoni kuchayishi sababli bemorlarning klinik holati chuqurlashuviga to‘g‘ri proporsional ravishda VEGF va TGF-β miqdorining o‘zgarishiga bog‘liqligi asoslangan.
uchinchi ilmiy yangiligi: ilk bor yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda yallig‘lanish jarayoni kuchayishi sababli immunoglobulinlar miqdorida kasallikning nozologik ko‘rinishlari orasida ishonarli farqlanmasdan o‘ziga xos disbalanslik - IgA va  IgM miqdorlarining ortishi fonida IgG miqdorining keskin kamayishi aniqlanganligi bo‘yicha «Turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 11 noyabrdagi 23-m/129-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi bshhyicha 21.12.2023 yildagi 148-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filiali bo‘yicha 19.12.2023 yildagi 48-sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 8 iyuldagi 02/13-son ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi, yurak nuqsonlarini erta tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish,  nogironlik darajasini pasaytirishga va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filialining klinik amaliyotiga joriy etilishi turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usulini qo‘llash davolash taktikasini optimallashtirish, kasallik yakuni istiqbolini belgilash orqali har bir bemor immun statusini baholashda ajratilgan mablag‘ning 135000 so‘m tejash imkon yaratishi asoslangan. Xulosa: yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda yallig‘lanish jarayoni kuchayishi immunoglobulinlar miqdorida o‘ziga xos disbalanslik – IgA, IgM, IgG miqdorlarining o‘zgarishiga bog‘liqligi asoslangan.
to‘rtinchi ilmiy yangiligi: yurak nuqsonlari aniqlangan bemorlarda kasallik og‘irlik darajasi ortishi sababli SRO, ASL-O, RO miqdorlari o‘zgarishlari yallig‘lanish hamda to‘qimalar shikastlanishi indikatorlari, VEGF va TGF-β miqdori ko‘rsatkichlari o‘zgarishlari kasallik istiqbolini belgilovchi diagnostik hamda prognostik sezgir markyorlar ekanligi ibotlanganligi bo‘yicha «Turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 11 noyabrdagi 23-m/129-sonli hulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi bshhyicha 21.12.2023 yildagi 148-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filiali bo‘yicha 19.12.2023 yildagi 48-sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 8 iyuldagi 02/13-son ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi, yurak nuqsonlarini erta tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish,  nogironlik darajasini pasaytirishga va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasi va Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro mintaqaviy filialining klinik amaliyotiga joriy etilishi turli yurak nuqsonlari kuzatilgan bemorlar immun tizimidagi o‘zgarishlarni baholash usulini qo‘llash davolash taktikasini optimallashtirish, kasallik yakuni istiqbolini belgilash orqali har bir bemor immun statusini baholashda ajratilgan mablag‘ning 135000 so‘m tejash imkon yaratishi asoslangan. Xulosa: yurak nuqsonlari kasalligi keshishida SRO, ASL-O, RO miqdorlari xamda VEGF va TGF-β miqdori ko‘rsatkichlari o‘zgarishlari kasallik istiqbolini belgilovchi diagnostik hamda prognostik sezgir markyorlar ekanligi asoslangan.