Sayt test rejimida ishlamoqda

Ахмедов Сайқал Абдуракҳмоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Абу Баракот Насафийнинг ҳанафий фиқҳи ривожига қўшган ҳиссаси (Ал-Вофий асари асосида)» (тарих фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2020.4.PhD/Tar838.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон халқаро ислом академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон халқаро ислом академияси, DSc.35/30.12.2019.Isl/Tar/F.57.01.
Илмий раҳбар: тарих фанлари доктори (DSc), профессор Махсудов  Давронбек Икромович.
Расмий оппонентлар: юридик фанлар доктори, профессор Ражабова Мавжуда Абдуллаевна, исломшунослик фанлари бо'йича фалсафа доктори Қосимов Миржалол Абдуғаффорович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистондаги ислом сивилизацияси маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади “ал-Вофий” асари асосида Абул Баракот Насафийнинг ҳанафий фиқҳи ривожидаги ўрнини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
“ал-Вофий” (الوافي) асарининг кириш қисмида қўлланилган гапини қайтариб бўлмайдиган азизларнинг илтимосларидан кейин китобни ёздим – بعد إلتماس ممن لا يرد كلامه жумласидаги илтимос сўзи араб адабиётларида учрамай, балки туркий олимлар томонидан кенг ишлатилиши асосида Абул Баракот Насафий келиб чиқиши туркий халқларга мансуб олим экани далилланган;
Абул Баракот Насафий “ал-Вофий” асарида тўрт мазҳабнинг етакчи олимлари исмларининг бош ҳарфларини қўллаш орқали фиқҳий асарлар тизимига шартли қисқартмалар қўллаш услубини олиб кирганлиги аниқланган;
асарнинг боблари якунида турли масалалар –المسائل المتفرقة  қисмини келтириб, мавзу доирасида келажакда пайдо бўлиши мумкин бўлган эҳтимолий масалаларнинг шаръий жавоблари берилиши билан манбанинг ҳам тарихий, ҳам кейинги давр учун аҳамиятли экани асослаб берилган;
олим одатда китоб ёзишнинг икки хил анъаналари (ҳадис китобларида ҳар бир мавзу китоб – كتاب, фиқҳий асарларда эса, боб – باب деб номланиши)дан фарқли равишда “ал-Вофий” номли фиқҳий асари бобларига китоб – كتاب сарлавҳаси остида ном бергани билан унинг айрим ҳадис илми манбаларига хос услубларни фиқҳий китоблар тизимига ҳам олиб киргани очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши Абу Баракот Насафийнинг Мовароуннаҳр ханафий фиқҳининг ривожига қўшган хиссаси бўйича олиб боррилган тадқиқотнинг илмий натижалари асосида:
“ал-Вофий” (الوافي) асарининг кириш қисмида қўлланилган гапини қайтариб бўлмайдиган азизларнинг илтимосларидан кейин китобни ёздим – بعد إلتماس ممن لا يرد كلامه жумласидаги илтимос сўзи араб адабиётларида учрамай, балки туркий олимлар томонидан кенг ишлатилиши асосида Абул Баракот Насафий келиб чиқиши туркий халқларга мансуб олим экани далиллангани тўғрисидаги хулосалардан буюртма асосида тайёрланган “Ўрта асрларда яшаган машҳур самарқандлик алломалар” ва “Ўрта аср шарқ алломалари энциклопедияси” китоблар мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказининг 2024-йил 4-февралдаги 02/152 сонли маълумотномаси). Натижада, Абул Абул Баракот Насафий таржимаи ҳолига доир қимматли маълумотлар илмий жамоатчиликка етиб боришига хизмат қилган;
Абул Баракот Насафий “ал-Вофий” асарида тўрт мазҳабнинг етакчи олимлари исмларининг бош ҳарфларини қўллаш орқали фиқҳий асарлар тизимига шартли қисқартмалар қўллаш услубини олиб кирганлиги аниқлангани тўғрисидаги илмий хулосалар буюртма асосида тайёрланган “Ҳанафий фақиҳлари наздида ҳадис илми қоидалари” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг 2024-йил 18-февралдаги 1623 сонли маълумотномаси). Натижада, усул ал-фиқҳ ва ҳадис илми истилоҳлари фанларидаги адабиётлар ва қўлланмаларда кенг учрайдиган тушунчалар ва истилоҳлар мазмунига оид билимлар талаба ўқувчилар эътиборига етказилди;
асарнинг боблари якунида турли масалалар – المسائل المتفرقة  қисмини келтириб, мавзу доирасида келажакда пайдо бўлиши мумкин бўлган эҳтимолий масалаларнинг шаръий жавоблари берилиши билан манбанинг ҳам тарихий, ҳам кейинги давр учун аҳамиятли экани асослаб берилган  тўғрисидаги илмий хулосалар буюртма асосида тайёрланган “Ислом энциклопедияси” китоби мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмитанинг 2024-йил 11-январдаги 02-03/3198 сонли маълумотномаси). Натижада, кенг оммага мовароуннаҳрлик фақиҳлар асарларининг ўзига хос афзалликлари, мазкур даврнинг илмий ва ижтимоий ҳолатлари ўз аксини топгани ҳақидаги малумот етказилди;
олим одатда китоб ёзишнинг икки хил анъаналари (ҳадис китобларида ҳар бир мавзу китоб – كتاب, фиқҳий асарларда эса, боб – باب деб номланиши)дан фарқли равишда “ал-Вофий” номли фиқҳий асари бобларига китоб – كتاب сарлавҳаси остида ном бергани билан унинг айрим ҳадис илми манбаларига хос услубларни фиқҳий китоблар тизимига ҳам олиб киргани очиб берилгани ҳақидаги хулосалардан Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказининг буюртмаси асосида тайѐрланган “Абул Уср Насафий” китоби мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон халқаро ислом академияси ҳузуридаги Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказининг 2024-йил 16-январдаги 01/161 сонли маълумотномаси). Натижада аҳолининг фиқҳий китоблардаги масалалар қамрови, мазмун-моҳияти ҳақидаги билимлари ошишига эришилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish