Yunusov Dilmurod Samixovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Prostata bezi saratoni miniinvaziv jarrohlik davolashda yangi yondashuvlar» 14.00.14 – Onkologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2021.2.PhD/Tib 1929.
Ilmiy rahbar: Tillyashayxov Mirzagaleb Nigmatovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy amaliy tibbiyot markazi, DSc.04/30.12.2019Tib.77.01.
Rasmiy opponentlar: Muxammedaminov Shuxrat Karimdjanovich,  tibbiyot fanlari doktori, professor; Gaybullaev Asilbek Asadovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat tibbiyot universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: tarqalgan prostata bezi saratonida miniinvaziv jarrohlik usullarini qo‘llash orqali davolash natijalarini yaxshilashni takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
uretraning tashqi sfinkterini saqlab qolish texnikasi, uning prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezi to‘qimasini sfinkter to‘qimasidan ajratib olish texnikasi yordamida majburiy siydikni ushlab qolishga qaratilgan uretraning tashqi sfinkterining faoliyatini saqlash hisobiga jarroxlik amaliyotining utkazishligini isbotlangan;
prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezining hajmining 80 sm3 dan ortiq bo‘lganda transuretral rezeksiyaga nisbatan intraoperatsion prostata bezi to‘qimalaridan yo‘qotiladigan qonining past ko‘rsatkichlarini ta’minlash natijasida usulning xavfsizligi isbotlangan;
HoLEP amaliyoti natijasida mustaqil siydik ayruv faoliyatini tiklash  va androgen-deprivatsion davolash taktikasi bilan birgalikda prostata bezi saratoniga chalingan bemorlarda jarroxlik amaliyotining samaradorligini IPSS, QoL va PVR natijasida umr ko‘rish davomiyliligini uzayishi isbotlangan;
prostata bezi sartonida miniinvaziv endoskopik amaliyotlarni amalga oshirishda infravezikal obstruksiya mavjudligi, doimiy siydik pufagi kateterlashdan rad etishda samarali (chanoq son bo‘g‘imlarning koksartrozi, nur terapiyasida man etilishi) natijalari hisobiga asoratlarni kamaytirish taktikasi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Muvofiqlashtiruvchi-ekspert kengashining 2024 yil 21 yanvardagi 6-son xulosasiga ko‘ra (ilmiy yangilikni boshqa sog‘liqni saqlash muassasalariga joriy etish to‘g‘risida Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining 2024 yil 17 yanvardagi 01-4/255 -sonli xati Sog‘liqni saqlash vazirligiga taqdim etilgan):
birinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: uretraning tashqi sfinkterini saqlab qolish texnikasi, uning HoLEP prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezi to‘qimasini sfinkter to‘qimasidan ajratib olish texnikasi yordamida majburiy siydikni ushlab qolishga qaratilgan uretraning tashqi sfinkterining faoliyatini saqlash hisobiga jarroxlik amaliyotining o‘rni isbotlangan; 
Ilmiy yangilikning ahamiyati: infravezikal obstruksiyani bartaraf etishning miniinvaziv jarrohlik va konservativ usullarini qiyosiy tahlil qilishda, jarrohlik usullari funksional jihatdan, prostata bezi saratonining keng tarqalgan shakllari bo‘lgan bemorlarda miniinvaziv jarrohlik amaliyotlarni o‘tkazish samarali onkologik va funksional natijalarni ta’minlashda bemorlarni ehtiyotkorlik bilan tanlashga bog‘liqligi o‘rni asoslangan operatsiya usuli tanlangan; 
Ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: Olingan ilmiy natijalar uretraning tashqi sfinkterini saqlab qolish texnikasi, uning HoLEP prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezi to‘qimasini sfinkter to‘qimasidan ajratib olish texnikasi yordamida majburiy siydikni ushlab qolishga qaratilgan uretraning tashqi sfinkterining faoliyatini saqlash hisobiga jarroxlik amaliyotining o‘rni isbotlanganligi Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DMning 2023 yilning 19 oktyabrdagi 38-1 sonli buyruq bilan,  SPOOO «ZARMED PRATIKSHA HOSPITALS GROUP» 2023 yilning 02 oktyabrdagi 50-a-sonli buyruq bilan amaliyotga joriy etilgan. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: taklif etilgan jarroxlik amalaiyoti birinchi marta uretraning tashqi sfinkterini saqlab qolish texnikasidan foydalanish orqali prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezi to‘qimasini sfinkter to‘qimasidan ajratib olish texnikasi yordamida majburiy siydikni ushlab qolishga qaratilgan uretraning tashqi sfinkterining faoliyatini saqlash orqali jarroxlik amaliyotining ahamiyati va samaradorligi orqali  xastalikning asoratlarini oldini olish bemorlar umr davomiyligini uzayishiga qaratilgan zamonaviy tashxislash tartibi yaxshilangan. 
Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: birinchi marta uretraning tashqi sfinkterini saqlab qolish texnikasidan foydalanish orqali prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezi to‘qimasini sfinkter to‘qimasidan ajratib olish texnikasi yordamida majburiy siydikni ushlab qolishga qaratilgan uretraning tashqi sfinkterining faoliyatini saqlash orqali davlat byudjetidan sarf xarajatlarni bir nafar bemor uchun 2142000 so‘mga iqtisod qilishga erishilgan va shifoxoanla bo‘lish vaqtini  2-3 kunga qisqartirish imkonini bergan.
 Xulosa: prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezi to‘qimasini sfinkter to‘qimasidan ajratib olish texnikasi yordamida majburiy siydikni ushlab qolishga qaratilgan uretraning tashqi sfinkterining faoliyatini saqlashda bir nafar bemor uchun byudjet mablag‘laridan sarf xarajatlarni 2142000 so‘mga iqtisod qilishga erishilgan.
ikkinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezining hajmining 80 sm3 dan ortiq bo‘lganda transuretral rezeksiyaga nisbatan intraoperatsion prostata bezi to‘qimalaridan yo‘qotiladigan qonining past ko‘rsatkichlarini ta’minlash natijasida usulning xavfsizligi isbotlangan;
Ilmiy yangilikning ahamiyati: operatsiyadan keyingi va erta ko‘rsatkichlardagi eng muhim farqlar prostata bezi saratoni TUR o‘tkazish uchun kamroq vaqt talab qilinishi, operatsiyaning o‘rtacha davomiyligi 76,4±25 daqiqa, HoLEP uchun esa 99,1±31,2 daqiqani, olib tashlangan prostata bezi o‘rtacha hajmi (70,5±16,6 va 88,6± 38,4 sm3 o‘z navbatida) va qon yo‘qotish o‘rtacha hajmi (202,2±92,1 i 68,3±29,8 ml o‘z navbatida) HoLEP eng yaxshi natijalarni ko‘rsatgan.
Ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: Olingan ilmiy natijalar prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezining hajmining 80 sm3 dan ortiq bo‘lganda transuretral rezeksiyaga nisbatan intraoperatsion prostata bezi to‘qimalaridan yo‘qotiladigan qonining past ko‘rsatkichlarini ta’minlash natijasida usulning xavfsizligi isbotlanganligi Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DMning 2023 yilning 19 oktyabrdagi 38-1 sonli buyruq bilan,  SPOOO «Zarmed pratiksha hospitals group» 2023 yilning 02 oktyabrdagi 50-a-sonli buyruq bilan amaliyotga joriy etilgan. 
Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: prostata bezi saratonining keng tarqalgan shakllari bo‘lgan bemorlarda miniinvaziv jarrohlik amaliyotlarni o‘tkazish samarali onkologik va funksional natijalarni ta’minlashda bemorlarni ehtiyotkorlik bilan tanlashga bog‘liqligi bashoratlash orqali samarali davolash  tartibini tatbiq etish imkonini bergan.
Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezining hajmining 80 sm3 dan ortiq bo‘lganda transuretral rezeksiyaga nisbatan intraoperatsion prostata bezi to‘qimalaridan yo‘qotiladigan qonining past ko‘rsatkichlarini ta’minlash va bir nafar bemor uchun byudjet mablag‘laridan sarf xarajatlarni 2142000 so‘mga iqtisod qilishga erishilgan.
Xulosa: prostata bezi sartonida HoLEP jarroxlik amaliyotida prostata bezining hajmining 80 sm3 dan ortiq bo‘lganda transuretral rezeksiyaga nisbatan intraoperatsion prostata bezi to‘qimalaridan yo‘qotiladigan qonining past ko‘rsatkichlarini ta’minlash uchun 1 nafar bemor hisobiga byudjet mablag‘laridan 2142000 so‘mga iqtisod qilishga erishilgan.
uchinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: HoLEP amaliyoti natijasida mustaqil siydik ayruv faoliyatini tiklash  va androgen-deprivatsion davolash taktikasi bilan birgalikda prostata bezi saratoniga chalingan bemorlarda jarroxlik amaliyotining samaradorligini IPSS, QoL va PVR natijasida umr ko‘rish davomiyliligini uzayishi isbotlangan;
Ilmiy yangilikning ahamiyati: HoLEP amaliyoti natijasida mustaqil siydik ayruv faoliyatini tiklash  va androgen-deprivatsion davolash taktikasi bilan birgalikda prostata bezi saratoniga chalingan bemorlarda jarroxlik amaliyotining samaradorligini IPSS, QoL va PVR natijasida umr ko‘rish davomiyliligini uzayishi isbotlangan;
Ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: Olingan ilmiy natijalar HoLEP amaliyoti natijasida mustaqil siydik ayruv faoliyatini tiklash  va androgen-deprivatsion davolash taktikasi bilan birgalikda prostata bezi saratoniga chalingan bemorlarda jarroxlik amaliyotining samaradorligini IPSS, QoL va PVR natijasida umr ko‘rish davomiyliligini uzayishi isbotlanganligi Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DMning 2023 yilning 19 oktyabrdagi 38-1 sonli buyruq bilan,  SPOOO «Zarmed pratiksha hospitals group» 2023 yilning 02 oktyabrdagi 50-a-sonli buyruq bilan amaliyotga joriy etilgan.
Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: plevral ichi kimyoterapiyasida gidrokortizon va lidazaning qo‘shilishi plevral yiringning reologik xususiyati hamda absorbsiyaning yaxshilash, shuningdek, plevral shvart paydo bo‘lishining kichrayishiga bog‘liqligi  baholash orqali ushbu usulining samaradorligini oshirishi, bemorlarning hayot sifatini yaxshilash orqali samarali davolash tartibini tatbiq etish imkonini bergan. 
Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: HoLEP amaliyoti natijasida mustaqil siydik ayruv faoliyatini tiklash  va androgen-deprivatsion davolash taktikasi bilan birgalikda prostata bezi saratoniga chalingan bemorlarda jarroxlik amaliyotining samaradorligini ta’minlash uchun orqali davlat byudjetidan sarf xarajatlarni bir nafar bemor uchun 2142000 so‘mga iqtisod qilishga erishilgan va shifoxonada bo‘lish vaqtini 2-3 kunga qisqartirish imkonini bergan.
Xulosa: HoLEP amaliyoti natijasida mustaqil siydik ayruv faoliyatini tiklash  va androgen-deprivatsion davolash taktikasi bilan birgalikda prostata bezi saratoniga chalingan bemorlarda jarroxlik amaliyotining samaradorligini baholash uchun 2142000 so‘mga iqtisod qilishga erishilgan;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: prostata bezi sartonida miniinvaziv endoskopik amaliyotlarni amalga oshirishda infravezikal obstruksiya mavjudligi, doimiy siydik pufagi kateterlashdan rad etishda samarli (chanoq son bo‘g‘imlarning koksartrozi, nur terapiyasida man etilishi) natijalari hisobiga asoratlarni kamaytirish taktikasi isbotlangan.
Ilmiy yangilikning ahamiyati: prostata bezi sartonida miniinvaziv endoskopik amaliyotlarni amalga oshirishda infravezikal obstruksiya mavjudligi, doimiy siydik pufagi kateterlashdan rad etishda samarli hisoblanasada, uning ijobiy natijasi umr ko‘rish davomiyligini oshirish va mestatik  ko‘rinishlarni kamaytirishga asos bo‘lsa, chanoq son bo‘g‘imlarning koksartrozi, nur terapiyasida ushbu  miniinvaziv jarroxlik amaliyoti man etilishi qayt qilinganligi operatsiyaning nazariy asoslari bilan isbotlanganligi davolash taktikasida ko‘rsatilganligi bilan ajralib turadi.
Ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: Olingan ilmiy natijalar prostata bezi sartonida miniinvaziv endoskopik amaliyotlarni amalga oshirishda infravezikal obstruksiya mavjudligi, doimiy siydik pufagi kateterlashdan rad etishda samarli (chanoq son bo‘g‘imlarning koksartrozi, nur terapiyasida man etilishi) natijalari hisobiga asoratlarni kamaytirish taktikasi isbotlanganligi Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DMning 2023 yilning 19 oktyabrdagi 38-1 sonli buyruq bilan, SPOOO «Zarmed pratiksha hospitals group» 2023 yilning 02 oktyabrdagi 50-a-sonli buyruq bilan amaliyotga joriy etilgan.
Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: prostata bezi saratoni mavjud bo‘lgan bemorlarda radikal prostatektomiyasiga karshi ko‘rsatmalar bo‘lsa va shu bemorlarda pastki siydik yo‘llarining alomatlari bartaraf etishda prostata bezini HoLEP amaliyotining samaradorligini aniq taktikasi ishlab chiqish orqali umr ko‘rish davomiyligini uzaytirish ko‘rsatib o‘tilgan.
Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: prostata bezi sartonida miniinvaziv endoskopik amaliyotlarni amalga oshirishda infravezikal obstruksiya mavjudligi, doimiy siydik pufagi kateterlashdan rad etishda samarli (chanoq son bo‘g‘imlarning koksartrozi, nur terapiyasida man etilishi) natijalari hisobiga asoratlarni kamaytirish taktikasi isbotlangan tatbiq etish orqali bdjetidan sarf xarajatlarni 2142000 so‘mga iqtisod qilishga erishilgan.
 Xulosa: prostata bezi sartonida miniinvaziv endoskopik amaliyotlarni amalga oshirish chanoq son bo‘g‘imlarning koksartrozi, nur terapiyasida man etilishi hisobiga asoratlarni oldini uchun 1 nafar bemor hisobiga byudjet mablag‘larini bir kurs uchun 2142000 so‘mga iqtisod qilish va bemorlarning hayot sifatini oshirish imkonini bergan iqtisod qilishga erishilgan;
 D.S.Yunusovning «Prostata bezi saratoni miniinvaziv jarrohlik davolashda yangi yondashuvlar» mavzusidagi dissertatsiya tadqiqotida olingan yuqoridagi 4 ta ilmiy yangilik boshqa sog‘liqni saqlash muassalariga joriy etish bo‘yicha Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining 2024 yildagi 17 yanvardagi 01-4/255-son xati Sog‘liqni Saqlash vazirligiga taqdim etilgan.