Tairova Sevara Furkatovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «O‘tkir va surunkali gaymoritlarning immunobiologik xususiyatlari», 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2018.1.PhD/Tib536.
Ilmiy rahbar: Nuraliev Nekkadam Abdullaevich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Sanitariya gigiena va kasb kasalliklari ilmiy-tekshirish instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Rasmiy opponentlar: Ziyadullaev Shuxrat Xudayberdievich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Mirraximova Maktuba Xabibullaevna, tibbiyot fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: Toshkent pediatriya tibbiyot instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: o‘tkir va surunkali gaymoritlarning immunobiologik xususiyatlarini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor o‘tkir va surunkali yiringli gaymoritli bemorlarda aniqlangan CD8+, CD16+, CD20+, CD23+, IgA, IgM, IgE miqdorlarining ortishi va CD3+, CD4+, CD4+/CD8+, CD95+ miqdorlarining kamayishi bilan kechayotgan yallig‘lanish jarayon immunologik jihatdan farqlanmasligi aniqlangan;
ilk bor yiringli gaymoritlarda bakteriologik tekshiruvda aniqlangan 55,26% shtamm monokul`tura va 44,74% shtamm mikroorganizmlar assotsiatsiyalari ko‘rinishidagi xolat davolashdan so‘ng 46,7% kuzatilgan ijobiy bakteriologik natijalar faqat monokul`turalardan iboratligi aniqlangan;
ilk bor yiringli gaymoritlarda davolashdan so‘ng saqlanib qolgan erta faollashuv markerlari (CD23+, CD38+) va tabiiy killerlar (SD16+) yuqori miqdori bakteriologik tadqiqotlarning aniqlangan ijobiy natijalari bilan bog‘liqligi isbotlangan;
ilk bor autoantitanachalarning (oDNK, ANA) spektri va IL-17A ning yuqori miqdori surunkali yiringli gaymorit bilan og‘rigan bemorlarda klinik kechishi bilan o‘zaro bog‘likligi va yallig‘lanish jarayoni patogenezida autoimmun komponentlari ishtiroki isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Immunologiya va inson genomikasi instituti Ekspert kengashining 2023 yil 18 dekabrdagi №PhD 5a-2/005-sonli xulosasiga ko‘ra:
birinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: ilk bor o‘tkir va surunkali yiringli gaymoritli bemorlarda aniqlangan CD8+, CD16+, CD20+, CD23+, IgA, IgM, IgE miqdorlarining ortishi va CD3+, CD4+, CD4+/CD8+, CD95+ miqdorlarining kamayishi bilan kechayotgan yallig‘lanish jarayon immunologik jihatdan farqlanmasligi aniqlangan; ilmiy yangilikning ahamiyati: surunkali yiringli gaymoritli bemorlarda aniqlangan immunologik ko‘rsatkichlar va ularning o‘zaro bog‘liqligi kasallikning aniqlash, rivojlanishi, klinik kechishi va prognozini baholashda muxim rol` o‘ynaydi; ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: ilmiy natijalar sog‘liqni saqlash amaliyotiga, jumladan, Toshkent tibbiyot akademiyasining ko‘p tarmoqli tibbiyot klinikasi amaliy faoliyatlariga joriy qilingan (Immunologiya va inson genomikasi institutining 2023 yil 22 avgustdagi PhD 3u-t/003-son ma’lumotnomasi); ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: surunkali yiringli gaymorit bilan kasallangan bemorlarni o‘z vaqtida immunologik ko‘rsatkichlarni aniqlash ixtisoslashtirilgan davolash taktikasini qo‘llashga, kasalxonada davolanish davomiyligini qisqartirishga xamda asoratlarini kamaytirishga imkon yaratgan va bemorning hayot sifatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan; ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: Toshkent tibbiyot akademiyasining ko‘p tarmoqli tibbiyot klinikada bemorlarda immun tizim faoliyatini baholash va gaymoritlar qo‘zg‘atuvchilarini aniqlashning tashhisiy qiymatini aniqlash uslubi xar bir bakteriologik taxlil bo‘yicha 25000 so‘m tejash va erta tashxis samaradorligini oshirish imkonini bergan; xulosa: Tairova Sevara Furkatovnaning «Surunkali gaymoritda ho‘jayraviy immunitet va autoimmun ko‘rsatkichlarni prognostik ahamiyatini baholash» nomli uslubiy tavsiyanomasi tasdiqlangan (Immunologiya va inson genomikasi institutining 2023 yil 22 avgustdagi PhD 3u-t/003-sonli ma’lumotnomasi);
ikkinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: ilk bor yiringli gaymoritlarda bakteriologik tekshiruvda aniqlangan 55,26% shtamm monokul`tura va 44,74% shtamm mikroorganizmlar assotsiatsiyalari ko‘rinishidagi xolat davolashdan so‘ng 46,7% kuzatilgan ijobiy bakteriologik natijalar faqat monokul`turalardan iboratligi aniqlangan; ilmiy yangilikning ahamiyati: surunkali yiringli gaymoritli bemorlarda bakteriologik tadqiqotlarda aniqlangan monokul`tura va mikroorganizmlar assotsiatsiyalari kasallik kechishi bilan o‘zaro bog‘liqligi, rivojlanishi va prognozini baholashda muxim ahamiyatga ega; ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: ilmiy natijalar sog‘liqni saqlash amaliyotiga, jumladan, Toshkent shahar SEO va JSX boshqarmasi va Toshkent pediatriya tibbiyot instituti klinik shifoxonasi amaliy faoliyatiga joriy qilingan (Sog‘liqni saqlash vazirligining 2022 yil 18 oktyabrdagi 8n-z/553-son ma’lumotnomasi); ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: surunkali yiringli gaymorit bilan kasallangan bemorlarda o‘z vaqtida bakteriologik tadqiqotlarda aniqlangan monokul`tura va mikroorganizmlar assotsiatsiyalari aniqlash ixtisoslashtirilgan davolash taktikasini qo‘llash, kasalxonada davolanish davomiyligini qisqartirirgan xamda asoratlarini kamaytirishga imkon yaratagan va bemorning hayot sifatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan; ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: Toshkent shahar SEO va JSX boshqarmasi va Toshkent pediatriya tibbiyot instituti klinikasi bemorlarda gaymoritlar qo‘zg‘atuvchilarini aniqlashning tashhisiy qiymatini baholash uslubi xar bir bakteriologik taxlil bo‘yicha 25000 so‘m tejash va erta tashxis samaradorligini oshirish imkonini bergan; xulosa: Tairova Sevara Furkatovnaning «Bolalarda surunkali gaymoritlar qo‘zg‘atuvchilarini aniqlashning tashhisiy qiymatini baholash uslubi» nomli uslubiy tavsiyanomasi tasdiqlangan (Sog‘liqni saqlash vazirligining 2022 yil 18 oktyabrdagi 8n-z/553-son ma’lumotnomasi);
uchinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: ilk bor yiringli gaymoritlarda davolashdan so‘ng saqlanib qolgan erta faollashuv markerlari (CD23+, CD38+ ) va tabiiy killerlar ( SD16+) yuqori miqdori bakteriologik tadqiqotlarning aniqlangan ijobiy natijalari bilan bog‘liqligi isbotlangan; ilmiy yangilikning ahamiyati: surunkali yiringli gaymoritli bemorlarda aniqlangan immunologik ko‘rsatkichlar va ularning o‘zaro bog‘liqligi kasallikning aniqlash, rivojlanishi, klinik kechishi va prognozini baholashda muxim rol` o‘ynaydi: ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: ilmiy natijalar sog‘liqni saqlash amaliyotiga, jumladan, Toshkent tibbiyot akademiyasining ko‘p tarmoqli tibbiyot klinikasi amaliy faoliyatlariga joriy qilingan (Immunologiya va inson genomikasi institutining 2023 yil 22 avgustdagi PhD 3u-t/003-son ma’lumotnomasi); ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: surunkali yiringli gaymorit bilan kasallangan bemorlarni o‘z vaqtida immunologik ko‘rsatkichlarni aniqlash ixtisoslashtirilgan davolash taktikasini qo‘llashga, kasalxonada davolanish davomiyligini qisqartirishga xamda asoratlarini kamaytirishga imkon yaratgan va bemorning hayot sifatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan; ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: Toshkent tibbiyot akademiyasining ko‘p tarmoqli tibbiyot klinikada bemorlarda immun tizim faoliyatini baholash va gaymoritlar qo‘zg‘atuvchilarini aniqlashning tashhisiy qiymatini aniqlash uslubi xar bir bakteriologik taxlil bo‘yicha 25000 so‘m tejash va erta tashxis samaradorligini oshirish imkonini bergan; xulosa: Tairova Sevara Furkatovnaning «Surunkali gaymoritda ho‘jayraviy immunitet va autoimmun ko‘rsatkichlarni prognostik ahamiyatini baholash» nomli uslubiy tavsiyanomasi tasdiqlangan (Immunologiya va inson genomikasi institutining 2023 yil 22 avgustdagi PhD 3u-t/003-sonli ma’lumotnomasi).
to‘rtinchi ilmiy yangilik: ilmiy yangilikning mohiyati: ilk bor autoantitanachalarning (oDNK, ANA) spektri va IL-17A ning yuqori miqdori surunkali yiringli gaymorit bilan og‘rigan bemorlarda klinik kechishi bilan o‘zaro bog‘likligi va yallig‘lanish jarayoni patogenezida autoimmun komponentlari ishtiroki isbotlangan; ilmiy yangilikning ahamiyati: surunkali yiringli gaymoritli bemorlarda aniqlangan immunologik ko‘rsatkichlar va ularning o‘zaro bog‘liqligi kasallikning aniqlash, rivojlanishi, klinik kechishi va prognozini baholashda muxim rol` o‘ynaydi; ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi: Toshkent tibbiyot akademiyasining ko‘p tarmoqli tibbiyot klinikada bemorlarda immun tizim faoliyatini baholash va gaymoritlar qo‘zg‘atuvchilarini aniqlashning tashhisiy qiymatini aniqlash uslubi xar bir bakteriologik taxlil bo‘yicha 25000 so‘m tejash va erta tashxis samaradorligini oshirish imkonini bergan; ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi surunkali yiringli gaymorit bilan kasallangan bemorlarni o‘z vaqtida immunologik ko‘rsatkichlarni aniqlash ixtisoslashtirilgan davolash taktikasini qo‘llashga, kasalxonada davolanish davomiyligini qisqartirishga xamda asoratlarini kamaytirishga imkon yaratgan va bemorning hayot sifatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan; ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: Toshkent tibbiyot akademiyasining ko‘p tarmoqli tibbiyot klinikada bemorlarda immun tizim faoliyatini baholash va gaymoritlar qo‘zg‘atuvchilarini aniqlashning tashhisiy qiymatini aniqlash uslubi xar bir bakteriologik taxlil bo‘yicha 25000 so‘m tejash va erta tashxis samaradorligini oshirish imkonini bergan; xulosa: Tairova Sevara Furkatovnaning «Surunkali gaymoritda ho‘jayraviy immunitet va autoimmun ko‘rsatkichlarni prognostik ahamiyatini baholash» nomli uslubiy tavsiyanomasi tasdiqlangan (Immunologiya va inson genomikasi institutining 2023 yil 22 avgustdagi PhD 3u-t/003-sonli ma’lumotnomasi).
