Rashidov Jaloliddin Ibodullaevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida E’LON
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): Irrigatsiya tizimlaridagi parrakli nasoslarning suv oqim qismini takomillashtirish, 05.09.06 - "Gidrotexnika va melioratsiya qurilishi".
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.2.PhD/T3777
Ilmiy rahbarning F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni:
texnika fanlari doktori, professor Glovatskiy Oleg Yakovlievich.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti huzuridagi DSc.03/30.12.2019.T.10.02 raqamli Ilmiy Kengash,
Rasmiy opponentlar: 1. Mahmudov Ernazar Jumaevich – “Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti” bosh ilmiy xodimi, t.f.d., professor, (05.09.07.). 2. Shakirov Baxtiyor Mahmudovich.–.Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti “Elektr energiyasi va nasos stansiyalaridan foydalanish” kafedrasi mudiri, t.f.d., professor, (05.09.06).
Yetakchi tashkilot - Islom Karimov nomidagi Toshkent datlat texnika universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi irrigatsiya tizimlaridagi parrakli nasoslarning suv oqim qismini takomillashtirish iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
konstruksiyasi o‘zgartirilgan parrakli nasos ishchi g‘ildiragiga suvning kirish va chiqish burchaklarini hisoblash usuli takomillashtirilgan hamda nasosning yangi parametrlari va ishchi xarakteristikasi ishlab chiqilgan;
parrakli nasoslar dasturiy nazariyasi bo‘yicha detallarning minimal eyilishini hisoblash usuli orqali markazdan qochma “D320-50” nasosning kostruksiyasi takomillashtirilib D315-71SM nasos ishlab chiqarishga tavsiya qilingan (№ FAP01828 “Markazdan qochma nasos oqim yo‘naltirgichi” nomli foydali modelga patent olingan);
ishchi g‘ildirak parraklar soni, kirish va chiqish burchaklarini o‘zgartirish orqali ishchi ko‘rsatkichlarining samaradorligi oshirilgan;
nasos ishchi g‘ildiragi parraklarini toq o‘rindagilarini kirish qismini o‘zgartirish orqali oqim qismidagi yuklamalarni kamaytirish mumkinligi aniqlangan.
ishchi g‘ildirak parraklarining kirish va chiqish burchaklari asoslanib oqim harakat sohasi konstruksiyasi takomillashtirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Irrigatsiya tizimlarida foydalanilayotgan markazdan qochma parrakli nasoslarning suv oqim qismini takomillashtirish asosida, “SUVMASH”AJda foydali ish koeffisenti 3÷5 % yuqori bo‘lgan yangi konstruksiyadagi nasos tayyorlanib, laboratoriya sinovlaridan o‘tkazildi (O‘zbekiston Respublikasi suv xo‘jaligi vazirligi 2023 yil 25 aprel`dagi 03/37-1205-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, markazdan qochma nasoslarning oqim qismini takomillash-tirilish va g‘ildirakning ishchi ko‘rsatkichlari samaradorligi oshish hisobiga, yiliga har bir nasos agregatini ekspluatatsiya qilishda 24 mln 107 ming 520 so‘m mablag‘ tejash imkoniyati yaratildi.
Ishlab chiqilgan dastur yordamida, markazdan qochma nasoslarning suv oqim sohasida, ishchi qismlarini himoya qilish imkoniyati yaratilgan, ishlash unumdorligi oshirilgan nasos irrigatsiya tizimlaridagi nasos stansiyalarida qo‘llanilgan. (O‘zbekiston Respublikasi suv xo‘jaligi vazirligi 2023 yil 25 aprel`dagi 03/37-1205-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, nasos qurilmalarini ishdan chiqish sabablari o‘rganilib ularning yordamida buzilishga olib keluvchi asosiy omillarni aniqlash imkoniyati yaratilgan;
Markazdan qochma nasoslarning oqim qismini takomillashtirish va ishchi g‘ildiragining ishchi ko‘rsatkichlari samaradorligini oshirish asosida yaratilgan nasos “Maxsusenergogaz” Aksiyadorlik Jamiyatining suv ta’minoti tizimiga o‘rnatilgan. (O‘zbekiston Respublikasi suv xo‘jaligi vazirligi 2023 yil 25 aprel`dagi 03/37-1205-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, markazdan qochma nasoslarning oqim qismini takomillashtirish, ishchi ko‘rsatkichlari samaradorligini oshirish va irrigatsiya tizimlarida foydalanilayotgan nasoslarni samarali boshqarish imkoniyati yaratilgan.