Kadirova Mashhura Nasirovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish”, 13.00.02 - Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (o‘zbek adabiyoti) (pedagogika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/Ped3118.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat pedagogika universiteti.
Ilmiy rahbar: Abdullaeva Barno Sayfutdinovna, pedagogika fanlari doktori, professor.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent davlat pedagogika universiteti, DSc.03/30.01.2020.Ped.26.01.
Rasmiy opponentlar: Shodieva Matluba Jo‘raevna, pedagogika fanlari doktori, professor; Niyozmetova Roza Xasanovna, pedagogika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqarishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish imkoniyatlari talabalarning ma’naviy kamolotini oshirishga qaratilgan o‘zbek folklorining tekstologiyasi va poetikasi lokal xususiyatlari, og‘zaki va yozma adabiyot borasidagi qarashlarni o‘rganish hamda umuminsoniy g‘oyalarini raqamli avlodga moslashtirish faoliyatiga adaptiv uyg‘unlashtirish asosida takomillashtirilgan;
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish jarayoni xalq og‘zaki ijodida keng tarqalgan an’anaviy motiv va obrazlarning o‘zbek folklori janrlari badiiy-kompozision, lingvopoetik, lingvokreativlik va etnografizm xususiyatlarini tavsiflovchi pedagogik mazmunini ochib berish hamda etnopedagogik mohiyatini xalq og‘zaki ijodi namunalari kontekstida rasional talqin qilish asosida takomillashtirilgan;
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish modeli folklor janrlariga qiziqish, badiiy tajribani boyitish, etnotolerant munosabatlarni bosqichlarga ajratish, badiiy va ijodiy o‘zini-o‘zi anglash natijadorligini emosional-qadriyatli hissiy idrok etish va doston janridan nazariy bilimlarni rivojlantirishga ustuvorlik berish asosida takomillashtirishtirilgan;
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish samaradorligi aqliy faoliyatni bosqichma-bosqich aniqlash, faktik dalillash, folklorshunoslikdan og‘zaki va yozma manbaalar bo‘yicha bilish ko‘nikmalarini adekvat baholash hamda o‘z-o‘zini rivojlantirish motivasiyasini yaratishga ustuvorlik berish asosida takomillashtirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Talabalarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini takomillashtirish usullarini aniqlash jarayonida erishilgan natijalar asosida:
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish imkoniyatlari talabalarning ma’naviy kamolotini oshirishga qaratilgan o‘zbek folklorining tekstologiyasi va poetikasi lokal xususiyatlari, og‘zaki va yozma adabiyot borasidagi qarashlarni o‘rganish hamda umuminsoniy g‘oyalarini raqamli avlodga moslashtirish faoliyatiga adaptiv uyg‘unlashtirish asosida takomillashtirishga oid tavsiyalar “O‘zbek folklori” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 25-dekabrdagi 538-sonli buyrug‘i asosida berilgan 538-150- raqamli nashr guvohnomasi). Natijada talabalarning o‘zbek folklorining tekstologiyasi va poetikasi bo‘yicha bilimlari oshirish imkoni shakllantirilgan;
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish jarayoni xalq og‘zaki ijodida keng tarqalgan an’anaviy motiv va obrazlarning o‘zbek folklori janrlari badiiy-kompozision, lingvopoetik, lingvokreativlik va etnografizm xususiyatlarini tavsiflovchi pedagogik mazmunini ochib berish hamda etnopedagogik mohiyatini xalq og‘zaki ijodi namunalari kontekstida rasional talqin qilish asosida takomillashtirishga oid tavsiyalar “Adabiyot o‘qitish metodikasi” o‘quv qo‘llanmasi mazmuniga singdirilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 25-dekabrdagi 538-sonli buyrug‘i asosida berilgan 538-150- raqamli nashr guvohnomasi). Natijada talabalarning xalq og‘zaki ijodiga qiziqishlari yangi takomillashgan metodlar asosida rivojlantirilgan;
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish modeli folklor janrlariga qiziqish, badiiy tajribani boyitish, etnotolerant munosabatlarni bosqichlarga ajratish, badiiy va ijodiy o‘zini-o‘zi anglash natijadorligini emosional-qadriyatli hissiy idrok etish va doston janridan nazariy bilimlarni rivojlantirishga ustuvorlik berish asosida takomillashtirishtirishga oid takliflar “O‘zbek folklori” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 25-dekabrdagi 538-sonli buyrug‘i asosida berilgan 538-150- raqamli nashr guvohnomasi). Natijada talabalarning xalq og‘zaki ijodiga qiziqishlari, badiiy tajribani boyitish bosqichlariga ajratish, etnotolerant munosabatlarni o‘rnatish bo‘yicha bilimlari kengaytirilgan;
bo‘lajak o‘qituvchilarning folklor janrlari bo‘yicha kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish samaradorligi aqliy faoliyatni bosqichma-bosqich aniqlash, faktik dalillash, folklorshunoslikdan og‘zaki va yozma manbaalar bo‘yicha bilish ko‘nikmalarini adekvat baholash hamda o‘z-o‘zini rivojlantirish motivasiyasini yaratishga ustuvorlik berish asosida takomillashtirishga oid tavsiyalar “Adabiyot o‘qitish metodikasi” o‘quv qo‘llanmasi mazmuniga singdirilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 25-dekabrdagi 538-sonli buyrug‘i asosida berilgan 538-150-raqamli nashr guvohnomasi). Natijada talabalarga folklor janrlarini o‘rganish samaradorligi oshirilgan.
