Abidov Xasanxodja Alisherovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I.Umumiy malumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Bolalarda atopik dermatitda D vitaminining miqdori va immunologik omillarni o‘rganish asosida kompleks davolashni takomillashtirish”, 14.00.11 Dermatologiya va venerologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.2.PhD/Tib2748.
Ilmiy rahbar: Xaitov Kaxramon Najmitdinovich, tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent pediatriya tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, DSc.04/30.12.2019.Tib.29.01.
Rasmiy opponentlar: Sidikov Akmal` Abdikaxarovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Kamalov Zaynutdin Sayfutdinovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazi.
Dissertatsiyaning yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi atopik dermatit bilan xastalangan bolalarda kasallikning klinik kechishi, D vitamini miqdori va immunologik omillarni hisobga olgan holda davolash usulini takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
AtDning eritematoz-skvamoz lixenifikatsiyaga moyil, lixenoid, pruriginoz shakllari bilan hastalangan va dermatozning o‘smirlik davridagi bolalarda D vitaminining yaqqol ifodalangan etishmovchiligi va tanqisligi (25(OH)Dning miqdori mos ravishda 22,5 ng/ml va 17,8 ng/ml) kuzatilishi isbotlangan;
AtD bilan hastalangan bemorlarning qon zardobida aniqlangan 25(ON)D ning etishmovchiligi va tanqisligi natijasida kasallikning eritromatoz-skvamoz shakli (70,6%) ustunligi bilan mos ravishda 73% va 14,3% hollarda dermatozning o‘rta og‘ir va og‘ir shakllari rivojlanishi isbotlangan;
AtD, ayniqsa, kasallikning og‘ir shakli bilan hastalanagan bemorlada D vitamini miqdorining pasayishi fonida IL-6 va IL-8 ning ustunligi bilan (mos ravishda 193,3±4,9 va 196,4±4,7) sitokinlarning (IL-lß, IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10, INFγ) yuqori miqdori qayd etilib, 25(OH)D konsentratsiyasi, immun-sitokin ko‘rsatkichlari va kasallikning klinik kechishining og‘irligi o‘rtasidagi qaramlik mavjudligi isbotlangan;
AtD bilan hastalangan bemorlarni 25(OH)D miqdorining pasayishi fonida xolekal`siferol yordamida kompleks terapiyasi bemorlarning 56,9% da klinik remissiya va 21,2% da sezilarli yaxshilanish qayd etilgani bilan ifodalangan yuqori terapevtik samaradorligi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Bolalarda atopik dermatit kasalligida D vitamini miqdori va immunologik omillarni e’tiborga olgan holda davolash usullarini takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
bolalarda atopik dermatitda D vitamini miqdori va immunologik ko‘rsatkichlarni e’tiborga olgan holda tashxislash va davolashning optimallashtirish bo‘yicha olib borilgan tadqiqotning ilmiy natijalari asosida ishlab chiqilgan «Bolalarda atopik dermatitni tashxislash va xolekal`siferol (vitamin D)ni qo‘llagan holda davolashning zamonaviy usuli» uslubiy tavsiyanomasi tasdiqlangan (Sog‘liqni saqlash vazirligining 2022 yil 9 avgustdagi 8n-z/410-son ma’lumotnomasi). Mazkur uslubiy tavsiyanoma bolalarda atopik dermatitni D vitamini etishmovchiligi holati, immunologik omillar ta’sirida klinik kechishini bashoratlash va davolash samaradorligini oshirish imkonini bergan;
atopik dermatit bilan xastalangan bolalarda D vitamini etishmovchiligi holatida kasallik kechishini bashoratlash va davolash usullarini takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar sog‘liqni saqlash amaliyotiga, jumladan, Toshkent shahar 2 va 3-son tumanlararo Teri-tanosil kasalliklari dispanserlarining klinik amaliyotiga joriy qilingan (Toshkent pediatriya tibbiyot institutining 2023 yil 23 fevraldagi 02/372-son ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning klinik amaliyotga joriy qilinishi atopik dermatit bilan kasallangan bolalar hayot sifatini yaxshilash, ambulator hamda statsionar sharoitda davolanish muddatini qisqartirish hisobiga iqtisodiy samaradorlikni oshirish imkonini bergan.