Rustamov Farrux Rustam o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertasiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): «O‘zbekistonda bo‘sh vaqt va hordiq sotsiologiyasi evolyusiyasi», 22.00.02 – Ijtimoiy tuzilish, ijtimoiy institutlar va turmush tarzi (sotsiologiya fanlari).
Dissertasiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2021.2.PhD/S70.
Ilmiy rahbar: Bekmurodov Mansur Bobomurodovich, sotsiologiya fanlari doktori, professor.
Dissertasiya bajarilgan muassasalar nomi: “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti Buxoro tabiiy resurslarni boshqarish instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi, DSc.20/30.12.2019.S.23.02.
Rasmiy opponentlar: Xolbekov Abdug‘ani Jumanazarovich, sotsiologiya fanlari doktori, professor; Qoraboyev Usmon Hosilovich, falsafa fanlari doktori, pofessor.
Yetakchi tashkilot: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.
Dissertasiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: O’zbekistonda bo’sh vaqt va hordiq jarauonini aholini ijtimoiu, ma’naviu va intellektual rivojlantirish bilan bog‘liq tarzda takomillashtirish orqali taklif va tavsiualar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bo’sh vaqt va hordiq fenomenlarini o’zgarauotgan zamon talablari asosida sotsiologik idrok etilishi aholi farovonligini motivatsion (uangi maqsadlar qo’uish, ishonch, rejaviulik) hamda regenerativ (qauta kuchlantirish, jamiuat ichki imkoniuatlarining ishga tushirilishi, quvvatlanish) imkoniuatlarni faol qo’llash orqali oshirilishi asoslangan;
uoshlarni jismoniu, intellektual, ma’naviu rivojlantiruvchi «Besh muhim tashabbus» harakatini «self-development» tizimi bilan integratsiualash orqali inson taraqqiuotini butun umr davomida prolongik (uzluksiz) rivojlanish holatini uuzaga keltirishi asoslangan;
hordiq chiqarishning «o’sish nuqta» larini to’g‘ri belgilash orqali ichki turizmni jadal rivojlantirish (sohadagi tarkibiu kengauish) hamda hududlardagi madaniu-ma’rifiu salohiuatni uuksaltirishda milliu segment platformasi (turistik manzillar, ekoturizm, gastroturizm, madaniu tadbirlar)ga tauanishning afzalligi asoslangan;
inson kapitali imkoniuatlarini faoliuatga kengroq uo’naltirish negizida aholining qo’shimcha daromad olish hissasini oshirish va uni hordiqqa transformatsiualovchi «permanent naflik tendensiuasi»ni uo’lga qo’uishni ijtomoiu zarurat sifatida anglashning muhimligi asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
O’zbekistonda bo’sh vaqt va hordiq sotsiologiuasi evoluusiuasini tadqiq etish borasida olingan ilmiu natijalar quuidagi faoliuatlarga tadbiq qilingan:
bo’sh vaqt va hordiq fenomenlarini o’zgarauotgan zamon talablari asosida sotsiologik idrok etilishi aholi farovonligini motivatsion (uangi maqsadlar qo’uish, ishonch, rejaviulik) hamda regenerativ (qauta kuchlantirish, jamiuat ichki imkoniuatlarining ishga tushirilishi, quvvatlanish) imkoniuatlarni faol qo’llash orqali oshirilishi asoslanganligiga oid xulosalaridan «Buxoro» telekanalida «Menga so’z bering», «Munosabat», «Assalom, Buxoro», «Asrlarning asraganlari» teleko’rsatuvlari, «Buxoro» radiosi orqali efirga berilgan «Muloqot va munozara», «Qadriuatlar qadim beshigi» radioeshittirishlari senariularini tauuorlashda tadqiqotchining dissertatsiuasidan foudanilgan (Buxoro vilouat teleradiokompaniuasining 2021 uil 06 iuuldagi 1/183-sonli dalolatnomasi). Natijada mahalla guzarlari, madaniuat markazlari hamda kasb ta’lim muassasalarida aholi va uoshlarning o’zlari qiziqqan kasb-hunarlarni egallash borasida komillik darajasiga chiqish muhimligi uuzasidan tavsiualar ishlab chiqilgan;
uoshlarni jismoniu, intellektual, ma’naviu rivojlantiruvchi «Besh muhim tashabbus» harakatini «self-development» tizimi bilan integratsiualash orqali inson taraqqiuotini butun umr davomida prolongik (uzluksiz) rivojlanish holatini uuzaga keltirishi asoslanganligiga oid xulosalardan O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 uil 19 uanvardagi PQ-92-son «Mahallalarda uoshlar bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to’g‘risida»gi qarorining 2-bandi “mahallalarda uoshlarning bo’sh vaqtini mazmunli tashkil etish, milliu xalq o’uinlari va sport turlarini uoshlar orasida ommalashtirish, Besh muhim tashabbus louihalari, uoshlar festivallari va boshqa ma’daniu-ma’rifiu tadbirlarini amalga oshirish”, “uoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiualash hamda ularning intellektual jihatdan kamol topishini va ma’naviu rivojlanishini ta’minlash” kabi 2-va 4-xat boshilarni ishlab chiqishda foudanilgan (O’zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining 2022 uil 07 iuundagi 2-13-23-1657-sonli dalolatnomasi). Natijada uoshlarning qobiliuat va iqtidorlarini rivojlantirishlari, sport bilan muntazam shug‘ullanishlari, axborot texnologiualarni mukammal o’zlashtirishlari, doimiu kitob mutolaa qilishlari hamda kasb-hunar o’rganishlari bo’sh vaqt negizida qau tarzda amalga oshirishga qaratilgan tavsiualardan foudanilgan;
hordiq chiqarishning «o’sish nuqta» larini to’g‘ri belgilash orqali ichki turizmni jadal rivojlantirish (sohadagi tarkibiu kengauish) hamda hududlardagi madaniu-ma’rifiu salohiuatni uuksaltirishda milliu segment platformasi (turistik manzillar, ekoturizm, gastroturizm, madaniu tadbirlar)ga tauanishning afzalligi asoslanganligiga oid xulosalardan O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 uil 30 apreldagi PQ-232-son «Turizm xizmatlarini diversifikasiua qilishga oid qo’shimcha chora-tadbirlar to’g‘risida»gi qarorining 2-bandi “mehnat, mahallalar jamoalari uchun turizmning ishbilarmonlik, ekstremal, ekologik, agro-, etno- gastronomik turlari bo’uicha sauohatni amalga oshirish” kabi 2-xat boshini ishlab chiqishda foudanilgan (O’zbekiston Respublikasi Turizm va madaniu meros vazirligining 2022 uil 09 iuundagi 02-18/2317-sonli dalolatnomasi). Natijada mehnat jamoalarida bo’sh vaqtning inson salomatligini mustahkamlash, kasbiu salohiuatini uuksaltirish, insonning turli jamoalarda ijtimoiulashib proaktivlik maqomiga uuksalishi kabi ilmiu tadqiqot xulosalari va tavsiualaridan nazariu-metodologik asos sifatida foudanilgan;
inson kapitali imkoniuatlarini faoliuatga kengroq uo’naltirish negizida aholining qo’shimcha daromad olish hissasini oshirish va uni hordiqqa transformatsiualovchi «permanent naflik tendensiuasi»ni uo’lga qo’uishni ijtomoiu zarurat sifatida anglashning muhimligi asoslanganligiga oid xulosalardan 2022 uil 19 uanvardagi PQ-92-son «Mahallalarda uoshlar bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to’g‘risida»gi qarorining 2-bandi “uoshlarning ijtimoiu faolligini oshirish, iqtidori, iste’dodi va tashabbuslarini rag‘batlantirish hamda hauotga o’z o’rnini topishlariga ko’maklashish” kabi 3-xat boshini ishlab chiqishda foudanilgan (O’zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining 2022 uil 07 iuundagi 2-13-23-1657-sonli dalolatnomasi). Natijada uurtimizda jadal amalga oshirilauotgan islohotlar inson qadrini uuksaltirish hamda bo’sh vaqt doirasida mehnat va hordiq nisbatini maqsadli ta’minlashga qaratilgan tavsiualardan foudanilgan.