Buranov Jamshid Imamqulovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Funksional-differensial tenglamalarning turg‘unlik masalalri uchun taqqoslash usuli», 01.01.02 – Differensial tenglamalar va matematik fizika (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/FM668
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: V.I.Romanovskiy nomidagi Matematika instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Matematika instituti huzuridagi DSc.02/30.12.2019.FM.86.01 raqamli Ilmiy kengash.
Ilmiy rahbarlar: Djumma Xusanov Xusanovich, fizika-matematika fanlari doktori, dotsent.
Rasmiy opponentlar: Durdiev Durdimurod Qalandarovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Mamadaliev No‘monjon Olimjonovich, fizika-matematika fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Ul`yanovsk davlat universiteti (Rossiya).
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi avtonom bo‘lmagan oddiy differensial va funksional-differensial tenglamalar sistema echimlarining turg‘unlik xususiyatlarini aniqlashda Lyapunov funksiyalari usulini ishlab chiqish va bu usulni robot-manipulyatorlarning harakatini boshqarish masalalariga qo‘llash.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
silindrik fazaviy fazoda oddiy differensial tenglamalarning avtonom bo‘lmagan sistemasi uchun topologik dinamikasi qurilgan hamda kvaziinvariantlik tamoyili va asimptotik turg‘unligi teoremalari isbotlangan;
oddiy differensial tenglamalarning avtonom bo‘lmagan sistemasi uchun turg‘unlik xossalarini aniqlashda Lyapunov vektor-funksiyalar usulini ishlab chiqish amalga oshirilgan;
o‘ng tomonli vektor funksional-differensial tenglamaning nol echimining qismiy turg‘unligining Lyapunov-Razumixin tipidagi yangi teoremalari isbotlangan;
ikki bo‘g‘inli robot-manipulyator uchun yangi turli xildagi boshqaruv qonunlari taqdim etilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining tatbiqi. Silndrik fazaviy fazoda funksional–differensial tenglamalarning turg‘unlik masalalari uchun taqqoslash usullari bo‘yicha olingan natijalar asosida:
ikki bo‘g‘inli robot-manipulyator uchun taqdim etilgan yangi turli xildagi boshqaruv qonunlaridan RFFI №19-01-00791a raqamli «Mexanik tizimlarning chiziqli bo‘lmagan boshqaruv tuzilmalarini loyihalashning matematik asoslari» va RFFI №20-31-90120 raqamli «Mobil robot-manipulyator-larni loyihalash usullari, algoritmlari va boshqaruv dasturlari» mavzularidagi xorijiy grant loyihalarida tegishli algoritmlar va boshqaruv dasturlari ishlab chiqishda foydalanilgan (Ul`yanovsk davlat universitetining 2022 yil 16 maydagi 98/03-sonli ma’lumotnomasi, Rossiya). Ilmiy natijaning qo‘llanilishi mobil robot-manipulyatorlarning yangi modellari, tegishli algoritmlar va boshqaruv dasturlarini ishlab chiqish imkonini bergan;
silindrik fazaviy fazoda oddiy differensial tenglamalarning avtonom bo‘lmagan sistemasi uchun asimptotik turg‘unligidan №MD-758.2022.1.1 raqamli «Tebranish jarayonlari va to‘yinganlik jarayonlarini o‘rganish maqsadida kasr dinamikasining matematik modellarini ishlab chiqish» mavzusidagi xorijiy grant loyihasida gorizontal manipulyatorning turg‘un harakatlarini ishlab chiqishda foydalanilgan (Kamchatka davlat universitetining 2022 yil 23 maydagi 17-12-sonli ma’lumotnomasi, Rossiya). Ilmiy natijaning qo‘llanilishi manipulyator bo‘g‘inlari tezligini o‘lchash va fil`tr yordamida o‘lchovlarsiz dastur harakati turg‘unligini ta’minlaydigan chiziqli boshqaruv tuzilmasining dasturiy ta’minotni yaratish imkonini bergan.