Aminov Xayotjon Xalimjonovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): «Real gazlarni quvur orqali uzatishda o‘tish jarayonlarini matematik modellashtirish», 05.01.07 – Matematik modellashtirish. Sonli usullar va dasturlar majmui (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2019.4. PhD/T1426.
Ilmiy rahbar: Xujaev Ismatulla Kushaevich, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti.
Ilmiy kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, Ilmiy kengash raqami: Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti, DSc.13/30.12.2021.T.142.01.
Rasmiy opponentlar: Djumanov Jamoljon Xudoyqulovich, texnika fanlari doktori, professor; Palvanov Bozorboy Yusupovich, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD).
Yetakchi tashkilot: «Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti» milliy tadqiqot universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi gaz tashuvchi quvurlarning elementar qismlarida kechadigan o‘tish jarayonlarining chiziqli bo‘lmagan masalalarini echishning usullari, algoritmlari va dasturiy ta’minotini ishlab chiqish va takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
qisqa quvurlarning nostatsionar gazodinamik holatiga doir chiziqli bo‘lmagan masalalarning turli chegaraviy shartlar, jumladan noma’lum o‘zgaruvchilar birgalikda qatnashgan hol uchun echimlari chiziqlilashtirish va xarakteristikalar usullari yordamida qurilgan hisoblash algoritmi yaratilgan;
xarakteristikalar usulida qurilgan echimlar asosida qisqa quvur kirishidagi bosim va chiqishidagi massa sarfining sakrab o‘zgarishida quvur qismida davri turlicha bo‘lgan holatning yuzaga kelishi, chegaralarda massa sarfining o‘zgarishi tufayli qismda bosimning ortishi, kamayishi va davriy o‘zgarishi ro‘y berishi, chegara uchun N.E.Jukovskiy formulasi qo‘llanilganida limit holatiga o‘tish mavjudligi kabi xususiyatlar ishlab chiqilgan;
yordamchi funksiya kiritish orqali diametri va nivelir balandligi yo‘l-yo‘lakay o‘zgaruvchi gaz quvurlari holati tenglamalaridan qarama-qarshi yuguruvchi to‘lqinlar tenglamalariga o‘tish usuli ishlab chiqilgan;
qarama-qarshi yuguruvchi to‘lqinlarning chiziqli bo‘lmagan tenglamalari sistemasini echish uchun ishlab chiqilgan hisoblash usuli, algoritmi va dasturiy vositalar yordamida quvur ko‘ndalang kesimi yuzasining mahalliy kengayishi impul`s sakrashlarini samarali so‘ndirish usullari taklif etilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Real gazlarni quvur orqali uzatishda o‘tish jarayonlarini hisobga olgan holda tadqiq qilish uchun ishlab chiqilgan matematik modellar, hisoblash algoritmlar hamda dasturiy vosita asosida:
qarama-qarshi yuguruvchi to‘lqinlarning chiziqli bo‘lmagan tenglamalari sistemasini echish uchun ishlab chiqilgan hisoblash usuli va dasturiy vositalar «Hududgaz Farg‘ona» gaz ta’minoti filialida qo‘llanilgan (Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining 2021 yil 03 noyabrdagi 33-8/7765-son ma’lumotnomasi, O‘zbekneftgaz AJ ning 2021 yil 08 noyabrdagi 03-17-5/171-son ma’lumotnomasi). Natijada hisoblash jarayoniga ketadigan vaqtni 12-16%ga qisqartirish, aniqlikni 10-11%ga oshirish va qurilmaning uzluksiz ishlashining imkoni yaratilgan;
qarama-qarshi yuguruvchi to‘lqinlarning chiziqli bo‘lmagan tenglamalari sistemasini echish uchun ishlab chiqilgan hisoblash usuli «Universal elegant lyuks» MChJ qaramog‘idagi quvurlar tizimida qo‘llanilgan (Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining 2021 yil 03 noyabrdagi 33-8/7765-son ma’lumotnomasi). Natijada bosim sakrashlarini hisoblash jarayoniga ketadigan vaqtni 15-20%ga qisqartirish, aniqlikni 12 %ga oshirish va qurilmaning uzluksiz ishlashi imkonini bergan;
qisqa quvurlarning nostatsionar gazodinamik holatiga doir chiziqli bo‘lmagan masalalarning turli chegaraviy shartlar, jumladan noma’lum o‘zgaruvchilar birgalikda qatnashgan hol uchun echimlari chiziqlilashtirish va xarakteristikalar usullari yordamida qurilgan hisoblash algoritmi «Vodiy Shams Elektron Mantaj» MChJda qo‘llanilgan (Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining 2021 yil 03 noyabrdagi 33-8/7765-son ma’lumotnomasi). Natijada qurilmaning energiya sarfini 10%ga kamaytirishga, ishonchliligini 20 %ga oshirishga imkon bergan.