Abduraimov Ozodbek Sultonqulovichning

falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.

Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Qizilqumda tarqalgan Tulipa L. turkumi turlarining biologik xususiyatlari va senopopulyasiyalarining holati», 03.00.05–Botanika (biologiya fanlari).

Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2017.2.PhD/B59.

Ilmiy rahbar: Shomurodov Xabibullo Fayzulloevich, biologiya fanlari nomzodi.

Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Botanika instituti.

IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasalar nomi, IK raqami: Botanika instituti va O‘zbekiston Milliy universiteti, DSc.27.06.2017.B.39.01.

Rasmiy opponentlar: Pechenisin Vladimir Petrovich, biologiya fanlari doktori, professor; Nigmatullaev Alim Magmurovich, biologiya fanlari nomzodi.

Yetakchi tashkilot: Jizzax davlat pedagogika instituti.

Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.

II. Tadqiqotning maqsadi: Qizilqumda tarqalgan Tulipa L. turkumi turlari senopopulyasiyalarining zamonaviy holatini baholash hamda muhofaza chora-tadbirlarini ishlab chiqishdan iborat.

III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:

ilk bor Qizilqumda tarqalgan Tulipa L.turkumiturlarining turli ekologik-fitotsenotik sharoitlarda 39 ta senotik populyasiyalari aniqlangan;

Tulipa turkumi turlarining ontogenez bosqichlari aniqlangan;

Tulipa turkumi turlarining mavsumiy rivojlanish ritmi aniqlangan;

senopopulyasiyalarning ontogenetik strukturalari hamda yosh tiplari ochib berilgan;

organizm va populyasion belgilar asosida senopopulyasiyalarning zamonaviy holati baholangan;

senopopulyasiyalarning tarqalishi va ularning vitalitet holatini aks ettiruvchi GAT xaritalari tuzilgan.

IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi:

Qizilqumda tarqalgan Tulipa L. turkumi turlari biologiyasi va senopopulyasiyalari holatini tadqiq qilish doirasida olingan natijalar asosida:

Qizilqumda tarqalgan Tulipa turkumi turlari populyasiyalarining zamonaviy holati, tarqalish xaritalari va muhofazasiga doir ma’lumotlar Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi amaliyotiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining 2017 yil 9 noyabrdagi 03-01/12-5810-son ma’lumotnomasi). Natijalar Tulipa turkumi turlari populyasiyalarining hozirgi holatini baholash va muhofaza chora-tadbirlarini ishlab chiqish imkonini bergan;

Qizilqumda tarqalgan Tulipa turkumi turlarining populyasiyalari, fenologiyasiga va biometriyasiga doir ma’lumotlar “Letopis` Prirodi Evrazii” loyihasida lola turlari populyasiyalarini baholash va saqlab qolishda foydalanilgan (Finlandiya, Xel`sinki universitetining 2017 yil 27 sentyabrdagi ma’lumotnomasi). Natijalar Tulipa turkumi turlari populyasiyalari holatini monitoring qilish va muhofaza chora-tadbirlarini ishlab chiqish imkonini bergan;

Qizilqumda tarqalgan Tulipa turkumi turlari bo‘yicha olingan natijalar A-5-004- raqamli “O‘simliklarni identifikatsiyalash axborot-tanib oluvchi tizimining dasturiy-algoritmik ta’minotini ishlab chiqish” loyihasida Tulipa turkumi turlarini identifikatsiyalash va tasniflashda qo‘llanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Fan va texnologiyalar agentligining 2017 yil 28 sentyabrdagi FTA-02-11/748-son ma’lumotnomasi). Natijalar Tulipa turkumi turlarini morfologik va biometrik belgilarni tahlil qiluvchi, gerbariy namunalarini turlar bo‘yicha tasniflovchi hamda identifikatsiyalash uchun xizmat qiluvchi «Tulipa Recognized» dasturiy vositasini takomillashtirish imkonini bergan.