Xurramov Elyor Narzullaevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon 

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): «Almashingan anilinlarning glikol, diglikol va salisil kislotalar bilan reaksiyalarini o‘rganish», 02.00.03 – Organik kimyo (kimyo fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2018.4.PhD/K145.
Ilmiy rahbar: Abdushukurov Anvar Kabirovich, kimyo fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston milliy univesiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: O‘zbekiston milliy universiteti, DSc.03/30.12.2019.K.01.03.
Rasmiy opponentlar: Maksumov Abduhamid Gafurovich, kimyo fanlari doktori, professor; Matchanov Alimjon Davlatboevich, kimyo fanlari doktori, katta ilmiy xodim.
Yetakchi tashkilot: Toshkent farmatsevtika instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: glikol, diglikol, salisil kislotalarning anilin va ba’zi almashingan anilinlar bilan reaksiyalarini sistematik ravishda o‘rganish, olingan mahsulotlarning tuzilishini va qo‘llanilish sohalarini aniqlashdan iborat. 
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor glikol kislotaning anilin va ba’zi almashingan anilinlar bilan to‘rtlamchi ammoniy tuzlari protonli organik erituvchilar ishtirokida sintez qilingan; 
glikol kislotani anilinlar bilan amidlash reaksiyalarida sirka kislotasi katalitik faollikni namoyon qilishi aniqlangan va sirka kislotaning katalitik faolligini ifodalovchi reaksiya mexanizmi taklif etilgan; 
ilk bor oksikarbon kislotalarni anilinlar bilan amidlash reaksiyalaridan yuqori unumlar bilan kislota arilamidlari sintez qilingan va ushbu jarayonda ortoborat kislotaning katalitik faolligi aniqlangan; 
ortoborat kislota ishtirokida salisil kislotaning p-anizidin bilan amid hosil bo‘lish reaksiyasidan oraliq mahsulot ajratib olingan va rentgen tuzilish tahlili yordamida bu reaksiyalar oraliq borli ammoniy tuzlar hosil bo‘lishi orqali borishi isbotlangan; 
ilk marotaba dimer holatidagi amidlarning 2-gidroksi-N-(3-metilfenil)atsetamid misolidagi glikol kislotasi arilamidlari, amid tautomer shaklida bo‘lishi amaliy va nazariy tahlil natijalari asosida aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: 
Almashingan anilinlarning glikol, diglikol va salisil kislotalar bilan reaksiyalari bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
2-metoksifenilammoniy-2-gidroksiatsetat, 2-gidroksi-N-(3-metilfenil)atsetamidlarning rentgen tuzilish tahlili (RTT) natijalari Kembridj kristallografik markazi ma’lumotlar bazasiga kiritilgan (Cambridge Crystallographic Data Centre, ning 2021 yil 26 yanvardagi 2058756, 2017145-son ma’lumotnomalari). Natijada, karbon kislota hosilalari tarkibiga kiruvchi yangi moddalarning tuzilishini aniqlash imkonini bergan; 
2-gidroksi-N-(4-bromfenil)atsetamid va 2-gidroksi-N-(3-metilfenil)-benzamid metall konstruksiyalarning biokorroziyasiga qarshi ingibitor sifatida “Muborak gazni qayta ishlash zavodi” da amaliyotga joriy etilgan (“Muborak gazni qayta ishlash zavodi” AJning 2020 yil 30 apreldagi 471/GK-04-son ma’lumotnomasi). Natijada, ushbu bioingibitorlar metall konstruksiya va qurilmalarining ekspluatatsion xossalarini oshirish imkonini bergan; 
diglikol kislotasining arilamidlari sintezi bo‘yicha olingan natijalardan MU-FZ-20171025111 raqamli “Karbon kislotalarni vinillashning ilmiy asoslari va olingan birikmalarning xossalari” mavzusidagi loyihada monoarilamidlarni atsetilen ishtirokida gomogen sharoitda vinillash reaksiyalarida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2020 yil 30 iyundagi 89-03-2338-son ma’lumotnomasi). Natijada, karbon kislotalarning vinil efirlarini samarali sintez qilish usulini ishlab chiqish imkonini bergan.