Masaidova Marğuba Muratovnaning

falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Raqamli transformatsiya şaroitida oliy ta’lim xizmatlarini körsatiş samaradorligini oşiriş”, 08.00.05 –“Xizmat körsatiş tarmoqlari iqtisodiyoti”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2026.3.PhD/Iqt7492
Ilmiy rahbar: Askarov Nodirbek Ibragimoviç, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Andijon davlat universitetida
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Andijon davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.07.02
Rasmiy opponentlar: Rejapov Xayrulla Xikmatullaevich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Turgunov Muhriddin Möydinjon ögli, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent
Yetakchi tashkilot: Namangan davlat uniniversiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: raqamli transformatsiya şaroitida Özbekistonda oliy ta’lim xizmatlarini körsatiş samaradorligini oşirişga qaratilgan ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar işlab çiqişdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
Oliy ta’lim taşkilotlarining raqamli etuklik darajasini differentsial baholaş, talabalarning raqamli profili böyiça Learning Analytics (LA) va sun’iy intellekt (AI) vositalari orqali akademik xavflarni prognozlaş hamda “ma’lumot → tahlil → prognoz → qaror → raqamli xizmat → natija” tsiklida raqamli samaradorlikni integral baholaşga asoslangan mexanizm işlab çiqilgan;
Oliy ta’lim taşkilotlarida raqamli infratuzilmaviy ta’lim xizmatlarini taşkil etiş maqsadida ta’lim xizmatlarini körsatiş jarayonida yagona “Oliy ta’lim raqamli transformatsiyasining samaradorlik ta’siri integral indeksi (OTRTSI)”ga birlaştirişga asoslan kompleks baholaş me’zonlari işlab çiqilgan;
Oliy ta’lim xizmatlari samaradorligini oşirişni “HEMIS-HEMIS AI” ekotizimi negizida akademik, xizmat körsatiş, resurs, raqamli faollik va talabalar qoniqişi körsatkiçlarini “HESPI” integral indeksida birlaştiruvçi “HEMIS Smart Analytics” intellektual analitik mexanizmi işlab çiqilgan;
Oliy ta’lim xizmatlari samaradorligini raqamli texnologiyalar orqali oşirişning iqtisodiy-matematik modelini raqamli muhit rivojlanişi va internet qamrovining resurs-operatsion samaradorlikka ta’sir elastikligini baholaş asosida 2026-2030 yillarga inersion, bazaviy va jadal raqamlaştiriş stsenariylari böyiça işlab çiqilgan muqobil prognoz parametrlari işlab çiqilgan..
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Raqamli transformatsiya şaroitida oliy ta’lim xizmatlarini körsatiş samaradorligini oşiriş borasida işlab çiqilgan ilmiy takliflar asosida:
Oliy ta’lim taşkilotlarining raqamli etuklik darajasini differentsial baholaş, talabalarning raqamli profili böyiça Learning Analytics (LA) va sun’iy intellekt (AI) vositalari orqali akademik xavflarni prognozlaş hamda “ma’lumot → tahlil → prognoz → qaror → raqamli xizmat → natija” tsiklida raqamli samaradorlikni integral baholaşga asoslangan mexanizm işlab çiqilgan. Mazkur yangilikni amaliyotga joriy etilişi natijasida talabalarning akademik xavflarini prognozini aniqlaş va individual raqamli qöllab-quvvatlaş orqali talabalarni saqlab qoliş samaradorligini 15,0 foizgaça oşiriş, axborot tizimlari interoperabelligi va boşqaruv jarayonlarini avtomatlaştiriş hisobiga esa ma’muriy-tranzaksiya xarajatlarini 20,0 foizgaça qisqartirib, samarali ta’lim xizmatini körsatiş imkoniyati yaratilgan;
Oliy ta’lim taşkilotlarida raqamli infratuzilmaviy ta’lim xizmatlarini taşkil etiş maqsadida ta’lim xizmatlarini körsatiş jarayonida yagona “Oliy ta’lim raqamli transformatsiyasining samaradorlik ta’siri integral indeksi (OTRTSI)”ga birlaştirişga asoslan kompleks baholaş me’zonlari işlab çiqilgan. Uşbu ilmiy yangilik Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2026 yil 16 fevraldagi PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030 yilgaça möljallangan ustuvor yönalişlari doirasida islohotlarni izçil davom ettiriş va yangi bosqiçga olib çiqişning qöşimça çora-tadbirlari töğrisida”gi farmoni 1-ilovasi 7-maqsadi 24-samaradorlik körsatkiçiga muvofiq oliy ta’lim xizmatlari yakuniy sifati va natijadorligiga ta’sirini baholaş amaliyotini takomillaştirilişida öz ifodasini topadi. Mazkur yangilikni amaliyotga joriy etilişi natijasida raqamli transformatsiyaning ta’lim sifati va mehnat bozori natijalariga ta’sirini muntazam monitoring qiliş asosida iş beruvçilar tomonidan ijobiy baholanadigan oliy ta’lim taşkilotlari bitiruvçilari uluşini 70,0 foizga etkazişga xizmat qiluvçi natijaga yönaltirilgan raqamli boşqaruv mexanizmini şakllantiriş imkoniyati yaratilgan;
Oliy ta’lim xizmatlari samaradorligini oşirişni “HEMIS-HEMIS AI” ekotizimi negizida akademik, xizmat körsatiş, resurs, raqamli faollik va talabalar qoniqişi körsatkiçlarini “HESPI” integral indeksida birlaştiruvçi “HEMIS Smart Analytics” intellektual analitik mexanizmi işlab çiqilgan. Uşbu ilmiy yangilik Özbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Ta’lim sifatini ta’minlaş milliy agentligi direktorining 2025 yil 2 dekabrdagi 5-son “Oliy ta’lim taşkilotlarini kompleks davlat akkreditatsiyasidan ötkazişda baholaş mezonlari böyiça indikatorlarni tasdiqlaş haqida”gi buyruği ilovasi 5-bandida öz ifodasini topgan. Mazkur yangilikni amaliyotga joriy etilişi natijasida akademik risklarni preventiv aniqlaş va manzilli boşqaruv çoralarini qöllaş hisobiga akademik qarzdorlikni 20,0 foizgaça, talabalarga elektron xizmat körsatişning örtaça vaqtini esa 30,0 foizgaça qisqartiriş imkoniyati yaratilgan;
Oliy ta’lim xizmatlari samaradorligini raqamli texnologiyalar orqali oşirişning iqtisodiy-matematik modelini raqamli muhit rivojlanişi va internet qamrovining resurs-operatsion samaradorlikka ta’sir elastikligini baholaş asosida 2026-2030 yillarga inersion, bazaviy va jadal raqamlaştiriş stsenariylari böyiça işlab çiqilgan muqobil prognoz parametrlari işlab çiqilgan. Uşbu taklif Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2026 yil 16 fevraldagi PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030 yilgaça möljallangan ustuvor yönalişlari doirasida islohotlarni izçil davom ettiriş va yangi bosqiçga olib çiqişning qöşimça çora-tadbirlari töğrisida”gi farmoni 1-ilovasi 7-maqsadi 22-samaradorlik körsatkiçi böyiça oliy ta’lim bilan qamrovni kengaytiriş, oliy ma’lumotli mutaxassislar tayyorlaş sifatini oşirilişida öz ifodasini topgan. Uşbu taklifni amaliyotga joriy etiş natijasida bir professor-öqituvçiga töğri keladigan talabalar sonini 2030 yilda 27,2-42,6 nafargaça oşiriş imkoniyati mavjudligi aniqlangan.