Аннакличев Сахи Сапармухамедовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кичик бизнесни ривожлантиришни молиявий қўллаб-қувватлаш механизмини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Iqt5717.
Илмий раҳбар: Хайдаров Низамиддин Хамраевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Расмий оппонентлар: Олимжонов Одил Олимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Элмуродов Шохжаҳон Ғайрат ўғли, иқтисодиёт фанлари доктори, досент.
Етакчи ташкилот: Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: кичик бизнесни ривожлантиришни молиявий қўллаб-қувватлаш механизмини такомиллаштириш юзасидан илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиш ёки кенгайтириш учун 2 йилгача имтиёзли давр билан 7 йилгача муддатга, айланма маблағлар учун револвер тарзда 3 йилгача муддатга йиллик Марказий банк асосий ставкасидан 4 фоизлик пункт юқори ставкада кредитлар ажратиш таклиф этилган;
кичик ва ўрта бизнеснинг 3 та сегменти субектларини молиялаштиришга қаратилган операцион модел ишлаб чиқилган;
кичик бизнес субектлари учун белгиланган соддалаштирилган солиқ режимининг эркин рақобат муҳитига таъсирини «стресс тест» тизими орқали баҳолаш таклиф этилган;
кичик тадбиркорлик субектлари рўйхатдан ўтган ва фаолият юритаётган ҳудуд тоифасидан келиб чиққан ҳолда микрокредит берувчиларни 5 та тоифада 12,5 фоиздан 18,0 фоизгача бўлган ставкада қайта молиялаштириш таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кичик бизнесни ривожлантиришни молиявий қўллаб-қувватлаш механизмини такомиллаштириш борасидаги тадқиқотлардан олинган илмий натижалар асосида:
тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиш ёки кенгайтириш учун 2 йилгача имтиёзли давр билан 7 йилгача муддатга, айланма маблағлар учун револвер тарзда 3 йилгача муддатга йиллик Марказий банк асосий ставкасидан 4 фоизлик пункт юқори ставкада кредитлар ажратиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 14-сентябрдаги ПҚ-306-сон «Кичик бизнесни ривожлантиришни молиявий ва институционал қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорини ишлаб чиқилишида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Марказий Банкининг 2025-йил 11-июлдаги № 32-09/997-сон маълумотномаси). Натижада «Кичик бизнесни узлуксиз қўллаб-қувватлаш» комплекс дастурида иштирок этувчи кичик тадбиркорлик субектларини молиявий қўллаб-қувватлаш механизми такомиллаштирилган. Республикадаги тижорат банклари томонидан ушбу механизм орқали кичик бизнес субектларига 2024-йилда 4 834,0 млрд сўм кредит маблағлари ажратилган.
кичик ва ўрта бизнеснинг 3 та сегменти субектларини молиялаштиришга қаратилган операцион модел ишлаб чиқилган. Мазкур таклиф Банк бошқарувининг 2025-йил 23-июндаги 17-сон қарори билан тасдиқланган «Бизнесни ривожлантириш банки» АТБда микро, кичик ва ўрта бизнеснинг янги операцион моделини жорий этиш бўйича «Йўл харитаси»ни ишлаб чиқилишида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Марказий Банкининг 2025-йил 11-июлдаги № 32-09/997-сон, ATB “Бизнесни ривожлантириш банки”нинг 2025-йил 11-июлдаги № 01-07/9061-сон маълумотномалари). Натижада, Осиё Тараққиёт Банкининг Инклюзив молия секторини ривожлантириш дастури доирасида 40,0 млн доллар кредит линияси жалб қилиш белгиланган. Бунда, линия маблағлари кичик тадбиркорлик лойиҳаларини молиялаштиришга йўналтирилган.
кичик бизнес субектлари учун белгиланган соддалаштирилган солиқ режимининг эркин рақобат муҳитига таъсирини «стресс тест» тизими орқали баҳолаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 19-мартдаги ПФ-50-сон «Кичик ва ўрта бизнеснинг иқтисодиётдаги ўрнини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармони билан тасдиқланган Кичик ва ўрта бизнесни ривожлантириш стратегиясини 2025-йилда амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқилишида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Марказий Банкининг 2025-йил 11-июлдаги № 32-09/997-сон маълумотномаси). Натижада кичик тадбиркорлик субектларининг йириклашиш имкониятлари, молиявий рағбатлантиришнинг самарадорлиги баҳоланган.
кичик тадбиркорлик субектлари рўйхатдан ўтган ва фаолият юритаётган ҳудуд тоифасидан келиб чиққан ҳолда микрокредит берувчиларни 5 та тоифада 12,5 фоиздан 18,0 фоизгача бўлган ставкаларда қайта молиялаштириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 7-сентябрдаги ПҚ-312-сон ««Кичик бизнесни узлуксиз қўллаб-қувватлаш» комплекс дастурини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорини ишлаб чиқилишида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий масалалар қўмитасининг 2025-йил 31-июлдаги № 05-13/3056-сон, Ўзбекистон Республикаси Марказий Банкининг 2025-йил 11-июлдаги № 32-09/997-сон маълумотномалари). Бунда «Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси» АЖ маблағларидан фойдаланиш бўйича кичик ва ўрта тадбиркорлик субектларининг лойиҳаларига Жамиятнинг кафиллиги тақдим этилади. Натижада кичик бизнесни молиявий қўллаб-қувватлашнинг банк ва микромолиялаштириш хизматларидан фойдаланиш механизми такомиллаштирилган.