Мўминов Холматжон Махаммадсоли ўғлининг

фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ёш регбичиларнинг махсус ҳаракат кўникмаларини шакллантириш методикаси”, 13.00.04-Жисмоний тарбия, спорт машғулотлари, соғломлаштириш ва адаптив жисмоний тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
    Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Ped 11128.
Илмий раҳбар: Жураханов Хамидулло Хожимирзаевич, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), дотсент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Жисмоний тарбия ва спорт илмий тадқиқотлар институти.
Илмий Кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Жисмоний тарбия ва спорт илмий тадқиқотлар институти, DSc.28/2025.27.12.Ped.01.01.
Расмий оппонентлар: Алламурадов Шухратилла Иноятович, биология фанлари доктори (DSc), профессор; Акрамов Жасур Анварович, педагогика фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ёш регбичиларнинг махсус ҳаракат кўникмаларини шакллантиришда эркин кураш техник усулларидан фойдаланиш методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ёш регбичиларни мусобақа фаолиятига тайёрлашда махсус жисмоний тайёргарлик даражасини инобатга олган ҳолда яккакураш техникасига хос ушлаш, қаршилик кўрсатиш, мувозанатни сақлаш ва рақиб ҳаракатини чеклаш элементларини машғулот жараёнига дифференциал киритишда тайёрлов қисмида: куч, чаққонлик ва мувозанатни ривожлантирувчи ҳаракатли ўйинлар мажмуаси, асосий қисмида: контактли ҳаракат қобилиятларини ривожлантирувчи ҳаракатли ўйинлар мажмуаси, якуний қисмида: контактли-рақобатли ситуацион ўйинлар мажмуасини қўллаш ҳисобига техник ҳаракатларга ўргатиш самарадорлиги оширилган;
ёш регбичиларнинг техник тайёргарлигини ривожлантиришда регбига хос тўқнашув, тўп учун кураш, рақибни тўхтатиш ва ҳимояланиш ҳаракатларига функсионал-ҳаракат тузилиши жиҳатидан мос бўлган эркин кураш техникасидаги ушлаш, мувозанатдан чиқариш, йиқитиш, рақиб қаршилигини енгиб ўтиш ҳамда партердаги назорат элементларини мақсадли интеграциялаш ҳисобига регби техникасини ўзлаштириш самарадорлиги оширилган;
ёш регбичиларда мусобақа фаолиятига хос тўп билан ўйнаш кўникмаларини шакллантириш учун тўпни ўйинга киритиш ва қабул қилишга асосланган техник элементларни ўргатиш методикасини босқичма-босқич табақалаштирилиб, биринчи босқичда: бошланғич техник ҳаракатларни ўргатиш, иккинчи босқичда: уларни жуфтлик ва кичик гуруҳларда қаршиликсиз шароитда такрорий машқлар орқали мустаҳкамлаш, учинчи босқичда: вақт, масофа, йўналиш ва рақиб қаршилигини ўзгартириш орқали мураккаблаштириш ҳисобига мусобақа фаолиятида тўп билан бажариладиган техник ҳаракатларни самарали қўллаш имконияти оширилган;
ёш регбичиларни мусобақа фаолиятига тайёрлашда майдондаги жойлашув ҳолатидан келиб чиқиб, ҳужум ва ҳимояга хос ушлаш, йиқитиш, ағдариш, тўхтатиш ҳамда итариш ҳаракатларини дастлабки ўргатиш босқичида тўп билан ҳаракатланиш, тўпсиз ҳаракатланиш ва рақиб билан контакт шароитида тўп учун курашиш вазиятларига табақалаштириб, рақибдан тўпни олиб қўйиш техникаси билан уйғунлаштириш ҳисобига ёш регбичиларнинг махсус ҳаракат кўникмалари яхшиланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ёш регбичиларнинг махсус ҳаракат кўникмаларини шакллантиришда эркин кураш техник усулларидан фойдаланиш методикасини такомиллаштиришга қаратилган таклиф ва тавсияларни спорт машғулотлари жараёнига татбиқ қилиш орқали ўтказилган педагогик тажрибалар давомида олинган натижалар асосида:
ёш регбичиларнинг махсус ҳаракат фаолиятини шакллантиришда жисмоний тайёргарлик даражасидан келиб чиқиб машғулот қисмлари (тайёрлов, асосий, якуний) вазифасидан келиб чиқиб яккакураш элементларига хос ҳаракатли ўйинларни машғулот дастурига киритиш бўйича амалий тавсиялар “Наманган вилояти Мингбулоқ спорт мактаби 12-13 ёшли регбичилар машғулотлари жараёнига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Спорт Вазирлигининг 21-октабр 2025-йилдаги 02-16/11396-сонли маълумотномаси). Натижада техник ҳаракатлари самарадорлиги 10,7% га, мусобақа натижалари 11,4% га, ошганлиги аниқланган;
ёш регбичиларнинг махсус ҳаракат кўникмаларини шакллантиришда эркин кураш техникасини интеграциялашган ҳолда машғулотларда қўллаш орқали тайёргарлик ҳамда ўйин тайёргарлигини комбинацион ривожлантиришга қаратилган машғулотлар жараёнига киритиш бўйича таклиф ва тавсиялар “Наманган вилояти Мингбулоқ спорт мактаби 12-13 ёшли регбичилар машғулотлари жараёнига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Спорт Вазирлигининг 21-октабр 2025-йилдаги 02-16/11396-сонли маълумотномаси). Натижада умумий 10,4% га, махсус жисмоний тайёргарлиги 12,8% га, ўйин тайёргарлиги эса 9,3% га яхшилангани кузатилган;
ёш регбичиларнинг мусобақа фаолиятида бажариладиган ҳужум ва ҳимоя ҳаракатларини (ушлаш, йиқитиш, ағдариш, тўхтатиш, итариш каби) дастлабки ўргатиш босқичига эркин кураш техник элементларини киритиш бўйича таклиф ва тавсиялар “Наманган вилояти Мингбулоқ спорт мактаби 12-13 ёшли регбичилар машғулотлари жараёнига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Спорт Вазирлигининг 21-октабр 2025-йилдаги 02-16/11396-сонли маълумотномаси). Натижада ҳужум ҳаракатлари 7,9% га, ҳимоя ҳаракатлари 9,1% га, яхшилангани аниқланган;
ёш регбичиларга мусобақа фаолиятида бажариладиган тўп билан ўйнаш кўникмасини шакллантириш учун тўпни ўйинга киритиш, қабул қилиш техникасини ўргатишга асосланган тўп билан бажариладиган техник элементларни ўргатиш методикасини босқичма-босқич табақалаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар “Наманган вилояти Мингбулоқ спорт мактаби 12-13 ёшли регбичилар машғулотлари жараёнига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Спорт Вазирлигининг 21-октабр 2025-йилдаги 02-16/11396-сонли маълумотномаси). Натижада ёш регбичиларнинг тўп билан ва тўпсиз ҳаракатланиш аниқлиги 13,4% га яхшилангани аниқланган.