Юсупова Дилдора Уктамовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация иши ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Талабалар клиник тафаккурини ривожлантиришнинг педагогик механизмлари”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Ped8148.
Илмий раҳбар: Шодиев Ризамат Давронович, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Қарши давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.11.04.
Расмий оппонентлар: Орипова Нодима Халиловна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Файзиева Мавлуда Худояровна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Турон университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади талабаларнинг клиник тафаккурини ривожлантиришнинг назарий аспектларини асослаш ва педагогик механизмларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
клиник тафаккурнинг психологик-педагогик аспектлари тафаккурнинг репродуктив, продуктив ҳамда ижодий хусусиятларининг клиник муаммони идрок этиш, ахборотларни дифференциал таҳлил ва интерпретациялаш, технологик интеграциялаш, далилларга асосланган мантиқий хулосаларни клиник-верификацион асослаш, танқидий баҳолаш, конструктив клиник қарор қабул қилиш ва прогностик моделлаштириш каби фикрий операциялар тизими билан мувофиқлигига кўра аниқлаштирилган;
талабаларининг клиник тафаккурини ривожлантириш жараёнининг стратегик модели клиник таълимни ривожлантирувчи ижтимоий буюртма ва субектив имкониятлар номувофиқлигига кўра келиб чиқувчи диалектик зиддиятлар асосида “ўқитувчи-талаба-клиник муҳит” алоқасига кўра тавсифланувчи ядроси, клиник тафаккурни ривожлантириш эҳтиёжини юзага келтирувчи ташқи муҳит таъсири ҳамда кучайтирилган қайта алоқа механизмини ифодаловчи циклик ривожланиш алгоритмини татбиқ этиш орқали такомиллаштирилган;
талабалар клиник тафаккурини ривожлантиришнинг педагогик механизмлари тиббий таълимнинг аналитик-мазмунли компоненти мазмунини ситуатив, симулятив, интегратив технологиялар билан интегратив ёндашув асосида уйғунлаштириш ҳамда фаолиятга йўналтирилган компоненти мазмунига клиник амалиётни ташкил этишга доир прагматиклик, компетенсиявий йўналганлик, рефлексивлик каби педагогик шартларни назарий билимларни клиник вазиятларда функсионал қўллашга тайёрлашнинг педагогик омили сифатида татбиқ этиш орқали такомиллаштирилган;
тиббий таълим жараёнида талабалар клиник тафаккурини ривожлантириш методикасининг самарадорлиги тиббиёт олий таълим муассасалари талабаларининг клиник фаолиятга касбий тайёргарлик кўрсаткичларининг тафаккур когнитив, функсионал, оператив, прогностик мезонларига мувофиқлиги интеграллашган диагностик баҳолаш ва компетенсиялар динамикасини мониторинг қилишнинг тизимли-динамик стратегиясига кўп мезонли диагностик маълумотларни интеграциялашга устуворлик бериш асосида аниқлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Талабаларнинг клиник тафаккурини ривожлантиришнинг педагогик механизмларини такомиллаштириш бўйича тадқиқот натижалари асосида:
клиник тафаккурнинг психологик-педагогик аспектлари тафаккурнинг репродуктив, продуктив ҳамда ижодий хусусиятларининг клиник муаммони идрок этиш, ахборотларни дифференциал таҳлил ва интерпретациялаш, технологик интеграциялаш, далилларга асосланган мантиқий хулосаларни клиник-верификацион асослаш, танқидий баҳолаш, конструктив клиник қарор қабул қилиш ва прогностик моделлаштириш каби фикрий операциялар тизими билан мувофиқлигига кўра аниқлаштирилганлигига доир хулосалардан 617309 – ЭПП-12020-1-СК-ЭППКА2-CБҲЕ-ЖП рақамли “ТРИГГЕР – “Марказий Осиёда битирувчиларнинг ишга жойлашиши шароитларини яратиш учун талабаларнинг инноватив ёндашувлари ва тадбиркорлик кўникмаларини йўлга қўйиш” номли илмий-амалий лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Термиз давлат университети Халқаро алоқалар проректорининг 2025-йил 9-декабрдаги 06/12-5173 раамли маълумотномаси). Натижада, битирувчиларнинг касбий тайёргарлиги ва бандлигини таъминлаш муаммосини клиник тафаккурни ривожлантиришга доир ишланмалар орқали ҳал қилиш имкониятлари ошган;
талабаларининг клиник тафаккурини ривожлантириш жараёнининг стратегик модели клиник таълимни ривожлантирувчи ижтимоий буюртма ва субектив имкониятлар номувофиқлигига кўра келиб чиқувчи диалектик зиддиятлар асосида “ўқитувчи-талаба-клиник муҳит” алоқасига кўра тавсифланувчи ядроси, клиник тафаккурни ривожлантириш эҳтиёжини юзага келтирувчи ташқи муҳит таъсири ҳамда кучайтирилган қайта алоқа механизмини ифодаловчи циклик ривожланиш алгоритмини татбиқ этиш орқали такомиллаштирилганлигига доир тавсиялардан “Физиология” дарслигини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 29-сентябрдаги 438-сонли буйруғи билан тасдиқланган № 438129-сонли нашр рухсатномаси). Натижада, тиббиёт олий таълим муассасаларида физиология ўқитиш жараёнининг инновацион моделлаштирилишига ҳизмат қилган;
талабалар клиник тафаккурини ривожлантиришнинг педагогик механизмлари тиббий таълимнинг аналитик-мазмунли компоненти мазмунини ситуатив, симулятив, интегратив технологиялар билан интегратив ёндашув асосида уйғунлаштириш ҳамда фаолиятга йўналтирилган компоненти мазмунига клиник амалиётни ташкил этишга доир прагматиклик, компетенсиявий йўналганлик, рефлексивлик каби педагогик шартларни назарий билимларни клиник вазиятларда функсионал қўллашга тайёрлашнинг педагогик омили сифатида татбиқ этиш орқали такомиллаштирилганлигига доир тавсиялардан тажриба-синов обектларидаги машғулотларни ўтказишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълимни ривожлантириш ва глобал ҳамкорлик марказининг 2026-йил 20-майдаги 02/01-01-435-сонли маълумотномаси). Натижада, тиббий таълим жараёни талабалар клиник тафаккурини ривожлантиришга доир инновацион технологиялар билан такомиллашувига хизмат қилган;
тиббий таълим жараёнида талабалар клиник тафаккурини ривожлантириш методикасининг самарадорлиги тиббиёт олий таълим муассасалари талабаларининг клиник фаолиятга касбий тайёргарлик кўрсаткичларининг тафаккур когнитив, функсионал, оператив, прогностик мезонларига мувофиқлиги интеграллашган диагностик баҳолаш ва компетенсиялар динамикасини мониторинг қилишнинг тизимли-динамик стратегиясига кўп мезонли диагностик маълумотларни интеграциялашга устуворлик бериш асосида аниқлаштирилганлигига доир хулосалардан “Физиология” дарслигини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 29-сентябрдаги 438-сонли буйруғи билан тасдиқланган №438129-сонли нашр рухсатномаси). Натижада, Тиббиёт олий таълим муассасалари методик таъминоти такомиллашувига хизмат қилган.