Қодирова Саодат Рахимжоновна
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўн икки бармоқли ичак ярасида дисбиоз бўлган беморларда номедикаментоз даволаш ва профилактикасини оптималлаштириш» 14.00.43 – Профилактик тиббиёт (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.4.DSc/Tib655.
Илмий маслаҳатчи: Хамрабаева Феруза Ибрагимовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси ҳарбий хавфсизлик ва мудофаа университетининг ҳарбий тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.02.02.
Расмий оппонентлар: Салахидинов Адилжон, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Алиахунова Мавжуда Юсуповна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Ташкенбаева Элеонора Нигматовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат тиббиёт университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тақдиқотнинг мақсади:
эрадикацион терапия негизида ичак дисбактериози мавжуд ҳолатда меъда ва ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги бор беморларни даволашда магнитотерапия ва Ganoderma lucidum экстрактини қўллаш ёрдамида даволаш усулларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги эрадикацион терапияси негизида ичак дисбактериозини келиб чиқиши ҳамда носпецифик ва специфик гуморал-ҳужайравий ҳимоя тизимида Т-ҳужайравий субпопуляциялар мувозанатининг бузилиши сабабли сурункали интоксикация синдроми ривожланиши ва уни реабилитация чора-тадбирлари орқали бартараф этиш заруриати асосланган;
ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида ичак дисбактериози ва ичак дисбактериози негизида сурункали интоксикация синдромини юзага келиши беморлар психологик мақомида хавотир триадаси шкаласи кўрсаткичларидаги ўзгаришлар кўринишидаги ўзгаришларнинг келиб чиқишидаги ўрни исботланган;
ичак дисбактериози мавжуд ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида Ganoderma lucidum экстракти ва магнитотерапия билан биргаликда ўтказилган комплекс реаблитация чора-тадбирларини қўллаш беморларда иммунорегулятор Т-ҳужайравий субпопуляциялар бузилган мувозанатининг тиклаши, гуморал иммунитетнинг умумий IgE кўрсатгич миқдорини меъёрлаштириш ҳамда CD3 ва CD4, CD8кўрсатгичи миқдорларни ортиши туфайли сурункали интокцикация синдромини бартараф этиши мумкинлиги исботланган;
ичак дисбактериози мавжуд ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида комплекс реаблитация чора-тадбирларини қўллаш беморлар тиббий-психологик мақомини яхшилаш орқали «Соғлиқ ҳолати»,«Фаоллик», «Кайфият»шкалалари кўрсаткичлариҳамда меҳнатга лаёқатлилик, эмоционал лабиллик ва низога мойиллик каби руҳий«индикатор»ни баҳолаш тактикаси исботланган;
ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги даволаш негизида ичак дисбактериозини табақалаштирилган ҳамда компонентлари ва давомийлиги бўйича персоналлаштирилган тиббий ва психологик реабилитация тизимларни шакллантириш ва қўллаш орқали самарали бартараф этиш ва саломатликни тиклаш даволаш тактикаси ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ўн икки бармоқли ичак ярасида дисбиоз бўлган беморларда номедикаментоз даволаш ва профилактикасини оптималлаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги эрадикацион терапияси фонида ичак дисбактериозини келиб чиқиши, ҳамда носпецифик ва специфик гуморал-ҳужайравий ҳимоя тизимида Т-ҳужайравий субпопуляциялар мувозанатининг бузилиши сабабли сурункали интоксикация синдроми ривожланиши ва уни реабилитация чора-тадбирлари орқали бартараф этиш заруриати асосланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2021 йил 19 ноябрдаги 8н-р/1127-сон билан тасдиқланган «Магнитотерапия ва доривор замбуруғ Ganoderma Lucidum экстрактининг гастроэнтерологияда (ичак дисбиозида) қўлланилиши» ҳамда соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2022 йил 02 мартдаги 8н-р/1228-сон билан тасдиқланган «Опыт применения магнитотерапии и экстракта древесного гриба Ganoderma Lucidum при заболеваниях пищеварения с акцентом на язвенную болезнь с дисбиозом кишечника» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази 02.11.2021 йилдаги №178/2021–сон, АЖ «Чинобод санаторияси» 06.12.2021 йилдаги №94 n-сон, «Gano IRT MEDICUS» шифохонасининг 15.11.2021 йилдаги №56/2021–сон, Андижон вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 06.05.2024 йилдаги №63–сон, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 02.05.2024 йилдаги №27 –сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузурлигидаги Илмий техник кенгашининг 11.03.2024 йил 122-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида эрадикацион терапияси фонида ичак дисбиозини келиб чиқишида беморларни реабилитация қилишнинг замонавий усулларини жорий этиш натижасида жисмоний ва психологик мослашувнинг бузилиши 1,3 баравар камайган,беморларнинг ижтимоий фаоллик даражаси 1,6 баравар ошганлиги,таклиф этилаётган усулларнинг жорий этилиши тикловчи даволашнинг иқтисодий,тиббий ва ижтимоий самарадорлигини ошириш имконини берган,бу эса,ўз навбатида, ҳаражатлар ва асоратлар ривожланиш хавфи энг кам бўлган беморлар сонини 1,5 бараварга ошириш,тиббий ёрдам кўрсатиш даражасини яхшилаш,ушбу тоифадаги беморларнинг ҳаёт сифатини эрта муддатларда яхшилаш имконини берганлиги билан изоҳланган. Иқтисодий самарадорлиги: ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги мавжуд беморларда эррадикацион терапияси асоратининг ривожланишини номедикаментоз даволаш ва профилактикасида тиббий ёрдам кўрсатишни ташкил этиш бўйича янги маълумотларни ўринли асослаш натижасида таклиф этилган реабилитация чора-тадбирлари ўтказилиши ҳар бир бемор иқтисодий самарадорликни йилига 1873602 сўмга оширган ва меъда ичак тизими касалликлари мавжуд беморларда ногиронлик бошланишини 2 баробар кечиктириш имконини берган.
иккинчи илмий янгилик:ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида ичак дисбактериози ва ичак дисбактериози негизида сурункали интоксикация синдромини юзага келиши беморлар психологик мақомида хавотир триадаси шкаласи кўрсаткичларидаги ўзгаришлар кўринишидаги ўзгаришларнинг келиб чиқишидаги ўрни исботланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2021 йил 19 ноябрдаги 8н-р/1127-сон билан тасдиқланган «Магнитотерапия ва доривор замбуруғ Ganoderma Lucidum экстрактининг гастроэнтерологияда (ичак дисбиозида) қўлланилиши» ҳамда соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2022 йил 02 мартдаги 8н-р/1228-сон билан тасдиқланган «Опыт применения магнитотерапии и экстракта древесного гриба Ganoderma Lucidum при заболеваниях пищеварения с акцентом на язвенную болезнь с дисбиозом кишечника» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклифРеспублика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази 02.11.2021 йилдаги №178/2021–сон, АЖ «Чинобод санаторияси» 06.12.2021 йилдаги №94 n-сон, «Gano IRT MEDICUS» шифохонасининг 15.11.2021 йилдаги №56/2021–сон, Андижон вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 06.05.2024 йилдаги №63–сон, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 02.05.2024 йилдаги №27 –сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузурлигидаги Илмий техник кенгашининг 11.03.2024 йил 122-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги:ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида ичак дисбактериози ва сурункали интоксикация синдромини юзага келиши беморлар психологик мақомида “хавотир триадаси”шкаласидаги кўрсаткичлардаги ўзгаришлар частотаси 4,3 мартага, тез ёрдамга мурожаат қилишлар частотаси -9,9 мартага, шошилинч гастроэнтерология касалхонага ётқизиш частотаси- 6,8 мартага камайиши аникланганГастроэнтерологик марказлар тармоғини ривожлантириш меъда –ичак тракти касалликлари билан оғриган беморларга тиббий ёрдам олиш имкониятини оширишда муҳим аҳамиятга эга бўлган ва энг муҳим тиббий-ижтимоий муаммолардан бирини ҳал қилишнинг меъда –ичак тизими касалликларида асоратлар сабабли юзага келадиган ўлимнинг 15% ва асоратлар ривожланиш даражасини 20% камайтириш орқали ушбу тоифадаги беморларнинг ҳаёт сифатини эрта муддатларда яхшилаш имконини берганлиги билан изоҳланган. Иқтисодий самарадорлиги: реабилитация чора-тадбирлари ҳар бир бемор учун иқтисодий самарадорликни йилига 1873602 сўмга оширган ва ногиронлик бошланишини камида 2 баробар кечиктириш имконини берган.
учинчи илмий янгилик:ичак дисбактериози мавжуд ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида Ganoderma lucidum экстракти ва магнитотерапия билан биргаликда ўтказилган комплекс реаблитация чора-тадбирларини қўллаш беморларда иммунорегулятор Т-ҳужайравий субпопуляциялар бузилган мувозанатининг тиклаши, гуморал иммунитетнинг умумий IgE кўрсатгич миқдорини меъёрлаштириш ҳамда CD3 ва CD4, CD8кўрсатгичи миқдорларни ортиши туфайли сурункали интокцикация синдромини бартараф этиши мумкинлиги исботланганлиги бўйича таклифларСоғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2021 йил 19 ноябрдаги 8н-р/1127-сон билан тасдиқланган «Магнитотерапия ва доривор замбуруғ Ganoderma Lucidum экстрактининг гастроэнтерологияда (ичак дисбиозида) қўлланилиши» ҳамда соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2022 йил 02 мартдаги 8н-р/1228-сон билан тасдиқланган «Опыт применения магнитотерапии и экстракта древесного гриба Ganoderma Lucidum при заболеваниях пищеварения с акцентом на язвенную болезнь с дисбиозом кишечника» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклифРеспублика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази 02.11.2021 йилдаги №178/2021–сон, АЖ «Чинобод санаторияси» 06.12.2021 йилдаги №94 n-сон, «Gano IRT MEDICUS» шифохонасининг 15.11.2021 йилдаги №56/2021–сон, Андижон вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 06.05.2024 йилдаги №63–сон, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 02.05.2024 йилдаги №27 –сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузурлигидаги Илмий техник кенгашининг 11.03.2024 йил 122-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ўн икки бармоқли ичак яраси мавжуд беморларда ичак дисбиози билан хасталанган беморларни номедикаментоз даволашдан кейин такомиллаштирилган босқичли реабилитацияси натижасида беморларнинг ҳаёт сифатини 30% ва уларнинг ижтимоий мослашувини 25% оширишда «ҳаражат-фойда» усулидан фойдаланиб иқтисодий самарадорликни баҳолаш асосида реабилитациянинг табақалашган босқичларини амалга оширишнинг мақсадга тартибини жорий қилиш орқали ушбу тоифадаги беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш имконини берганлиги билан изоҳланган. Иқтисодий самарадорлиги: реабилитациянинг табақалашган босқичларини амалга ошириш орқали ҳар бир бемор учун иқтисодий самарадорликни йилига 1873602 сўмга оширган ва ногиронлик бошланишини камида 2 баробар кечиктириш имконини берган.
тўртинчи илмий янгилик: ичак дисбактериози мавжуд ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида комплекс реаблитация чора-тадбирларини қўллаш беморлар тиббий-психологик мақомини яхшилаш орқали «Соғлиқ ҳолати», «Фаоллик», «Кайфият»шкалалари кўрсаткичлариҳамда меҳнатга лаёқатлилик, эмоционал лабиллик ва низога мойиллик каби руҳий«индикатор»ни баҳолаш тактикаси исботланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2021 йил 19 ноябрдаги 8н-р/1127-сон билан тасдиқланган «Магнитотерапия ва доривор замбуруғ Ganoderma Lucidum экстрактининг гастроэнтерологияда (ичак дисбиозида) қўлланилиши» ҳамда соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2022 йил 02 мартдаги 8н-р/1228-сон билан тасдиқланган«Опыт применения магнитотерапии и экстракта древесного гриба Ganoderma Lucidum при заболеваниях пищеварения с акцентом на язвенную болезнь с дисбиозом кишечника» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклифРеспублика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази 02.11.2021 йилдаги №178/2021–сон, АЖ «Чинобод санаторияси» 06.12.2021 йилдаги №94 n-сон, «Gano IRT MEDICUS» шифохонасининг 15.11.2021 йилдаги №56/2021–сон, Андижон вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 06.05.2024 йилдаги №63–сон, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 02.05.2024 йилдаги №27 –сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузурлигидаги Илмий техник кенгашининг 11.03.2024 йил 122-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: йўғон ичак дисбиози мавжуд ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги билан хасталанган беморларда номедикаментоз даволаш комплексини қўллашдан кейин реабилитацияда иштирок этиш мойиллиги даволаш-профилактика муассасаларида ушбу касаллик даврида номедикаментоз даволаш ва реабилитациядан кейин тиббий ёрдам кўрсатишда иштирок этадиган ходимларнинг штат жадвалини режалаштириш орқали тиббий хизмат кўрсатиш жараёнининг самарадорлиги натижасида хасталикнинг оқибатидаги ўлим ва асоратлар ривожланиш даражасини камайтириш орқали ушбу тоифадаги беморларнинг ҳаёт сифатини эрта муддатларда яхшилаш имконини берганлиги билан изоҳланган. Иқтисодий самарадорлиги: таклиф этилган даволаш ва реабилитация чора-тадбирлари ҳар бир бемор учун иқтисодий самарадорликни йилига 1873602 сўмга оширган ва ногиронлик бошланишини камида 2 баробар кечиктириш имконини берган.
бешинчи илмий янгилик: ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги даволаш негизида ичак дисбактериозини табақалаштирилган ҳамда компонентлари ва давомийлиги бўйича персоналлаштирилган тиббий ва психологик реабилитация тизимларни шакллантириш ва қўллаш орқали самарали бартараф этиш ва саломатликни тиклаш даволаш тактикаси ишлаб чиқилганлиги бўйича таклифларСоғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2021 йил 19 ноябрдаги 8н-р/1127-сон билан тасдиқланган «Магнитотерапия ва доривор замбуруғ Ganoderma Lucidum экстрактининг гастроэнтерологияда (ичак дисбиозида) қўлланилиши» ҳамда соғлиқни сақлаш вазирлиги илмий фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими эксперт кенгаши томонидан 2022 йил 02 мартдаги 8н-р/1228-сон билан тасдиқланган«Опыт применения магнитотерапии и экстракта древесного гриба Ganoderma Lucidum при заболеваниях пищеварения с акцентом на язвенную болезнь с дисбиозом кишечника» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклифРеспублика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази 02.11.2021 йилдаги №178/2021–сон, АЖ «Чинобод санаторияси» 06.12.2021 йилдаги №94 n-сон, «Gano IRT MEDICUS» шифохонасининг 15.11.2021 йилдаги №56/2021–сон, Андижон вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 06.05.2024 йилдаги №63–сон, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази 02.05.2024 йилдаги №27 –сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузурлигидаги Илмий техник кенгашининг 11.03.2024 йил 122-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги:Олинган натижалар ўн икки бармоқли ичак яра касаллигида ичак дисбиози мавжуд ҳолатларда эрадикацион терапиясида номедикаментоз даволаш усулларидан магнитотерапия ва Ganoderma Lucidum замбуруғини комплекс қўллашда янги, самарали усулларни ишлаб чиқишни имконини беради ҳамда тиббий-ижтимоий, иқтисодий аҳамиятга эга. Бу меъда ичак тизими касалликларини профилактикасида, имкон қадар касалликнинг мавсумий зўрайишини бартараф этишга ва йўғон ичак дисбиозини самарали даволаш ёки олдини олишга шароит яратади. Дисбиоз билан кечувчи ўн икки бармоқли ичак яраси касаллиги мавжуд беморларни йиллик даволаниш сарф-ҳаражатларини 25%га қисқартиради ва бу иқтисодий-ижтимоий аҳамиятга эга эканлигидан далолат беради ҳамда беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш, шифокорларнинг иш вақтини тежаш ва хизмат сифатини ошириш имконини берганлиги билан изоҳланган. Иқтисодий самарадорлиги:Йўғон ичак дисбиози билан кечувчи ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги билан хасталанган беморларнинг номедикаментоз комплекс даволаш чоралари ноинвазив, арзон, иқтисодий жиҳатдан самарадорлигини ошириш орқали ҳар бир бемор учун иқтисодий самарадорликни йилига 1873602 сўмга оширган ва ногиронлик бошланишини камида 2 баробар кечиктириш имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish