Рашидова Нодира Қобилжон қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси химояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: «Табиий хомашёдан лектин моддасини ажратиб олиш ҳамда унинг асосида биологик фаол қўшимча олиш технологиясини ишлаб чиқиш», 15.00.01 - Дори технологияси (фармацевтика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйҳатга олинган рақам: B2022.1.PhD/Far87.  
Илмий раҳбар: Ташмухамедова Шохиста Собировна, биология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса: Тошкент фармацевтика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса, ИК раками: Тошкент фармацевтика институти, DSc.06/2025.27.12.Far.23.01.  
Расмий оппонентлар: Олимов Немат Каюмович, фармацевтика фанлари доктори, профессор; Халилов Равшанжон Муратджанович, техника фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё-технология институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ловия (Phaseolus vulgaris L.) ўсимлик уруғидан антибактериал ва иммун тизимини рағбатлантирувчи таъсирига эга қуруқ экстракт олиш ва унинг асосида капсула шаклидаги БФҚ технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III.  Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор маҳаллий хомашё — ловия (Phaseolus vulgaris L.) дан лектинни экстракция қилиш учун мақбул шароитлар белгиланган, ҳамда қуруқ экстракт таркибидаги оқсил миқдори Лоури усулида ва лектин фаоллиги гемагглютинация тести усулида аниқланган;
ловия (Phaseolus vulgaris L.) асосида олинган қуруқ экстракт гель фильтрация усули ёрдамида тозаланган ҳамда гель электрофорез усулида молекуляр оғирлиги аниқланган;
«Лектин» ҚЭ нинг структура-механик, фармакотехнологик хоссалари ва нам ютиш кинетикасини аниқлаш натижасида капсула шаклидаги «Лектин» БФҚ таркиби танланган ҳамда технологияси ишлаб чиқилган;
олинган қуруқ экстрактининг бактериостатик специфик фармакологик фаоллиги солиштирма препарат «Лектин» стандартидан кам эмаслиги ва безарарлиги тажрибаларда исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Табиий хомашёдан лектин моддасини ажратиб олиш ҳамда унинг асосида биологик фаол қўшимча олиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
«Лектин» экстракти БФҚ ишлаб чиқариш бўйича Технологик йўриқнома (TI 28275514-025:2025) Ўзбекистон Республикаси санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси томонидан тасдиқланган ва ЎзР ССВ томонидан ушбу БФҚни ишлаб чиқариш учун рухсат берилган (1200519-сон рухсатнома). Натижада, «Abduxoliq Pharm» МЧЖда кукун шаклидаги биологик фаол қўшимчани ишлаб чиқариш имконини берган;
капсула шаклидаги «Лектин» БФҚ ишлаб чиқариш бўйича Технологик йўриқнома (TI 305992789-021:2024) Ўзбекистон Республикаси санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси томонидан тасдиқланган. Натижада, маҳаллий фармацевтика ишлаб чиқарувчи корхонада импорт ўрнини босувчи, микробларга қарши ва иммунитетни рағбатлантирувчи биологик фаол қўшимчани ишлаб чиқариш имконини берган;
ўтказилган клиник олди синовлар натижасида Phaseolus vulgaris L. ўсимлигидан ажратиб олинган ҚЭ специфик фармакологик фаоллиги ҳамда ўткир заҳарли эмаслиги исботланган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2018 йил 15 октябрдаги 8н-3/280-сон хати). Натижада, ажратиб олинган ҚЭ антимикроб ҳамда иммунстимулловчи таъсирга эга эканлигини исботлаш имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish