Гуломжонов Даврон Дилшодовичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Чирчиқ дарёси сув ҳавзалари балиқларининг морфо-биологик хусусиятлари ва уларга гелминтларнинг таъсири”, 03.00.15 - Ихтиология, 03.00.06 - Зоология (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/В1354.
Илмий раҳбар: Сафарова Феруза Эргашевна, биология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат аграр университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети ҳузуридаги PhD.08/2025.27.12.B.02.04 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Кузметов Абдулахмет Раймбердиевич, биология фанлари доктори, профессори; Абдуғаниев Ойбек Абдухамидович, биология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Чирчиқ дарёси сув ҳавзаларида тарқалган балиқ турларининг морфо-биологик хусусиятлари, уларда паразитлик қилувчи гельминтларнинг тур таркиби, зарарланиш даражаси ва гельминтозларнинг тарқалишига таъсир этувчи гидроэкологик омилларни баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Чирчиқ дарёси сув ҳавзаларининг ўрта ва қуйи оқимларида овланиш аҳамиятига эга бўлган балиқларнинг 6 та тури, уларнинг популяцион таркибини кумуш товон балиқ (Carassius gibelio) ўртача 29,7 %, оқ дўнгпешона балиқ (Hypophthalmichthys molitrix) 23,7 %, оқ амур (Ctenopharyngodon idella) 16,3 %, зоғора балиқ (Cyprinus carpio) 12,4 %, оқча балиқ (Abramis brama) 10,5 % ва қизил кўз (Rutilus rutilus) 7,4 %.ни ташкил этиши аниқланган; 
морфометрия кўрсаткичлари энг юқори оқ дўнгпешона балиғида умумий тана узунлиги 54,0±1,4 см, стандарт узунлиги 44,8±1,2 см, бош узунлиги 9,4±0,3 см, дум асоси баландлиги 6,3±0,2 см, постдорсал масофаси 14,2±0,4 см умумий вазни 3330,0±22,4 гр ва Q/L индекси 61,7 га тенг бўлиб, ёш-гуруҳ таркиби бўйича кичик танали турлар қизил кўз (1+ улуши 52,1%), кумуш товон (49,3%), оқча (46,3%) 1+ ёшда, катта морфотипли турлар оқ амур (62,2%), оқ дўнгпешона (57,9%), зоғора балиқ (49,0%), 2+ ёки 3+ ёшда жинсий етуклик даражасига етиши аниқланган;
балиқларда 8 турдаги паразитлар топилган ва уларнинг локализaцияси жабра япроқларида (Clinostomum complanatum, Dactylogyrus auriculatus), кўз олмасида (Diplostomum clavatum), жабра (вояга етганлари) ва ичакларда (метацеркариялари) (Rhipidocotyle illense), ичакда (Bothriocephalus acheilognathi), тана бўшлиғи ҳамда ички аъзоларда (Ligula intestenalis, Contracaecum squalii, Acanthocephalus anguillae) аниқланиб, энг юқори экстенсивлик (65.0±2.4 %) ва интенсивлик (ўртача 9.0±1.2 дона) кумуш товон балиғида бўлганлиги исботланган;
паразитлар тарқалиш даражаси билан экологик омиллар ўртасида ўзаро боғлиқлик бўлиб, энг юқори мусбат корреляция: сув ҳарорати (r=+0,78; p<0,01) ва органик моддалар (r=+0,69; p<0,05) билан, кучсиз манфий корреляция: эриган кислород миқдори (r=-0,62; p<0,05), сув оқимининг тезлиги (r=-0,55; p<0,05) ва сув шаффофлиги (r=-0,44; p<0,05) билан боғлиқ бўлганлиги аниқланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Чирчиқ дарёси сув ҳавзалари балиқларининг морфо-биологик хусусиятлари ва уларга гельментларнинг таъсири бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Чирчиқ дарёси сув ҳавзаларида етиштирилаётган сазан (Cyprinus carpio) балиқларининг маҳсулдорлик кўрсаткичларига гелминтларнинг таъсири ишланмаси Тошкент вилояти Қуйи Чирчиқ тумани “HAMROZ XUJA FAYZ” МЧЖда 0,5 гектар майдонга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновaциялар миллий марказининг 2025 йил 12 декабрдаги 05/06-04-926-сон маълумотномаси). Натижада, балиқчилик хўжалигида 8 330 дона зоғора балиғидан 1 116 донаси (13,4 %) турли гелминтлар билан зарарланиб, 18 тонна соф маҳсулот олинди ва иқтисодий самарадорлик, рентабеллик 125 % ташкил этган;
Туябўғиз сув омбори қафас балиқ хўжалигида етиштирилаётган карп (Cyprinus carpio L.) балиқларининг маҳсулдорлик кўрсаткичларига гелминтларнинг таъсири ишланмаси Тошкент вилояти Ўрта Чирчиқ тумани Туябўғиз сув омбори қафас балиқ хўжалигида 0,5 гектар майдонга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновaциялар миллий марказининг 2025 йил 12 декабрдаги 05/06-04-926-сон маълумотномаси). Натижада, балиқчилик хўжалигида 5 000 дона карп балиғидан 460 донаси (9,2 %) турли гелминтлар билан зарарланиб, 9,0 тонна соф маҳсулот олиниб рентабеллик даражаси 180 %.ни ташкил этиш имконини берган;
Чирчиқ дарёси сув ҳавзаларида етиштирилаётган оқ дўнгпешона балиқ (Hypophthalmichthys molitrix) ва оқ амур (Ctenopharyngodon idella) балиқларининг маҳсулдорлик кўрсаткичларига гельминтларнинг таъсири ишланмаси Тошкент вилояти Қуйи Чирчиқ тумани “XURSANALI OTA BALIQCHI” МЧЖ хўжалигига 1,0 гектар майдонга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновaциялар миллий марказининг 2025 йил 12 декабрдаги 05/06-04-926-сон маълумотномаси). Натижада, балиқчилик хўжалигида 2 000 дона оқ дўнгпешона балиғидан 170 донаси (8,5 %) турли гелминтлар билан зарарланиб, 5,5 тонна соф маҳсулот олиниб, рентабеллик 154 %.ни, 1500 дона Оқ амур  балиғидан 138 донаси (9,2 %) турли гелминтлар билан зарарланиб, 4,0 тонна маҳсулот олиниб, рентабеллик 125 %.ни ташкил этган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish