Xatamkulov Bekzod Iskandarbek o‘g‘lining
fan doktori (DSc) Dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Mintaqada uy-joy qurilish sektorini rivojlantirishni davlat tomonidan tartibga solish metodologiyasini takomillashtirish” (Namangan viloyati misolida), 08.00.12 – Mintaqaviy iqtisodiyot (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2026.1.DSc/Iqt1159.
Ilmiy maslaxatchi: ilmiy maslaxatchisiz.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.06.04.
Rasmiy opponentlar: Ruzmetov Baxtiyar, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Abdug‘aniev Otabek Allajonovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Madrahimov Qahramon Egamberganovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi mintaqada uy-joy qurilish sektorini rivojlantirishni davlat tomonidan tartibga solish metodologiyasini takomillashtirishga qaratilgan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi.
uy-joy qurilish sektorining rivojlanish darajasini kompleks baholash uchun huquqiy-mezoniy, metodologik-diagnostik va institutsional-boshqaruv omillarini integratsiyalovchi tizimli indikator modeli R_tkm=∝H_m+βM_d+γI_b ishlab chiqilgan;
uy-joy qurilish sektorini rivojlantirishda davlat tomonidan tartibga solishning integrallashgan institutsional-moliyaviy modeli R_tj=f(A_h,S_f,P_k) taklif etilib, unda ma’muriy-huquqiy, soliq va pul-kredit dastaklarining o’zaro uyg‘unligi asoslangan;
uy-joy qurilishini davlat tomonidan tartibga solishning barqarorlikka yo’naltirilgan integrallashgan institutsional–investitsion–moliyaviy 〖UBD〗_b=f(N_i+I_∝+M_ri+E_im) modeli taklif etilgan;
mintaqada uy-joy qurilish sektorini rivojlantirishni faollashtirishga qaratilgan manfaatdor tomonlar muvozanati, integratsiyalashgan ta’minot zanjiri boshqaruvi va differensial marketing strategiyalarini yagona tashkiliy-iqtisodiy mexanizmga birlashtiruvchi kompleks modeli taklif etilgan;
Namangan viloyati uy-joy qurilish sektorining chiziqli, Log-trend (eksponensial) va ARIMA modellari asosida 2026-2030-yillar uchun taqqoslama prognoz ko’rsatkichlari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Mintaqada turar-joy ko‘chmas mulki qurilish sektorini rivojlantirishni davlat tomonidan tartibga solishni takomillashtirish borasida ishlab chiqilgan takliflar asosida:
uy-joy qurilish sektorining rivojlanish darajasini kompleks baholash uchun huquqiy-mezoniy, metodologik-diagnostik va institutsional-boshqaruv omillarini integratsiyalovchi tizimli indikator modeli Namangan viloyati hokimligi tarkibidagi korxona va tashkilotlar amaliyotiga joriy qilingan (Namangan viloyati hokimligining 2026-yil 24-martdagi 08/24-324-son ma’lumotnomasi). Mazkur model qurilish sektorida qaror qabul qilish jarayonlarini faqat yakuniy natija ko’rsatkichlari asosida emas, balki normativ-huquqiy muhit sifati, diagnostik monitoring darajasi hamda boshqaruv institutlari samaradorligi bilan uzviy bog‘liq holda baholash imkonini bergan;
uy-joy qurilish sektorini rivojlantirishda davlat tomonidan tartibga solishning integrallashgan institutsional-moliyaviy modeli R_tj=f(A_h,S_f,P_k) taklif etilib, unda ma’muriy-huquqiy, soliq va pul-kredit dastaklarining o’zaro uyg‘unligi bo‘yicha taklif Namangan viloyati hokimligi tarkibidagi korxona va tashkilotlar amaliyotiga joriy qilingan (Namangan viloyati hokimligining 2026-yil 24-martdagi 08/24-324-son ma’lumotnomasi). Mazkur model qurilish sektorini tartibga solishda alohida vositalar ta’sirini emas, balki ularning kompleks sinergetik natijasini baholashga xizmat qilgan. Natijada hududda qurilish faoliyatining barqaror o’sishi, uy-joy fondining kengayishi va bozor taklifining oshishi uchun institutsional zamin mustahkamlangan;
uy-joy qurilishini davlat tomonidan tartibga solishning barqarorlikka yo’naltirilgan integrallashgan institutsional–investitsion–moliyaviy 〖UBD〗_b=f(N_i+I_∝+M_ri+E_im) modeli Namangan viloyati hokimligi tarkibidagi korxona va tashkilotlar faoliyatiga joriy qilingan (Namangan viloyati hokimligining 2026-yil 24-martdagi 08/24-324-son ma’lumotnomasi). Modelning amaliyotga joriy etilishi natijasida Namangan viloyatida qurilish ishlari hajmining barqaror o’sish trayektoriyasi mustahkamlangan. Jumladan, 2010-yilda qurilish ishlari hajmi 347,9 mlrd. so’mni tashkil etgan bo’lsa, 2024-yilga kelib bu ko’rsatkich 13385,2 mlrd. so’mga yetgan. Natijada mutlaq o’sish 13037,3 mlrd. so’mni, nisbiy o’sish esa qariyb 38,5 baravarni tashkil etib, o‘rtacha-yillik murakkab o’sish sur’ati 29,8% bo’lgani modelning investitsion va moliyaviy bloklari hududiy qurilish faolligini kuchaytirishda amaliy samara bergan;
mintaqada uy-joy qurilish sektorini rivojlantirishni faollashtirishga qaratilgan manfaatdor tomonlar muvozanati, integratsiyalashgan ta’minot zanjiri boshqaruvi va differensial marketing strategiyalarini yagona tashkiliy-iqtisodiy mexanizmga birlashtiruvchi kompleks modeli Namangan viloyati hokimligi tarkibidagi korxona va tashkilotlar faoliyatiga joriy qilingan (Namangan viloyati hokimligining 2026-yil 24-martdagi 08/24-324-son ma’lumotnomasi). Mazkur yangilik natijasida material yetkazib berishdagi uzilishlar 27% ga kamayib, qurilish muddatini o’rtacha 3,5 oyga qisqartirgan, manfaatdor tomonlar o’rtasidagi muvozanatli shartnomalar moliyaviy risklarni 22% ga kamaytirib, investor ishonchini oshirgan holda aholining uy-joy bilan ta’minlanganlik darajasi +6.5 %ga o’sishi kuzatilgan;
Namangan viloyati uy-joy qurilish sektorining chiziqli, Log-trend (eksponensial) va ARIMA modellari asosida 2026-2030-yillar uchun taqqoslama prognoz ko’rsatkichlari Namangan viloyati hokimligi tarkibidagi korxona va tashkilotlar faoliyatiga joriy qilingan (Namangan viloyati hokimligining 2026-yil 24-martdagi 08/24-324-son ma’lumotnomasi). Mazkur yondashuv qurilish bozoridagi taklif dinamikasini bir vaqtning o’zida konservativ, tezlashuvchi va moslashuvchan ssenariylar asosida baholash imkonini berib, boshqaruv qarorlarini qabul qilishda yagona statistik ko’rsatkichga tayanish cheklovlarini kamaytirgan.