Шарипбаев Собитхон Собир ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “ТиО₂ асосли қуёш элементлари самарадорлигининг уларнинг морфологик хусусиятларига боғлиқлиги”, 01.04.10–“Яримўтказгичлар физикаси” 
Диссертация мавзуси рўйҳатга олинган рақам: В2026.2.PhD/FM1547
Илмий раҳбар: Маматкаримов Одилжон Оҳундадаевич, физика-математика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, PhD.03/2025.27.12.FM/Т.15.05.
Расмий оппонентлар: Йўлчиев Шаҳриёр Хусанович, физика-математика фанлари доктори;  Расулов Рустамжон Явкачович, физика-математика фанлари доктори
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат техника университети.    
Диссертация йўналиши: илмий амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ТиО₂ фотоанодларининг морфологик хусусиятларини оптималлаштириш орқали бўёқ билан сезгирланган қуёш элементларининг электрофизик ва фотоелектрик характеристикаларини яхшилаш ҳамда уларнинг қуёш энергиясини электр эн-эргиясига конвертация қилиш самарадорлигини белгиловчи физик қонуниятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
ТиО₂ фотоанодининг морфологик параметрлари (ўртача заррача ўлчами 15–25 нм, ғоваклилиги 50–60 % ва актив қатлам қалинлиги 10–14 мкм) билан қуёш элементининг асосий фотоелектрик кўрсаткичлари (Жсc, Воc, ФФ ва η) ўртасидаги миқдорий корреляцион боғлиқликлар аниқланган; 
мезоғовакли ТиО₂ фотоанодида электронларнинг диффузия узунлиги (Лн) асосан заррачалараро контактларнинг тузилиши ва анатаз фазасининг кристалланиш даражасига боғлиқлиги аниқланган ҳамда ушбу параметр фотоактив қатламнинг самарали қалинлигини белгиловчи асосий чекловчи омил эканлиги асосланган; 
қуёш элементи самарадорлигини (η) самарали солиштирма сирт майдони, электронлар диффузия коеффициенти (Дн) ва электронларнинг яшаш вақти (τн) функсияси сифатида тавсифловчи ярим эмпирик модел таклиф қилинган ҳамда у морфологик параметрларнинг оптимал комбинациясини прогноз қилиш имконини бериши асосланган; 
блокловчи (компакт) ва ёруғлик сочувчи (субмикрон ТиО₂ заррачалари асосидаги) қатламларни қўллашнинг физик мезонлари электронларнинг ўртача эркин йўли, оптик қалинлик ва интерфейслардаги заряд узатиш қаршилиги (Рcт) нисбатлари асосида ишлаб чиқилган; 
ТиО₂ фотоанодининг ихчам қатлам, мезоғовакли фаол қатлам ва ёруғлик сочувчи қатламдан иборат иерархик архитектурасини шакллантириш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган ҳамда уларнинг қўлланилиши интерфейс рекомбинация йўқотишларини камайтириши, ёруғликнинг оптик йўлини узайтириши ва қуёш элементининг умумий самарадорлигини сезиларли даражада ошириши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. ТиО₂ асосидаги қуёш батареялари фотоанодининг морфологик хусусиятларини бошқариш орқали уларнинг самарадорлигини ошириш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
ТиО₂ фотоанодининг ўртача заррача ўлчами 15–25 нм, ғоваклилиги 50–60 % ва фотоактив қатлам қалинлиги 10–14 мкм нинг қуёш батареяларининг Жсc, Воc, ФФ ва фойдали иш коеффициентига таъсири ҳамда фотоанод морфологик параметрларини баҳолаш имконини берувчи ярим эмпирик моделни ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар “ФОТОН” акциядорлик жамиятида яримўтказгич материаллари ва юпқа плёнкали фотоелектрик тузилмалар ишлаб чиқариш технологиясини такомиллаштиришда жорий этилган (“ФОТОН” акциядорлик жамиятининг 2026-йил 2-июндаги 154-сон маълумотномаси). Натижада фотоаноднинг морфологик параметрларини оптималлаштириш, фотоелектрик элементларнинг технологик режимларини танлаш ҳамда энергия конверсияси самарадорлигини ошириш имконияти яратилган;
мезоғовак ТиО₂ фотоанодида электрон диффузия узунлигининг заррачалараро контактлар тузилиши ва анатаз фазасининг кристалланиш даражасига боғлиқлиги, шунингдек иерархик фотоанод тузилмасининг рекомбинация йўқотишларини камайтириши, электрон транспортини яхшилаши ва ёруғликнинг оптик йўлини ошириши бўйича олинган илмий натижалар “Университи Малайсиа Паҳанг Ал-Султан Абдуллаҳ (УМПСА)”да юқори сезгир ТиО₂ асосидаги қуёш элементларининг фотоелектрик хусусиятларини баҳолаш ва уларнинг технологиясини такомиллаштиришда фойдаланилган (Университи Малайсиа Паҳанг Ал-Султан Абдуллаҳ (УМПСА)нинг 2026-йил 22-июндаги № СИСТЕC2026/ИНВ/СПК/006 сонли маълумотномаси). Натижада юқори сезгир ТиО₂ асосидаги қуёш элементларининг фотоелектрик параметрларини оптималлаштириш, энергия конверсияси самарадорлигини ошириш ҳамда фотоелектрик қурилмалар технологиясини такомиллаштириш имконияти яратилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish