Мамадалиева Мехриёбегим Мансуржон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ҳомиладор аёлларда темир танқислиги ҳолатининг клиник-эпидемиологик хусусиятлари ва олдини олиш усуллари (Андижон мисолида)» 14.00.43 – Профилактик тиббиёт (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам : В2021.4.PhD/Tib2340.
Илмий раҳбар: Асранқулова Дилорамхон Бахтияровна. тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарган муассаса номи: Андижон давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.02.02.
Расмий оппонентлар: Рустамова Мамлакат Тулабоевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Якубова Олтиной Абдуғаниевна, тиббиёт фанлари доктори, доцент. 
Етакчи ташкилот: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тақдиқотнинг мақсади: Фарғона водийси шароитида ҳомиладорларда темир танқислиги ҳолатларининг эпидемиологияси, кечиш хусусиятлари ва профилактикасининг клиник – скрининг жиҳатларини ўрганишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор Андижон вилояти мисолида ҳомиладор аёлларда темир танқислиги ҳолатларининг эпидемиологик кўрсаткичлари ва тарқалиш хусусиятлари аниқланган ва  ҳомиладорлик муддатига қараб прелатент, латент ва манифест темир танқислигининг даражалари  исботланган;
ҳомиладор аёлларда темир танқислиги камқонлиги билан боғлиқ хавф омиллари ёшга боғлиқ ҳолда биринчи марта тизимли равишда баҳоланган ва уларнинг тарқалиш динамикаси асосланган;
темир танқислиги камқонлигининг клиник белгилари ва уларнинг учраш частотаси аниқланган ҳамда профилактика чора-тадбирлари илмий жиҳатдан ишлаб чиқилган;
темир танқислиги ҳолатларини эрта босқичларда аниқлаш ва ўз вақтида профилактик тадбирларни амалга ошириш орқали ҳомиладорлик асоратлари, шу жумладан хорион ажралиши ва бола ташлаш хавфининг камайиши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ҳомиладор аёлларда темир танқислиги ҳолатларининг клиник ва эпидемиологик хусусиятлари ва олдини олиш усулларини такомиллаштириш бўйича олиб борилган илмий-тадқиқот натижалари асосида (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 25.09.2024 й. 06/73-сон хулосаси)::
биринчи илмий янгилик: илк бор Андижон вилояти мисолида ҳомиладор аёлларда темир танқислиги ҳолатларининг эпидемиологик кўрсаткичлари ва тарқалиш хусусиятлари аниқланган ва  ҳомиладорлик муддатига қараб прелатент, латент ва манифест темир танқислигининг даражалари  исботланганлиги Андижон вилояти Андижон шаҳар Тиббиёт бирлашмаси 1-сон туғруқ комплекси (№56.1.02.2024)  РИО ва СИАТМ ДМ Наманган вилояти филлиали. (№47.15.02.2024) хамда РИО ва СИАТМ ДМ Фарғона вилояти филлиали. (№45.29.02.2024) сонли буйруги билан амалиётга татбик этилди. Ижтимоий самарадорлиги: ҳомиладорлик негизида ривожланган темир танқислиги эпидемиологик-скрининг ёрдамида аниқланиб темир танқислиги камқонлигини эрта (прелатент), яширин (латент) босқичида ташҳислаш мумкинлиги исботланган (100,0% ҳолатда). Иқтисодий самарадорлиги: ушбу холатда бу текширишлар ташхислаш аниқлигини ва даволаш ўз вактида олиб бориш даволаш самарадорлигини ўртача 20-25%га оширади шу билан бирга даволаниш муддатини (2760000 сўм)га қисқартиришга эришилди. Хулоса: беморлар саломатлигининг тез қайта тикланиши ва эрта ташхислаш бу хомила  ўсиш ва ривожланишнинг сустлашиши қайтарилмас оқибатларга олиб келадиган боланинг хомила ичи ривожланишининг анормалликлари   риволаниш хавфини олдини олади. 
иккинчи илмий янгилик: ҳомиладор аёлларда темир танқислиги камқонлиги билан боғлиқ хавф омиллари ёшга боғлиқ ҳолда биринчи марта тизимли равишда баҳоланган ва уларнинг тарқалиш динамикаси асосланганлиги Андижон вилояти Андижон шаҳар Тиббиёт бирлашмаси 1-сон туғруқ комплекси (№56.1.02.2024) РИО ва СИАТМ ДМ Наманган вилояти филлиали.(№47.15.02.2024) хамда РИО ва СИАТМ ДМ Фарғона вилояти филлиали.  (№45.29.02.2024) сонли буйруги билан амалиётга татбик этилди. Ижтимоий самарадорлиги: эпидемиологик мониторинг тизимини илмий асосланган ҳолда қабул қилиш ва амалда мунтазам таъминлаш ҳомиладорларда темир танқислиги камқонлигининг келиб чиқишини 85 – 90% гача олдини олиш имкониятини бериши тасдиқланган. Иқтисодий самарадорлиги: ушбу холатда бу текширишлар ташхислаш аниқлигини ва даволаш ўз вактида олиб бориш даволаш самарадорлигини ўртача 20-25%га оширади шу билан бирга даволаниш муддатини (2760000 сўм)га қисқартиришга эришилди. Хулоса: хомиладорларда темир танқислиги ҳолатини Андижон минтақасида ифодаловчи эпидемиологик шароит ва вазият тасдиқланиб исботланган, улар профилактика дастурларини яратиш ва амалга ошириш учун хизмат қилади.
учинчи илмий янгилик: темир танқислиги камқонлигининг клиник белгилари ва уларнинг учраш частотаси аниқланган ҳамда профилактика чора-тадбирлари илмий жиҳатдан ишлаб чиқилганлиги Андижон вилояти Андижон шаҳар Тиббиёт бирлашмаси 1-сон туғруқ комплекси (№56.1.02.2024) РИО ва СИАТМ ДМ Наманган вилояти филлиали.(№47.15.02.2024) хамда РИО ва СИАТМ ДМ Фарғона вилояти филлиали. (№45.29.02.2024) сонли буйруги билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: халқаро мезонларга асосланиб темир танқислиги камқонлигининг хавф омилларини эпидемиологик текширувда ташҳислаш ва баҳолаш ҳомиладорларда «саломатликнинг популятсияли индекси»ни 90% га яхшилаши исботланган. Иқтисодий самарадорлиги: ушбу холатда бу текширишлар ташхислаш аниқлигини ва даволаш ўз вактида олиб бориш даволаш самарадорлигини ўртача 20-25%га оширади шу билан бирга даволаниш муддатини (2760000 сўм)га қисқартиришга эришилди. Хулоса: хомиладор аёлларда темир танқислигининг хавфи 90%га бартарафланади ёки 100 тадан 90 та хомиладор аёлни соғломлаштиришга камқонликда эришилади. 
тўртинчи илмий янгилик: темир танқислиги ҳолатларини эрта босқичларда аниқлаш ва ўз вақтида профилактик тадбирларни амалга ошириш орқали ҳомиладорлик асоратлари, шу жумладан хорион ажралиши ва бола ташлаш хавфининг камайиши исботланганлиги Андижон вилояти Андижон шаҳар Тиббиёт бирлашмаси 1-сон туғруқ комплекси (№56.1.02.2024)  РИО ва СИАТМ ДМ Наманган вилояти филлиали.(№47.15.02.2024) хамда РИО ва СИАТМ ДМ Фарғона вилояти филлиали. (№45.29.02.2024) сонли буйруги билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: темир танқислиги камқонлигини донозологик ташхисоти ва профилактикасини изчил эпидемиологик тадқиқот натижаларидан келиб чиқиб таъминланиши хомиладорларда хорион ажралишини 6,4% га ва бола ташлаш хавфини 40% - га камайтиради. Иқтисодий самарадорлиги: ушбу холатда бу текширишлар ташхислаш аниқлигини ва даволаш ўз вактида олиб бориш даволаш самарадорлигини ўртача 20-25%га оширади шу билан бирга даволаниш муддатини (2760000 сўм)га қисқартиришга эришилди. Хулоса: худудий эпидемиологик мониторингдан келиб чиқиб амалиётга тавсия этилган – назорат қилиш, хулоса бериш ва профилактика консенсияси/амалиётини ўтказиш тиббий - иқтисодий (80% га етиб) ва профилактик самара (100%га) келтиради.