Ильясов Салый Пухарбаевичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон

I. Умумий маълумотлар.  
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Полиз маҳсулотлари етиштиришнинг иқтисодий самарадорлигини ошириш йўллари (Қорақалпоғистон Республикаси мисолида)”, 08.00.04 - “Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти” (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Iqt5663.
Илмий раҳбар: Инятов Алмаз Реймбаевич, иқтисодиёт фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети, PhD.03/2025.27.12.I.04.12. 
Расмий оппонентлар: Ташматов Рустам Хусанович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Хамраева Сайёра Насимовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: полиз маҳсулотлари етиштиришнинг иқтисодий самарадорлигини оширишнинг ташкилий-иқтисодий асосларини такомиллаштириш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Қорақалпоғистон шароитида полиз маҳсулотлари етиштириш самарадорлигини баҳолаш услуби агробиологик омиллар, ресурслардан фойдаланиш самарадорлиги ва бозор конъюнктурасини ўзаро боғлиқ ҳолда акс эттирувчи “агробиологик-ресурс-бозор интеграл модели” асосида ишлаб чиқариш натижадорлигини комплекс баҳолаш орқали такомиллаштирилган;
полизчилик тармоғида қиймат яратиш занжирини бошқариш механизми ишлаб чиқариш, сақлаш, қайта ишлаш, логистика ва реализация босқичларини ягона қиймат занжирига бирлаштириш ҳамда ушбу тизимни давлат-хусусий шериклик асосида ташкил этишга қаратилган “Қиймат занжири-ДХШ” модели орқали такомиллаштирилган;
полиз маҳсулотлари етиштирувчиларини давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг ташкилий-иқтисодий механизми субсидия ва кредит ресурсларини хўжалик субъектларининг кредитга лаёқатлилиги, ҳосилдорлик динамикаси ва ҳудудий ишлаб чиқариш шароитларига боғлиқ ҳолда дифференциал тақсимлашга асосланган комплекс молиявий қўллаб-қувватлаш модели орқали такомиллаштирилган;
Қорақалпоғистон Республикасида полиз маҳсулотлари етиштириш ҳажмига таъсир кўрсатувчи омилларнинг логарифмик регрессия ва вақт тренди асосидаги эконометрик модели асосида 2030 йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Полиз маҳсулотлари етиштириш самарадорлигини ошириш йўллари бўйича олинган илмий таклиф ва амалий тавсиялар асосида:
Қорақалпоғистон шароитида полиз маҳсулотлари етиштириш самарадорлигини баҳолаш услубини агробиологик омиллар, ресурслардан фойдаланиш самарадорлиги ва бозор конъюнктурасини ўзаро боғлиқ ҳолда акс эттирувчи “агробиологик-ресурс-бозор интеграл модели” асосида ишлаб чиқариш натижадорлигини комплекс баҳолаш орқали такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги фаолиятида ҳудудий аграр сиёсат ва дастурлар ишлаб чиқишда фойдаланилган ва амалиётга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026 йил 21 апрелдаги 04/06-1668 сон маълумотномаси). Ушбу “агробиологик-ресурс-бозор интеграл модели”ни амалиётга қўллаш натижасида Қорақалпоғистон шароитида полизчилик тармоғини барқарорлик даражасини аниқлаш ва иқтисодий жиҳатдан самарали агротехнологияларни қўллаш орқали илмий асосланган бошқариладиган тизимни шакллантириш имконияти юзага келган;
полизчилик тармоғида қиймат яратиш занжирини бошқариш механизмини ишлаб чиқариш, сақлаш, қайта ишлаш, логистика ва реализация босқичларини ягона қиймат занжирига бирлаштириш ҳамда ушбу тизимни давлат-хусусий шериклик асосида ташкил этишга қаратилган “Қиймат занжири-ДХШ” модели орқали такомиллаштириш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 5 апрелдаги “2023 йилда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқариш, қайта ишлашни кенгайтириш ва қўллаб-қувватлашнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-113-сон қарор лойиҳасини ишлаб чиқишда фойдаланилган ва амалиётга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026 йил 21 апрелдаги 04/06-1668 сон маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида полизчилик тармоғида қўшилган қиймат ҳажмини 20,0-25,0 фоизга ошириш, ҳосилдан кейинги йўқотишларни 10,0-12,0 фоизгача камайтириш, логистика харажатларини 10-15% га қисқартириш, экспорт салоҳиятини 1,3-1,5 баробарга ошириш ҳамда янги иш ўринларини 8-12% га кўпайтириш орқали тармоқнинг умумий иқтисодий самарадорлигини сезиларли даражада ошириш имконияти юзага келган;
полиз маҳсулотлари етиштирувчиларини давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг ташкилий-иқтисодий механизмини субсидия ва кредит ресурсларини хўжалик субъектларининг кредитга лаёқатлилиги, ҳосилдорлик динамикаси ва ҳудудий ишлаб чиқариш шароитларига боғлиқ ҳолда дифференциал тақсимлашга асосланган комплекс молиявий қўллаб-қувватлаш модели орқали такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан “Агросаноат кластерлари фаолиятини ташкил этиш”да фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026 йил 21 апрелдаги 04/06-1668 сон маълумотномаси). Мазкур моделни амалиётга жорий этиш натижасида полизчилик тармоғида ҳосилдорлик 13,6% га, ишлаб чиқариш ҳажми 16,8% га, хўжаликлар рентабеллиги 10,4% га ошган, субсидия ва кредит маблағларидан фойдаланиш самарадорлиги 18,7% га яхшиланган ҳамда кредит рисклари 22,3% га камайган;
Қорақалпоғистон Республикасида полиз маҳсулотлари етиштириш ҳажмига таъсир кўрсатувчи омилларнинг логарифмик регрессия ва вақт тренди асосидаги эконометрик модели асосида 2030 йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлардан Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан “Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқаришнинг 2026-2030 йилларга мўлжалланган “йўл хариталари”ни ишлаб чиқиш ва ҳудудий ривожланиш дастурларини шакллантириш”да фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026 йил 21 апрелдаги 04/06-1668 сон маълумотномаси). Мазкур эконометрик прогноз кўрсаткичларидан фойдаланиш натижасида Қорақалпоғистон Республикасида полиз маҳсулотлари етиштириш ҳажми 2026-2030 йилларда йилига ўртача 4-6% га, умумий ҳажм эса 15-18% га ошиши, таннарх 8-12% га камайиши, рентабеллик даражаси эса 10-12% га ортиши кузатилган.